കൊട്ടിയൂർ വനസത്യാഗ്രഹം (1945): മലബാറിലെ കർഷക പോരാട്ടങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ വിശകലനം

ആമുഖം

ഉത്തര മലബാറിലെ കർഷകരുടെ ജീവൽപ്രശ്നങ്ങളെ മുൻനിർത്തി 1945-ൽ നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു ജനകീയ പ്രക്ഷോഭമാണ് കൊട്ടിയൂർ വനസത്യാഗ്രഹം. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ മലബാറിൽ നിലനിന്നിരുന്ന കൊടിയ ജന്മിത്തത്തിനും, വനഭൂമിക്ക് മേലുള്ള സാധാരണക്കാരുടെ അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിച്ച കൊട്ടിയൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെ ചൂഷണങ്ങൾക്കുമെതിരെ കർഷക സംഘത്തിന്റെയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ഐതിഹാസികമായ പോരാട്ടമായിരുന്നു ഇത്¹. കാട്ടിൽ കയറി വിറകും വനവിഭവങ്ങളും ശേഖരിക്കാനും, കാട് വെട്ടിത്തെളിച്ച് ‘പുനം കൃഷി’ (ഒരു തരം മാറ്റുകൃഷി) ചെയ്യാനുമുള്ള അടിസ്ഥാന അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അതിനെതിരെ കർഷകരും ആദിവാസികളും ഒത്തുചേർന്ന് നടത്തിയ അവകാശ പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു ഈ സമരം. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, സ്വന്തം മണ്ണിൽ അധ്വാനിച്ചു ജീവിക്കാൻ വേണ്ടി, ജന്മിമാരുടെയും ബ്രിട്ടീഷ് പോലീസിന്റെയും തോക്കുകൾക്ക് മുന്നിൽ നെഞ്ചുവിരിച്ചു നിന്ന സാധാരണക്കാരായ കർഷകരുടെ അതിജീവനത്തിന്റെ പോരാട്ടമായിരുന്നു 1945-ലെ കൊട്ടിയൂർ വനസത്യാഗ്രഹം.

ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം: മലബാറിലെ കാർഷിക വ്യവസ്ഥ

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ പകുതിയിൽ മലബാറിലെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥിതി പൂർണ്ണമായും ജന്മിമാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ ഭരണകാലം മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്ന ഭൂനയങ്ങൾ മലബാറിലെ ജന്മിമാർക്ക് ഭൂമിയുടെ മേൽ പരമാധികാരം നൽകി². യഥാർത്ഥത്തിൽ മണ്ണിൽ പണിയെടുക്കുന്ന കർഷകന് ഭൂമിയുടെ മേൽ യാതൊരു അവകാശവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ‘വെറുംപാട്ടം’, ‘കാണം’ തുടങ്ങിയ സമ്പ്രദായങ്ങളിലൂടെ കർഷകർ ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

ഉത്തര മലബാറിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്നത്തെ കണ്ണൂർ, വയനാട് ജില്ലകളുടെ അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിൽ വിശാലമായ വനഭൂമി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ വനഭൂമിയുടെ സിംഹഭാഗവും കൊട്ടിയൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെയോ അല്ലെങ്കിൽ വലിയ ജന്മിമാരുടെയോ (ഉദാഹരണത്തിന് ചിറക്കൽ തമ്പുരാൻ, കോവിലകങ്ങൾ) ഊരാളന്മാരുടെയോ അധീനതയിലായിരുന്നു³. സാധാരണ കർഷകരും കുറിച്യർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആദിവാസി വിഭാഗങ്ങളും തങ്ങളുടെ ഉപജീവനത്തിനായി പൂർണ്ണമായും ഈ വനങ്ങളെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.

കൊട്ടിയൂർ ദേവസ്വവും വനാവകാശങ്ങളും

കേരളത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഹൈന്ദവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊട്ടിയൂർ. എന്നാൽ 1940-കളിൽ കൊട്ടിയൂർ ദേവസ്വം എന്നത് കേവലം ഒരു ആരാധനാലയം മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് പതിനായിരക്കണക്കിന് ഏക്കർ വനഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശമുള്ള ഒരു വൻകിട ഫ്യൂഡൽ സ്ഥാപനം കൂടിയായിരുന്നു⁴. ദേവസ്വത്തിന്റെ ഭരണച്ചുമതലയുണ്ടായിരുന്ന ഊരാളന്മാർ (ട്രസ്റ്റിമാർ) ഈ വനഭൂമി ഉപയോഗിച്ച് വലിയ തോതിൽ ലാഭമുണ്ടാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

തലമുറകളായി കാടിനെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിച്ചിരുന്ന കർഷകർക്ക് കാട്ടിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനും കരിയില, വിറക്, മുള, തേൻ തുടങ്ങിയ വനവിഭവങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നതിനും ദേവസ്വം അധികൃതർ കർശനമായ വിലക്കുകൾ ഏർപ്പെടുത്തി. വനത്തിൽ പ്രവേശിക്കണമെങ്കിൽ കനത്ത നികുതിയോ പാട്ടമോ നൽകേണ്ട അവസ്ഥ സംജാതമായി. ഇത് ആ പ്രദേശത്തെ പാവപ്പെട്ട കർഷകരുടെ ജീവിതം ദുസ്സഹമാക്കി.

പുനം കൃഷിയും ചൂഷണവും

മലബാറിലെ മലയോര പ്രദേശങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി നിലനിന്നിരുന്ന ഒരു കാർഷിക രീതിയായിരുന്നു ‘പുനം കൃഷി’ (Shifting Cultivation)⁵. മഴക്കാലത്തിന് മുൻപായി കാടുവെട്ടി തീയിട്ട്, ആ വെണ്ണീരിൽ നെല്ല്, മുത്താറി, ചാമ തുടങ്ങിയ ധാന്യങ്ങൾ കൃഷി ചെയ്യുന്ന രീതിയാണിത്. ഒരു വർഷം കൃഷി ചെയ്ത ശേഷം അടുത്ത വർഷം മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് കൃഷി മാറ്റും.

കൊട്ടിയൂർ വനമേഖലയിൽ പുനം കൃഷി ചെയ്യുന്നതിനായി കർഷകർക്ക് ദേവസ്വത്തിൽ നിന്നും മുൻകൂർ അനുമതി വാങ്ങണമായിരുന്നു. കർഷകർ രാവും പകലും അധ്വാനിച്ച് വിളവെടുക്കുമ്പോൾ, വിളവിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം (പലപ്പോഴും പകുതിയിലധികം) ‘വാരം’ എന്ന പേരിൽ ജന്മിമാർക്ക് നൽകാൻ അവർ നിർബന്ധിതരായി. ഇതിനുപുറമെ കാവൽക്കാർക്കും ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും ‘കൈക്കൂലി’ നൽകുകയും വേണമായിരുന്നു⁶.

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ (1939-1945) അവസാനത്തോടെ തടിയുടെ വില കുത്തനെ ഉയർന്നു. ഇതോടെ മരങ്ങൾ വെട്ടി വിൽക്കുന്നതിലായി ജന്മിമാരുടെ ശ്രദ്ധ. കർഷകരെ പുനം കൃഷി ചെയ്യാൻ അനുവദിച്ചാൽ വനത്തിലെ മരങ്ങൾ നശിക്കുമെന്ന് വാദിച്ച് ദേവസ്വവും ജന്മിമാരും പുനം കൃഷിക്ക് പൂർണ്ണമായ നിരോധനം ഏർപ്പെടുത്തി. ഇതാണ് കർഷകരെ നേരിട്ടുള്ള ഒരു ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക് നയിച്ചത്.

1945-ലെ സമരത്തിലേക്ക് നയിച്ച സാഹചര്യങ്ങൾ

1945-ൽ മലബാർ കടുത്ത ഭക്ഷ്യക്ഷാമത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോയിക്കൊണ്ടിരുന്നത്. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധമുണ്ടാക്കിയ സാമ്പത്തിക തകർച്ച, നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങളുടെ വിലക്കയറ്റം, അരിയുടെ ദൗർലഭ്യം എന്നിവ ജനങ്ങളെ പട്ടിണിയിലാക്കി⁷. കൃഷി ചെയ്ത് ജീവിക്കുക എന്നത് മാത്രമായിരുന്നു അവരുടെ മുന്നിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരേയൊരു വഴി. എന്നാൽ കൊട്ടിയൂർ ദേവസ്വം പുനം കൃഷി നിഷേധിച്ചതോടെ കർഷകർ പട്ടിണിമരണത്തിന്റെ വക്കിലായി.

ഈ സമയത്താണ് കർഷക സംഘവും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും ഈ വിഷയത്തിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നത്. എ. കെ. ഗോപാലൻ, കെ. പി. ആർ. ഗോപാലൻ തുടങ്ങിയ നേതാക്കളുടെ പ്രവർത്തന ഫലമായി ഉത്തര മലബാറിലെ കർഷകർ സംഘടിക്കാൻ തുടങ്ങി. കൊട്ടിയൂരിലെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലെയും (കാവുമ്പായി, തില്ലങ്കേരി ഉൾപ്പെടെ) കർഷകരെ സംഘടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കർഷക സംഘം രഹസ്യയോഗങ്ങൾ ചേർന്നു. തരിശായി കിടക്കുന്ന വനഭൂമി വെട്ടിത്തെളിച്ച് കൃഷി ചെയ്യുക എന്നത് ഒരു ജീവൽപ്രശ്നമാണെന്നും, അതിനായി ഏത് ത്യാഗവും സഹിക്കാൻ തയ്യാറാകണമെന്നും കർഷക സംഘം ആഹ്വാനം ചെയ്തു⁸.

സമരത്തിന്റെ ഗതിയും കർഷക മുന്നേറ്റവും

1945-ന്റെ പകുതിയോടെ, നിയമവിരുദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന വിലക്കുകൾ ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് കർഷകർ കൊട്ടിയൂർ വനമേഖലയിലേക്ക് സംഘടിതമായി പ്രവേശിച്ചു. “ഭൂമി കർഷകന്”, “പുനം കൃഷി ഞങ്ങളുടെ അവകാശം” എന്നീ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കിക്കൊണ്ട് നൂറുകണക്കിന് കർഷകർ കാടുകയറി. ദേവസ്വത്തിന്റെ കാവൽക്കാരെയും ഗുണ്ടകളെയും വകവെക്കാതെ അവർ കാട് വെട്ടിത്തെളിക്കാൻ തുടങ്ങി⁹.

ഇതൊരു കേവലമൊരു അപേക്ഷയോ നിവേദനമോ ആയിരുന്നില്ല; മറിച്ച് സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചെടുക്കാനുള്ള പ്രത്യക്ഷ സമരമായിരുന്നു (Direct Action). പുരുഷന്മാർക്കൊപ്പം സ്ത്രീകളും വലിയ തോതിൽ ഈ സത്യാഗ്രഹത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. വനത്തിൽ താൽക്കാലിക കുടിലുകൾ കെട്ടി അവർ രാവും പകലും അവിടെത്തന്നെ കഴിഞ്ഞു. ഇത് ജന്മിമാരെയും ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും ഞെട്ടിച്ചു. ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി കർഷകർ തങ്ങളുടെ മേൽക്കോയ്മയെ പരസ്യമായി വെല്ലുവിളിക്കുന്നത് ജന്മിമാർ കണ്ടു.

ഭരണകൂടത്തിന്റെ അടിച്ചമർത്തലും പോലീസിന്റെ പങ്കും

കർഷകരുടെ മുന്നേറ്റം കണ്ട് ഭയന്ന കൊട്ടിയൂർ ദേവസ്വം ഭാരവാഹികൾ ബ്രിട്ടീഷ് ഗവൺമെന്റിന്റെ സഹായം തേടി. കർഷകർ കാട് കൈയേറുന്നുവെന്നും മരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നുവെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അവർ പരാതി നൽകി. തുടർന്ന് മലബാർ സ്പെഷ്യൽ പോലീസ് (MSP) കൊട്ടിയൂർ വനമേഖലയിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറി¹⁰.

പോലീസ് കർഷകർക്ക് നേരെ മൃഗീയമായ മർദ്ദനമാണ് അഴിച്ചുവിട്ടത്. കർഷകർ കെട്ടിയുണ്ടാക്കിയ കുടിലുകൾക്ക് തീയിട്ടു. പുനം കൃഷിക്കായി വിതച്ചിരുന്ന വിത്തുകൾ നശിപ്പിച്ചു. കർഷക സംഘത്തിന്റെ പ്രാദേശിക നേതാക്കളെ തെരഞ്ഞുപിടിച്ച് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. പലരെയും കള്ളക്കേസുകൾ ചുമത്തി ജയിലിലടച്ചു. ഗർഭിണികളായ സ്ത്രീകളെപ്പോലും പോലീസ് ക്രൂരമായി മർദ്ദിച്ചു¹¹.

എന്നാൽ പോലീസ് ഭീകരതയ്ക്ക് മുന്നിൽ കീഴടങ്ങാൻ കർഷകർ തയ്യാറായിരുന്നില്ല. പകൽ സമയങ്ങളിൽ പോലീസിനെ വെട്ടിച്ച് കാട്ടിലൊളിക്കുകയും രാത്രികാലങ്ങളിൽ വീണ്ടും കൃഷിയിറക്കുകയും ചെയ്തു. ആദിവാസി വിഭാഗമായ കുറിച്യരുടെ വനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് പോലീസിനെതിരെ ഗറില്ലാ മാതൃകയിലുള്ള പ്രതിരോധം തീർക്കാൻ സമരക്കാരെ സഹായിച്ചു.

സമരത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പ്രസക്തിയും ഫലങ്ങളും

1945-ലെ കൊട്ടിയൂർ വനസത്യാഗ്രഹം പെട്ടെന്നൊരു സുപ്രഭാതത്തിൽ വൻവിജയമായി മാറിയ ഒന്നല്ല. എന്നാൽ അത് മലബാറിലെ കാർഷിക പോരാട്ടങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു വഴിത്തിരിവായി മാറി.

1. കർഷകരുടെ രാഷ്ട്രീയവൽക്കരണം: കൊടിയ പീഡനങ്ങൾ സഹിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടും, കർഷകർക്കിടയിൽ രൂപപ്പെട്ട വർഗ്ഗബോധം (Class Consciousness) ഈ സമരത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടമായിരുന്നു. ജന്മിമാരുടെ അധികാരം ദൈവത്തിന്റെ ദത്തമല്ലെന്നും അത് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതാണെന്നും കർഷകർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു¹².

2. തുടർ സമരങ്ങൾക്കുള്ള പ്രചോദനം: കൊട്ടിയൂരിലെ പ്രക്ഷോഭം നൽകിയ ഊർജ്ജമാണ് തൊട്ടടുത്ത വർഷങ്ങളിൽ (1946) നടന്ന കരിവെള്ളൂർ, കാവുമ്പായി, തില്ലങ്കേരി തുടങ്ങിയ ഐതിഹാസിക സമരങ്ങൾക്ക് അടിത്തറ പാകിയത്. കാവുമ്പായി സമരം കൊട്ടിയൂർ സമരത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയായിരുന്നു¹³.

3. ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമങ്ങളിലേക്കുള്ള കാൽവെപ്പ്: കാർഷിക ബന്ധങ്ങളിൽ സമഗ്രമായ മാറ്റം ആവശ്യമാണെന്ന ചിന്ത പൊതുസമൂഹത്തിൽ കൊണ്ടുവരാൻ ഈ സമരം സഹായിച്ചു. പിന്നീട് 1957-ൽ ഇ. എം. എസ്. സർക്കാരിന്റെ കാലത്ത് കൊണ്ടുവന്ന ഭൂപരിഷ്കരണ ബില്ലിന്റെ (Land Reforms Bill) അടിസ്ഥാന ശിലകൾ ഇത്തരം ജനകീയ സമരങ്ങളിലൂടെയാണ് രൂപപ്പെട്ടത്¹⁴.

4. വനാവകാശ നിയമങ്ങളുടെ പുനർവിചിന്തനം: വനത്തിന് മേൽ ആദിവാസികൾക്കും പരമ്പരാഗത കർഷകർക്കുമുള്ള അനിഷേധ്യമായ അവകാശത്തെക്കുറിച്ച് ഭരണകൂടങ്ങളെ ചിന്തിപ്പിക്കാൻ ഈ പ്രക്ഷോഭത്തിന് കഴിഞ്ഞു.

ഉപസംഹാരം

1945-ൽ നടന്ന കൊട്ടിയൂർ വനസത്യാഗ്രഹം കേരളത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര-കർഷക മുന്നേറ്റ ചരിത്രത്തിലെ ഉജ്ജ്വലമായ ഒരു അധ്യായമാണ്. സാമ്രാജ്യത്വത്തിനും ജന്മിത്വത്തിനും എതിരെ ഒരേസമയം പോരാടേണ്ടി വന്ന ഒരു ജനതയുടെ ഇച്ഛാശക്തിയുടെ പ്രതീകമാണത്. വിശപ്പിന്റെ വിളിക്ക് മുന്നിൽ പോലീസിന്റെ തോക്കുകൾക്ക് പ്രസക്തിയില്ലെന്ന് കൊട്ടിയൂരിലെ കർഷകർ തെളിയിച്ചു. ചരിത്രപുസ്തകങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര പ്രാധാന്യം ലഭിക്കാതെ പോയ ഈ സമരം, പിൽക്കാല കേരളത്തിന്റെ പുരോഗമനപരമായ സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്. മണ്ണിൽ പണിയെടുക്കുന്നവന് ആ മണ്ണിന്റെ പൂർണ്ണ അവകാശം ലഭിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി ജീവൻ വെടിഞ്ഞ ധീരരായ കർഷകരുടെ ഓർമ്മകൾ ഈ ചരിത്രത്തിൽ എന്നെന്നും ജ്വലിച്ചു നിൽക്കും.

അനുബന്ധം (Appendices)

അനുബന്ധം 1: പ്രധാന നേതാക്കൾ

• എ. കെ. ഗോപാലൻ (A. K. Gopalan): മലബാറിലെ കർഷക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പിതാവ്. കൊട്ടിയൂർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ കർഷകരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിൽ മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നു.

• കെ. പി. ആർ. ഗോപാലൻ (K. P. R. Gopalan): ഉത്തര മലബാറിലെ കർഷക സമരങ്ങളുടെ തീപ്പൊരി നേതാവ്.

• ഇ. കെ. നായനാർ (E. K. Nayanar): അക്കാലത്ത് യുവ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായിരുന്ന നായനാർ മലയോര മേഖലകളിലെ കർഷകരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

• കേരളീയൻ (A. K. Keraliyan): കർഷക സംഘത്തിന്റെ പ്രമുഖ നേതാവും സംഘാടകനും.

അനുബന്ധം 2: മലബാറിലെ അനുബന്ധ കർഷക സമരങ്ങൾ (1940-കളിൽ)

• കരിവെള്ളൂർ സമരം (1946): ജന്മിമാർ നെല്ല് കടത്തുന്നത് തടഞ്ഞ കർഷക സമരം.

• കാവുമ്പായി സമരം (1946): പുനം കൃഷിക്കുള്ള അവകാശത്തിനായി നടന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹാസിക വനസത്യാഗ്രഹം.

• കയ്യൂർ സമരം (1941): കർഷകരെ അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിച്ച പോലീസുകാരൻ കൊല്ലപ്പെടുകയും, നാല് കർഷകരെ തൂക്കിലേറ്റുകയും ചെയ്ത സംഭവം.

• മൊറാഴ സമരം (1940): സാമ്രാജ്യത്വത്തിനും ജന്മിത്വത്തിനുമെതിരെ നടന്ന ജനകീയ പ്രക്ഷോഭം.

അവലംബം (References/Bibliography)

1. പോതുവാൾ, എ. കെ. (1976). കേരളത്തിലെ കർഷക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രം. പ്രഭാത് ബുക്ക് ഹൗസ്, തിരുവനന്തപുരം. (Poduval, A. K. History of Peasant Movement in Kerala).

2. പണിക്കർ, കെ. എൻ. (1989). Against Lord and State: Religion and Peasant Uprisings in Malabar. Oxford University Press.

3. ഗോപാലൻ, എ. കെ. (1980). എന്റെ ജീവിത കഥ (ആത്മകഥ). ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്, തിരുവനന്തപുരം.

4. നമ്പൂതിരിപ്പാട്, ഇ. എം. എസ്. (1967). കേരളം: ഇന്നലെ, ഇന്ന്, നാളെ. നാഷണൽ ബുക്ക് ഏജൻസി.

5. രാധാകൃഷ്ണൻ, പി. (1989). Peasant Struggles, Land Reforms and Social Change: Malabar 1836-1982. Sage Publications.

6. കുറുപ്പ്, കെ. കെ. എൻ. (1988). Agrarian Struggles in Kerala. സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സഹകരണ സംഘം (SPCS).

7. നായനാർ, ഇ. കെ. (1982). മൈ സ്ട്രഗിൾസ് (My Struggles – ആത്മകഥ).

8. ബാലകൃഷ്ണൻ, സി. വി. (ed.) (1998). മലബാറിലെ കർഷക സമരങ്ങൾ: ഒരു ഓർമ്മക്കുറിപ്പ്. ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്.

9. ദാസ്, ഡി. (2005). History of Peasant Revolts in North Malabar. കേരള ചരിത്ര ഗവേഷണ കൗൺസിൽ.

10. മലബാർ സ്പെഷ്യൽ പോലീസ് റെക്കോർഡുകൾ, റീജിയണൽ ആർക്കൈവ്സ് കോഴിക്കോട് (1945-1946 ലെ പോലീസിന്റെ ഇടപെടലുകളെക്കുറിച്ചുള്ള രേഖകൾ).

11. ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് മദ്രാസ് രേഖകൾ (1945). Law and Order Reports regarding Malabar District.

12. റാവു, എം. എസ്. എ. (1979). Social Movements and Social Transformation. Macmillan.

13. അച്യുതമേനോൻ, സി. (1995). കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രം. പ്രഭാത് ബുക്ക് ഹൗസ്.

14. ഓമനക്കുട്ടൻ, കെ. (2010). കർഷകരും ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയവും. കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്.