ചിതം ചരിത്രപഠന ക്യാമ്പ്: മെഗാലിത്തിക് ശവസംസ്കാര സ്മാരകങ്ങൾ മുതൽ കണ്ടൽക്കാടുകളുടെ പുനരുജ്ജീവനം വരെ

യാത്ര: പയ്യന്നൂർ പെരുമ്പയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് വടക്കൻ മലബാറിലെ ചരിത്ര–പുരാവസ്തു–സാംസ്കാരിക–പാരിസ്ഥിതിക ഇടങ്ങൾ
സമയം: രാവിലെ 9:20 മുതൽ വൈകിട്ട് 6:30 വരെ
നേതൃത്വം: ഡോ. ഇ. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, വി. സി. ബാലകൃഷ്ണൻ, സി. ദിവാകരൻ തുടങ്ങിയവർ
സംഘാടനം: ചിതം കൂട്ടായ്മ

ചരിത്രം ചിലപ്പോൾ പുസ്തകത്താളുകളിൽനിന്ന് നമ്മളെ നോക്കും. ചിലപ്പോൾ മണ്ണിനടിയിൽ മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന കല്ലുകളിലൂടെ, പാറയിൽ കൊത്തിവെച്ച മൃഗരൂപങ്ങളിലൂടെ, പഴയൊരു കെട്ടിടത്തിന്റെ ചുവരുകളിലൂടെ, മറന്നുപോയ സമരങ്ങളുടെ ഓർമകളിലൂടെ, വെള്ളത്തിനുമുകളിൽ വേരുകൾ പടർത്തി നിൽക്കുന്ന കണ്ടൽച്ചെടികളിലൂടെ അത് നമ്മളോട് സംസാരിക്കും. അങ്ങനെയൊരു ദിവസമായിരുന്നു പയ്യന്നൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ചിതം കൂട്ടായ്മ സംഘടിപ്പിച്ച ചരിത്രപഠന ക്യാമ്പ്. ഡോ. ഇ. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, വി. സി. ബാലകൃഷ്ണൻ, സി. ദിവാകരൻ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടത്തിയ ഈ യാത്ര, വടക്കൻ മലബാറിന്റെ ചരിത്രത്തെ ഒരു നേർരേഖയായി വായിക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നില്ല. വ്യത്യസ്ത കാലഘട്ടങ്ങളിലെ മനുഷ്യജീവിതം, ശവസംസ്കാരരീതികൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ, വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾ, അധിനിവേശവിരുദ്ധ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകൾ, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എന്നിവയുടെ അടയാളങ്ങൾ നേരിൽ കണ്ടു മനസ്സിലാക്കാനുള്ള അന്വേഷണമായിരുന്നു അത്.

രാവിലെ 9:20-ഓടെ പയ്യന്നൂർ പെരുമ്പയിൽനിന്ന് യാത്ര ആരംഭിച്ചു. തീയത്തിമാളിക, ചെമ്പോട്ടിക്കുന്നിലെ കുടക്കല്ലുകൾ, പിലിക്കോട്, ഏറ്റുകുടുക്ക, പയ്യന്നൂർ ഗാന്ധി സ്മൃതി മ്യൂസിയം, കവ്വായി പുഴയോരം, കവ്വായി പള്ളി, കുഞ്ഞിമംഗലത്തെ കണ്ടൽമേഖല എന്നിവയിലൂടെ നീണ്ട യാത്ര വൈകിട്ട് 6:30-ഓടെ അവസാനിച്ചു. ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ മുഴുവൻ ചരിത്രവും വായിച്ചുതീർക്കുക അസാധ്യമാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ കൃത്യമായ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ ചില സ്ഥലങ്ങൾ നമ്മളെ പഠിപ്പിക്കും. ഈ യാത്രയുടെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം അതായിരുന്നു.

1. തീയത്തിമാളിക: സ്ഥലനാമത്തിനപ്പുറം അന്വേഷിക്കേണ്ട ചരിത്രം

വെള്ളൂരിലെ ഏച്ചിലാംവയൽ കുന്നിന്റെ താഴ്ഭാഗത്ത്, പൂണംകോട്ടുവയലിന്റെ ഇരുകരകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന പ്രദേശത്ത് പുരാതന ശവസംസ്കാര സ്മാരകങ്ങളുണ്ടായിരുന്നുവെന്നാണ് പ്രാദേശിക വിവരണം. ഏകദേശം മൂവായിരം വർഷം പഴക്കമുള്ള ശ്മശാനഭൂമിയാണിതെന്ന് കുറിപ്പ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ കാലനിർണയം സ്ഥിരീകരിക്കാൻ ശാസ്ത്രീയ പുരാവസ്തു രേഖകൾ ആവശ്യമാണ്.

അച്ചംവീട് തറവാട്ടിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് നാലോ അഞ്ചോ മഹാശിലായുഗ കല്ലറകൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും അവയിൽ ഏറ്റവും വ്യക്തമായിരുന്ന ഒന്നാണ് ‘തീയത്തിമാളിക’. യാത്രയിലെ ആദ്യ സന്ദർശനകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു തീയത്തിമാളിക. പഴയ കെട്ടിടങ്ങളും അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥലനാമങ്ങളും പ്രാദേശിക ഓർമകളും ചരിത്രാന്വേഷണത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. എന്നാൽ തീയത്തി മാളിക പേരു സൂചിപ്പിക്കും പോലെ ഒരു കെട്ടിടമോ സമുച്ചയമോ ഒന്നുമല്ല. തീയത്തിമാളിക എന്നത് കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ പയ്യന്നൂരിനടുത്തുള്ള ഏച്ചിലാംവയലിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു മുനിയറയാണ് (മേഗലിത്തിക് സ്മാരകം). ഏകദേശം മൂവായിരത്തിലധികം വർഷം പഴക്കമുള്ള ഇരുമ്പുയുഗ സംസ്കൃതിയുടെ (Iron Age / Megalithic Culture) ശേഷിപ്പാണിത്. വെള്ളൂരിലെ തീയത്തിമാളികയും പൊന്നിട്ടകൊവ്വലും ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പ്രാദേശിക ചരിത്രാന്വേഷണത്തിന് പ്രാധാന്യമുള്ള സ്ഥലങ്ങളാണ്.

• ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യം: മഹാശിലായുഗ കാലഘട്ടത്തിലെ മനുഷ്യരുടെ ശ്മശാന സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഈ മുനിയറകൾ.
• നാശഭീഷണി: നിലവിൽ ഈ ചരിത്ര സ്മാരകം ഒരു സ്വകാര്യ വ്യക്തിയുടെ ഭൂമിയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൃത്യമായ സംരക്ഷണമില്ലാത്തതിനാൽ ഇത് കടുത്ത നാശഭീഷണി നേരിടുന്നുണ്ട്. ഇത് ആർക്കിയോളജി വകുപ്പ് ഏറ്റെടുത്ത് സംരക്ഷിക്കണമെന്ന ആവശ്യം ശക്തമാണ്.

വെള്ളൂരിന്റെ ദേശപുരാവൃത്തത്തിൽ തീയത്തിമാളികയെ നോഹയുടെ പേടകത്തോടു സമാനമായ ഒരു രക്ഷാസങ്കേതമായാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഒരിക്കൽ ഉണ്ടായ മഹാനാശത്തിൽ ലോകവും മനുഷ്യരും നശിച്ചപ്പോൾ തീയത്തിമാളികയിൽ അഭയം തേടിയ ഒരു അടിയാത്തിയും പൂവൻകോഴിയും മാത്രം രക്ഷപ്പെട്ടു എന്നതാണ് കഥയുടെ സാരം. ആ സ്ത്രീയുടെയും പൂവൻകോഴിയുടെയും സന്തതിപരമ്പരയാണ് ദേശവാസികൾ എന്നുമാണ് ഐതിഹ്യം പറയുന്നത്.

ഈ കഥയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം പറയുന്നയാൾക്ക് ചെറുപ്പത്തിൽ മുത്തശ്ശിയിൽനിന്ന് അത് കേട്ട ഓർമയുണ്ട്. കഥ പറയുമ്പോൾ കൈത്തണ്ടയിൽ ചേറുപുരട്ടി കോഴിക്കാഷ്ഠത്തിന്റെ ഗന്ധം അനുഭവിപ്പിച്ച് കഥയുടെ സത്യസന്ധത ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിരുന്ന നാട്ടുമുത്തശ്ശിമാരുടെ വിവരണവും കുറിപ്പിലുണ്ട്.

ഇവിടെ പ്രാധാന്യമുള്ളത് ഐതിഹ്യം അക്ഷരാർഥത്തിൽ സത്യമാണോ എന്നതിലുപരി, ഒരു സമൂഹം സ്വന്തം ഉത്ഭവത്തെ എങ്ങനെ സങ്കൽപ്പിക്കുകയും തലമുറകളിലൂടെ കൈമാറുകയും ചെയ്തു എന്നതാണ്.

കണാരൻവയലിനും കുന്നോത്തുവയലിനും കിഴക്കായി ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന നിരന്ന ഭൂമിയാണ് പൊന്നിട്ടകൊവ്വൽ. വെള്ളൂരിന്റെ ഔദ്യോഗിക ശ്മശാനഭൂമിയായി ഈ പ്രദേശം ദീർഘകാലം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്നും വാണിയ, ശാലിയ, കാവുതിയ, നാവുതീയ തുടങ്ങിയ വിവിധ സമുദായങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശവസംസ്കാരസ്ഥലങ്ങൾ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും പറയുന്നു. പൊന്നിട്ടകൊവ്വൽ’ എന്ന സ്ഥലനാമത്തിന് പിന്നിൽ നിധിനിക്ഷേപത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിശ്വാസമുണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. അവിടെ സ്വർണം കുഴിച്ചിട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന വിശ്വാസത്തെത്തുടർന്ന് പലരും നിധിക്കായി മണ്ണ് കുഴിച്ചുനോക്കിയിരുന്നുവെന്ന കഥകളും പ്രചരിച്ചിരുന്നു. മരണാനന്തരം ചെറു സ്വർണത്തകിടുകൾ ദേഹത്തോടു കൂടി വെയ്ക്കുന്ന പതിവ് പണ്ടും ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കാം. പിന്നീട് മണ്ണെടുക്കുന്ന സമയത്ത് നിരവധി നന്നങ്ങാടികൾ തകർന്ന നിലയിൽ കാണപ്പെട്ടുവെന്നും അറിയാൻ സാധിച്ചു. മഹാശിലായുഗവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പഠിക്കുന്ന ശവസംസ്കാര മൺപാത്രങ്ങളാണ് നന്നങ്ങാടികൾ. അവയുടെ സാന്നിധ്യം ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ പുരാവസ്തുപ്രാധാന്യത്തിലേക്ക് ശ്രദ്ധ ക്ഷണിക്കുന്നു.

പൊന്നിട്ടകൊവ്വൽ ഒരുകാലത്ത് ‘പൊന്വർ’ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ശവസംസ്കാരകേന്ദ്രമായിരുന്നിരിക്കാമെന്നാണ് മറ്റൊരു അനുമാനം. ചില തെയ്യം വാചാലുകളിൽ ‘പൊന്വൻ’ എന്ന പദം തീയസമുദായവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെന്ന നിരീക്ഷണവും അറിയാനിടവന്നു. ഈ വ്യാഖ്യാനമനുസരിച്ച്, ‘പൊന്വർ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു പഴയ സമൂഹം പിന്നീട് തീയർ എന്ന സാമൂഹികവിഭാഗമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടിരിക്കാം. വെള്ളൂരിലെ തീയത്തിമാളികയും പൊന്നിട്ടകൊവ്വലും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട പാഠം ഇതാണ്: പ്രാദേശിക ചരിത്രം സംരക്ഷിക്കണമെങ്കിൽ പുരാവസ്തുക്കളെയും സ്ഥലനാമങ്ങളെയും വാമൊഴികളെയും ആചാരങ്ങളെയും ഭൂപ്രകൃതിയെയും ഒരുമിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തണം. ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ ചരിത്രം പലപ്പോഴും വലിയ ചരിത്രഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഇടംപിടിക്കാത്ത ഇത്തരം ചെറിയ അടയാളങ്ങളിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. അവയെ ശാസ്ത്രീയമായി രേഖപ്പെടുത്തുകയും പരിശോധിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ഭാവിതലമുറയോടുള്ള നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്

2. ചെമ്പോട്ടിക്കുന്നിലെ കുടക്കല്ലുകൾ: മണ്ണിനടിയിൽ മറഞ്ഞുപോയ ജീവിതങ്ങളുടെ സ്മാരകങ്ങൾ

യാത്രയിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പുരാവസ്തു കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു ചെമ്പോട്ടിക്കുന്ന്. ഇവിടെ കാണുന്ന കുടക്കല്ലുകൾ അഥവാ Umbrella Stones ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ മെഗാലിത്തിക് ശവസംസ്കാര പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പഠിക്കപ്പെടുന്ന സ്മാരകങ്ങളാണ്. കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ കരിവെള്ളൂർ പെരളം പഞ്ചായത്തിലാണ് ഈ സ്ഥലം. വലിയ തൊപ്പിപോലുള്ള കല്ലിന് താഴെ നാലോളം കല്ലുപാളികൾ താങ്ങുകളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്ന രൂപമാണ് കുടക്കല്ലുകളുടെ പൊതുവായ സവിശേഷത. ചില സ്മാരകങ്ങൾ ശവസംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഓരോ സ്മാരകത്തിന്റെയും കൃത്യമായ ഉപയോഗം, കാലനിർണയം, അതിനോടനുബന്ധിച്ച ആചാരങ്ങൾ എന്നിവ സ്ഥലപരിശോധനയും ശാസ്ത്രീയപഠനവും കൂടാതെ ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല.

ചെമ്പോട്ടിക്കുന്നിൽ ഏഴ് കുടക്കല്ലുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വിവരം ഈ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രാദേശിക നിരീക്ഷണമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.  എന്നാൽ ഏഴ് സ്മാരകങ്ങളുടെയും നിലവിലെ അവസ്ഥ, അവയുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം, കാലപ്പഴക്കം, സംരക്ഷണനില എന്നിവ പുരാവസ്തുവകുപ്പിന്റെ രേഖകളുമായി ഒത്തുനോക്കേണ്ടതാണ്. ഈ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ച് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ഒരു കല്ലിന്റെ വലുപ്പം മാത്രമല്ല. കല്ലുകൾ എങ്ങനെ തെരഞ്ഞെടുത്തു, എങ്ങനെ മുറിച്ചു, എങ്ങനെ ഉയർത്തി സ്ഥാപിച്ചു, മരിച്ചവരെ അനുസ്മരിക്കുന്നതിനായി എന്തുതരം സാമൂഹികക്രമങ്ങളാണ് നിലനിന്നത് എന്നീ ചോദ്യങ്ങളാണ്. അതിന് ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം, ഭൂവിജ്ഞാനം, പ്രാദേശിക ഭൂപ്രകൃതി, ശവസംസ്കാരപാരമ്പര്യങ്ങളുടെ താരതമ്യപഠനം എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. ഈ പറഞ്ഞവയൊന്നും തന്നെ കൃത്യമായി നടക്കാതെ വളരെ അവശനിലയിലാണിന്നത്തെ അവസ്ഥ.

ഈ യാത്രയിൽ നിന്നും അറിയാൻ കഴിഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ചിലതുണ്ട്. ഒരു കല്ല് പത്തോ ഇരുപതോ ടൺ ഭാരമുള്ളതാണെന്ന കണക്കും അത് നാലു കിലോമീറ്റർ അകലെനിന്ന് കൊണ്ടുവന്നതാണെന്ന വിവരവും ശാസ്ത്രീയമായി അളന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ നിരീക്ഷണമോ പ്രാദേശികമായി ലഭിച്ച വിവരമോ എന്ന നിലയിൽ മാത്രമേ രേഖപ്പെടുത്താവൂ. അതുപോലെ, ഒരു പാറയ്ക്കടിയിൽ നന്നങ്ങാടി അഥവാ ശവസംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മൺപാത്രം ഉണ്ടെന്നുള്ള വിശ്വാസവും പുരാവസ്തു തെളിവായി കണക്കാക്കാനാവില്ല. പുരാവസ്തുവിന്റെ സാന്നിധ്യം തെളിയിക്കാൻ ശാസ്ത്രീയ സർവേയോ ഔദ്യോഗിക ഉത്ഖനനമോ ആവശ്യമാണ്. ഇത്തരം സ്ഥലങ്ങളിൽ സ്വമേധയാ കുഴിക്കുകയോ കല്ലുകൾ നീക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.

ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ആർട്സ് (IGNCA) പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കേരളത്തിലെ പുരാവസ്തു–ശിലാകലാ മേഖലകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഫീൽഡ് റിപ്പോർട്ട്, വടക്കൻ കേരളത്തിലെ മെഗാലിത്തിക് സ്മാരകങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യവും അവ നേരിടുന്ന നാശഭീഷണിയും വ്യക്തമാക്കുന്ന പ്രസക്തമായ അവലംബങ്ങളിൽ ഇതേപ്പറ്റി പറയുന്നുണ്ട്.

സ്ഥലനിരീക്ഷണങ്ങൾ

• സ്മാരകങ്ങളുടെ എണ്ണം: ഏഴ് കുടക്കല്ല് സ്മാരകങ്ങൾ (Umbrella stones) ഉള്ളതായി ഫീൽഡ് കുറിപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

• നിർമാണഘടന: വലിയ മൂടിക്കല്ലിന് താഴെ മൂന്നോ നാലോ നിവർന്ന ശിലാപാളികൾ താങ്ങായി നിൽക്കുന്ന ഘടനകൾ കാണാം.

• ശിലാവൃത്തങ്ങൾ: സ്മാരകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും രണ്ട് ശിലാവൃത്തങ്ങൾ (Stone circles) ഉള്ളതായി നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.

• കല്ലുകളുടെ ഭാരം: ഏകദേശം 10 ടൺ ഭാരമുള്ള മൂടിക്കല്ല് നാലു കിലോമീറ്റർ അകലെനിന്ന് കൊണ്ടുവന്നതാണെന്ന പ്രാദേശിക വിവരം ലഭിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാരം, ഉറവിടം, ഗതാഗതദൂരം എന്നിവ സ്വതന്ത്രമായി സ്ഥിരീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

• തുളകളുടെ സാന്നിധ്യം: നിവർന്ന ശിലകളിൽ പോർട്ട് ഹോൾ (Port-hole) ഉണ്ടെന്ന നിരീക്ഷണം പ്രത്യേകം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നാൽ എല്ലാ ശിലകളിലും തുളകളുണ്ടെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.

  • പ്രാദേശിക നാമം: ചെമ്പുട്ടിക്കുന്ന്

  • പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ കാണുന്ന പേര്: ചെമ്പോട്ടിക്കുന്ന് (Chempottikunnu)

  • സ്ഥലം: കരിവെള്ളൂർ–പെരളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, കണ്ണൂർ ജില്ല

  • പഠനവിഷയം: മഹാശിലായുഗത്തിലെ ശവസംസ്കാര സ്മാരകങ്ങളും അവയുടെ സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലവും

3. പിലിക്കോട്: പാറയ്ക്കുള്ളിൽ രൂപപ്പെടുത്തിയ ശവസംസ്കാര ഇടങ്ങൾ

പിലിക്കോട് പ്രദേശത്തെ പാറമുറിച്ചുണ്ടാക്കിയ അറകളും പ്രവേശനദ്വാരങ്ങളും മറ്റൊരു ചരിത്രകാലത്തിലേക്കുള്ള വാതിലുകളാണ്. പ്രകൃതിദത്തമായ പാറയിൽ മനുഷ്യൻ ഇടപെട്ട് ഒരു നിർമിത ഇടം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിന്റെ രൂപം, അളവ്, ദിശ, പ്രവേശനരീതി, ചുറ്റുപാടുമായുള്ള ബന്ധം എന്നിവ ശ്രദ്ധാപൂർവം പഠിക്കണം. പിലിക്കോട് പഞ്ചായത്തിലെ വീത്ക്കുന്ന് (Veethukunnu) എന്ന സ്ഥലത്തെ മഹാശിലായുഗ ശവസംസ്കാര സ്മാരകങ്ങളുടെ ശേഷിപ്പുക്കൾ നമുക്ക് കാണാനാവുന്നു. കേരളത്തിലെ വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇത്തരം പാറയിൽ വെട്ടിയെടുത്ത അറകൾ (rock-cut burial chambers) മഹാശിലായുഗ ശവസംസ്കാര പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ചില അറകൾക്ക് മുകളിൽ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ദ്വാരവും ചിലതിന് പ്രവേശനഭാഗവും നീളമുള്ള കുഴിയും ഉണ്ടായിരിക്കും. ഇവിടെ ആദ്യം നോട്ട് ചെയ്ത തീയ്യത്തി മാളികയും ഇതേപോലെ തന്നെയാണുള്ളത്.

പിലിക്കോട് മേഖലയിലെ ശിലാമുറി ശവസംസ്കാരസ്മാരകങ്ങളെക്കുറിച്ച് IGNCA-യുടെ ഫീൽഡ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശമുണ്ട്. പിലിക്കോട്ടെ എരവിൽ പ്രദേശത്ത് നേരത്തേ മൂന്ന് പാറമുറിച്ച ശവസംസ്കാര അറകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നുവെന്നും പിന്നീട് കൃഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണം നശിച്ചുവെന്നും റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. മറ്റൊരു രേഖപ്പെടുത്തിയ ഇടമായ വരക്കോട്ടുവയലിലും പാറമുറിച്ച അറകളുണ്ട്. ഈ രേഖകൾ പിലിക്കോട് പ്രദേശത്തെ പുരാവസ്തു പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. എന്നാൽ യാത്രയിൽ നേരിൽ കണ്ട ഓരോ പാറമുറിയെയും രേഖകളിലുള്ള പ്രത്യേക സ്മാരകവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ കൃത്യമായ സ്ഥലനിർണയവും ഫോട്ടോ–മാപ്പ് താരതമ്യവും ആവശ്യമാണ്.

വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ദ്വാരമോ ചതുരാകൃതിയിലുള്ള പ്രവേശനഭാഗമോ കണ്ടാൽ അതിനെ ഉടൻതന്നെ ഒരു പ്രത്യേക ശവസംസ്കാരരീതിയുടെ തെളിവായി വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ കഴിയില്ല. (പാറയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ വൃത്താകൃതിയിൽ വെട്ടിയെടുത്ത വലിയ ദ്വാരം ഒരു പാറയിൽ വെട്ടിയെടുത്ത ശവസംസ്കാര അറയുടെ മുകളിലെ ദ്വാരമായിരിക്കാം. എന്നാൽ അതിന്റെ കൃത്യമായ ഉപയോഗം മറ്റുള്ള ഘടകങ്ങളെ കൂടി കണക്കിലെടുത്ത് പഠിച്ചു വിലയിരുത്തേണ്ടതാണ്). രൂപഘടന, നിർമാണരീതി, സമീപത്തെ മറ്റു സ്മാരകങ്ങൾ, കണ്ടെത്തിയ പുരാവസ്തുക്കൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് അത്തരം നിഗമനങ്ങൾ രൂപപ്പെടേണ്ടത്. പാറയിൽ വെട്ടിയെടുത്ത താഴ്ന്ന ഭാഗവും അതിന്റെ അറ്റത്തുള്ള ചതുരാകൃതിയിലുള്ള പ്രവേശനവും കാണാം. ഇത്തരം ഘടനകൾ വടക്കൻ കേരളത്തിലെ മഹാശിലായുഗ ശവസംസ്കാര സ്മാരകങ്ങളുടെ സവിശേഷതകളിൽപ്പെടുന്നു. പാറയെ ഒരു പ്രകൃതിദത്ത ഘടകമായി മാത്രം കാണാതെ, മനുഷ്യൻ തന്റെ വിശ്വാസങ്ങൾക്കും മരണാനന്തര സങ്കൽപ്പങ്ങൾക്കും വേണ്ടി രൂപപ്പെടുത്തിയ ഇടമായി കാണാൻ ഈ സന്ദർശനം അവസരം നൽകി.

ഇത്തരം സ്മാരകങ്ങൾ നിർമിക്കാൻ ലാറ്ററൈറ്റ് പാറയിൽ കൃത്യമായി വെട്ടിയെടുക്കാനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ ആവശ്യമായിരുന്നു. ചില അറകൾ ശവസംസ്കാരത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങളിൽനിന്ന് അറിയാം. എന്നാൽ ഈ പ്രത്യേക അറകളിൽനിന്ന് ശവാവശിഷ്ടങ്ങളോ ശവസംസ്കാര വസ്തുക്കളോ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ടോ എന്ന വിവരം പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കണം.

2016-ലെ ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ദ ആർട്സിന്റെ കേരള ഫീൽഡ് റിപ്പോർട്ടിൽ പിലിക്കോട് മേഖലയിലെ ഇറവിൽ, വരക്കോട്ടുവയൽ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പാറയിൽ വെട്ടിയെടുത്ത ശവസംസ്കാര അറകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വരക്കോട്ടുവയലിലെ ഒരു അറയ്ക്ക് പോർട്ട് ഹോളും റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കുന്നു. 2016-ലെ റിപ്പോർട്ട് പിലിക്കോട് മേഖലയിലെ ഏറവിലിലും വരക്കോട്ടുവയലിലും പാറയിൽ വെട്ടിയെടുത്ത ശവസംസ്കാര അറകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്ന വിശ്വസനീയമായ പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സാണ്.

4. ഏറ്റുകുടുക്ക: പാറയിൽ കൊത്തിയ കാളരൂപങ്ങൾ

എറ്റുകുടുക്കയിലെ പാറയിൽ കൊത്തിയ കാളരൂപങ്ങൾ ഈ യാത്രയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന കണ്ടെത്തലായിരുന്നു. 2017-ലെ Heritage പഠനത്തിൽ ഏറ്റുകുടുക്കയിലെ പാറക്കൊത്തുചിത്രങ്ങൾ കാങ്കോൽ–ആലപ്പടമ്പ പഞ്ചായത്തിലെ ഏറ്റുകുടുക്ക–പാക്കയം റോഡിലാണെന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. സമീപത്തു തന്നെ വിഷ്ണു ക്ഷേത്രവും ഉണ്ട്.  പിന്നീട് വന്ന കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ശില്പങ്ങളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പ്രകൃതിദത്തമായ പാറയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നേരിട്ട് കൊത്തിയ രൂപങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ദൃശ്യഭാഷയുടെയും സാംസ്കാരികജീവിതത്തിന്റെയും അടയാളങ്ങളാണ്.  IGNCA-യുടെ 2016-ലെ ഫീൽഡ് റിപ്പോർട്ട് ഏറ്റുകുടുക്കയിലെ പാറച്ചിത്രങ്ങളെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. റിപ്പോർട്ടിൽ ഇവിടെ കൂനുള്ള കാളകളുടെ പത്ത് കൊത്തുപടങ്ങൾ കാണാമെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവ പടിഞ്ഞാറൻ മലനിരകളുടെ laterite പാറപ്പുറത്താണ്. ചിത്രങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത് തുറന്നുകിടക്കുന്ന ചെങ്കൽപ്പാറയുടെ ഉപരിതലത്തിലാണ്. രൂപങ്ങളിൽ ചിലത് കാലാവസ്ഥയുടെയും മനുഷ്യ ഇടപെടലുകളുടെയും ഫലമായി മങ്ങിപ്പോയതായും കാണുന്നു. പയ്യന്നൂരിൽനിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്ക് ഭാഗത്തായാണു സ്ഥലം.

കിഴക്കോടു പോകുന്ന നിരവധി കാളകളുടെ രൂപമാണ് കൊത്തി വെച്ചിരിക്കുന്നത്, ഇവിടെ കാണുന്ന കാളരൂപങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം പ്രാദേശികമായ ഒരു കൗതുകത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല; അവ ഇതിനകം തന്നെ ശാസ്ത്രീയ ഫീൽഡ് രേഖപ്പെടുത്തലിന്റെ ഭാഗമാണ്. റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കിയ സമയത്ത് പത്ത് കാളരൂപങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നു. തീർച്ചയായും നിലവിൽ ടാർ ചെയ്തിരിക്കുന്ന റോഡിനു കീഴിലായി ഇനിയും കാളരൂപങ്ങൾ ലഭിച്ചേക്കാം!

കാളകളുടെ രൂപം, കൊമ്പുകളുടെ വിന്യാസം, ശരീരത്തിന്റെ അനുപാതം, കൂനിന്റെ രൂപം, അവ തമ്മിലുള്ള അകലം, ഒരേ ദിശയിലേക്കുള്ള അഭിമുഖീകരണം എന്നിവ ചിത്രീകരണരീതിയെ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കും. കാളകൾ കിഴക്കോട്ട് അഭിമുഖമായിരിക്കുന്നതായി കാണുന്നെന്നു പറഞ്ഞുവല്ലോ. ഈ നിരീക്ഷണം സൈറ്റിന്റെ രേഖപ്പെടുത്തലിന് സഹായകരമാണെങ്കിലും, അതിൽനിന്ന് മാത്രം ഒരു പ്രത്യേക ആരാധനാരീതിയോ ജ്യോതിശാസ്ത്രപരമായ അർത്ഥമോ നിഗമനം നമുക്കു ചെയ്യാനാവില്ല. കാളകൾ ഇവിടെ എന്തിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു? കന്നുകാലിവളർത്തലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജീവിതത്തിന്റെ ഓർമയാണോ? പ്രതീകാത്മകമായ വിശ്വാസമാണോ? ഒരു കൂട്ടായ്മയുടെ ദൃശ്യസ്മരണയാണോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ ചിത്രരൂപങ്ങളെ മറ്റിടങ്ങളിലെ ശിലാകലകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും കാലനിർണയത്തിനുള്ള തെളിവുകൾ പരിശോധിക്കുകയും വേണം.

അരിയിട്ടപാറ എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സുപ്രധാന പാറച്ചിത്രകേന്ദ്രവും കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ചീമേനി–പോത്താംകണ്ടം പ്രദേശത്തുണ്ട്. 2020-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച A Note on Petroglyphs from Ariyittapara, Pothamkandam, District Kasaragod എന്ന ഗവേഷണപ്രബന്ധത്തിൽ അവിടെയുള്ള മനുഷ്യരൂപങ്ങളും കാളരൂപങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അത് ഏറ്റുകുടുക്കയിൽനിന്ന് റോഡുമാർഗം ഏകദേശം രണ്ട് കിലോമീറ്റർ അകലെയായിട്ടു വരും.

ഏറ്റുകുടുക്കയിലെ കുളവും മറ്റൊരു ചോദ്യവും

യാത്രയിൽ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ട പടികളുള്ള ചതുരാകൃതിയിലുള്ള കുളവും പ്രത്യേകം രേഖപ്പെടുത്തേണ്ടതാണ്. മേലെപ്പറഞ്ഞ ശിലാരേഖകൾക്കു സമീപം തന്നെയാണ് ഈ കുളവും ഉള്ളത്. laterite പാറയിൽ രൂപപ്പെടുത്തിയ ജലസംഭരണികൾ വടക്കൻ മലബാറിലെ പല പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു. അവയുടെ പടികൾ, ചരിവുകൾ, വെട്ടിമിനുക്കിയ വശങ്ങൾ എന്നിവ പഴയകാലത്തെ ജലോപയോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിന് സഹായകമാകാം.

എന്നാൽ ഇത്തരം കുളങ്ങൾ കുടക്കല്ലുകൾക്കുള്ള കല്ല് ഖനനം ചെയ്തതിന്റെ തെളിവാണെന്നോ ശവസംസ്കാരസ്മാരകങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നോ എന്നും അറിയേണ്ടതുണ്ട്, കാരണം, കുളത്തിൽ നിന്നും കൊത്തിയെടുത്ത കൽഭാഗങ്ങളുടെ പാടുകൾ ആ ഒരു ചിന്തയെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു. കുളത്തിന്റെ ചുവരുകളിൽ അവ്യക്തമായി പലതരം എഴുത്തുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു, ഇന്നത് കല്ലുകൾ കെട്ടി മറച്ചു വെച്ചിരിക്കുകയാണ്. പാറയിൽ വരച്ച ചിത്രങ്ങളും റോഡിനു നടുവിലായി വരും വിധമാണുള്ളത്, അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ മുകളിൽ കൂടിയായിരുന്നു ടാർ ചെയ്ത് റോഡ് പണിതത്. നാശോന്മുഖമായ ആ ചിത്രങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. കുളം, പാറക്കൊത്തുപണികൾ, സമീപത്തെ ശവസംസ്കാരസ്മാരകങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കാലബന്ധം തെളിയിക്കാൻ സ്ഥലസർവേയും ഭൂവിജ്ഞാനപരമായ പരിശോധനയും ആവശ്യമാണ്.

ഏറ്റുകുടുക്കയിലെ ചിത്രങ്ങളെ സാധാരണയായി പെട്രോഗ്ലിഫുകൾ (petroglyphs) എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അതായത്, പാറയിൽ നിറം പുരട്ടി വരച്ച ചിത്രങ്ങളല്ല, പാറയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ കൊത്തിയോ ചുരണ്ടിയോ സൃഷ്ടിച്ച രൂപങ്ങളാണ് അവ. 2014-ലെ Iron Age Megalithic Burials of Perumba, Kuppam എന്ന പുരാവസ്തു പഠനത്തിൽ ഏറ്റുകുടുക്ക, മാടായി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ പടികളുള്ള ചതുരാകൃതിയിലുള്ള കുളങ്ങളും ശവസംസ്കാര അറകളും തമ്മിലുള്ള ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സമീപ്യം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഈ ജലസംഭരണികൾ മനുഷ്യരുടെയും കന്നുകാലികളുടെയും ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കാമെന്നാണ് പഠനത്തിലെ നിരീക്ഷണം.

• സ്ഥലം: ഏറ്റുകുടുക്ക, പയ്യന്നൂരിന്റെ വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖല, കണ്ണൂർ ജില്ല.

• ചിത്രവിഷയം: പാറയിൽ കാളകളുടെ രൂപങ്ങൾ കാണുന്നു.

• ദിശ: കിഴക്കോട്ട് നീങ്ങുന്ന കാളകളാണ് ഇവിടെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത് 2016-ലെ IGNCA റിപ്പോർട്ടിലെ കിഴക്കോട്ട് അഭിമുഖമായ കാളരൂപങ്ങളുടെ വിവരണവുമായി കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്.

• ശരീരഘടന: കാളയുടെ തോളിനു മുകളിലുള്ള മുഴ (hump) പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട സവിശേഷതയാണ്. IGNCA റിപ്പോർട്ടും ഇവയെ humped bulls എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
• ചിത്രരീതി: റിപ്പോർട്ടിലെ വിവരണപ്രകാരം, ഈ രൂപങ്ങൾ ചെങ്കൽപ്പാറയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ കൊത്തിയെടുത്തവയാണ്; പെയിന്റ് ഉപയോഗിച്ച് വരച്ച ചിത്രങ്ങളല്ല. അതിനാൽ ഇവയെ പാറക്കൊത്തുചിത്രങ്ങൾ (petroglyphs) എന്ന് വിളിക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ കൃത്യം.

• ചരിത്രപരമായ വ്യാഖ്യാനം: കന്നുകാലി വളർത്തലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങൾ ഈ രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കാമെന്ന് ഗവേഷകർ കരുതിയിട്ടുണ്ട്. സമീപത്തെ ജലസംഭരണിയും കന്നുകാലികൾക്ക് വെള്ളം ലഭിച്ചിരുന്ന സാഹചര്യവും ഈ വ്യാഖ്യാനത്തിന് പിന്തുണയായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. എന്നാൽ ചിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച സമൂഹത്തിന്റെ കൃത്യമായ കാലമോ ഉദ്ദേശ്യമോ ഉറപ്പിച്ചിട്ടില്ല.

• സംരക്ഷണപ്രശ്നം: പാറച്ചിത്രങ്ങൾ വാഹനഗതാഗതമുള്ള വഴിയോട് ചേർന്നിരിക്കുന്നതിനാൽ കാലക്രമത്തിൽ മാഞ്ഞുപോകാനുള്ള സാധ്യത ഏറെയുണ്ട്.

5. പയ്യന്നൂർ ഗാന്ധി സ്മൃതി മ്യൂസിയം: സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ പ്രാദേശിക മുഖം

പയ്യന്നൂരിന്റെ ചരിത്രം മെഗാലിത്തിക് സ്മാരകങ്ങളിലോ പാറക്കൊത്തുപണികളിലോ അവസാനിക്കുന്നില്ല. ആധുനിക കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ–സാമൂഹിക ചരിത്രത്തിലും ഈ പ്രദേശത്തിന് നിർണായകമായ സ്ഥാനമുണ്ട്. പയ്യന്നൂർ ഗാന്ധി സ്മൃതി മ്യൂസിയം സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ പഴയൊരു കെട്ടിടം എങ്ങനെ ചരിത്രസ്മരണയുടെ ഇടമായി മാറുന്നു എന്നതും മനസ്സിലാക്കാനായി. മ്യൂസിയം പ്രവർത്തിക്കുന്ന പഴയ പൊലീസ് സ്റ്റേഷൻ കെട്ടിടം 1910-ൽ നിർമിച്ചതാണെന്ന് കേരള സർക്കാരിന്റെ വാർത്താവിവരണം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണകാലവും മ്യൂസിയമായി പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയ കാലവും വ്യത്യസ്തമാണ്.

മഹാത്മാഗാന്ധി 1934 ജനുവരി 12-ന് പയ്യന്നൂർ സന്ദർശിച്ചതായി സർക്കാർ രേഖകൾ പറയുന്നു. അയിത്തോച്ചാടനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി സ്വാമി ആനന്ദതീർത്ഥനെ സന്ദർശിക്കുകയും ശ്രീനാരായണ വിദ്യാലയത്തിന്റെ വളപ്പിൽ മാവിൻതൈ നടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. പയ്യന്നൂരിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരചരിത്രത്തിൽ ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹത്തിനും പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്. 1930 ഏപ്രിലിൽ കെ. കേളപ്പന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കോഴിക്കോട് നിന്നാരംഭിച്ച ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹ പദയാത്ര ഏപ്രിൽ 21-ന് പയ്യന്നൂരിലെ ഉളിയത്ത് കടവിൽ ഉപ്പുനിയമം ലംഘിക്കുന്നതിൽ എത്തി. ഈ സംഭവം മലബാറിലെ ദേശീയപ്രസ്ഥാനചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന ഘട്ടമായി കണ്ണൂർ ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ചരിത്രവിവരണത്തിലും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചിത്രങ്ങളുടെ രൂപത്തിലും വീഡിയോ പ്രസന്റേഷനായും ഇതൊക്കെ മ്യൂസിയത്തിൽ നമുക്ക് കാണാനാവും. മ്യൂസിയത്തിലെ പ്രദർശനവസ്തുക്കൾ പഴയകാലത്തെ നേതാക്കളെയും പ്രസ്ഥാനങ്ങളെയും മാത്രമല്ല, അവയെ ഓർമ്മയിൽ നിലനിർത്താൻ ശ്രമിച്ച പ്രാദേശിക സമൂഹത്തെയും പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു.

കേരള സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക വിവരമനുസരിച്ച്, ഈ മ്യൂസിയം 1910-ൽ നിർമിച്ച പയ്യന്നൂർ പഴയ പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കെട്ടിടത്തിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്ത് പയ്യന്നൂരിലുണ്ടായ പോരാട്ടങ്ങളുമായി ബന്ധമുള്ള ഈ കെട്ടിടം സംരക്ഷിത സ്മാരകമാണ്. 2021 ജനുവരി 16-നാണ് ഗാന്ധി സ്മൃതി മ്യൂസിയം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്.

സ്ഥലം: പയ്യന്നൂർ ഗാന്ധിസ്മൃതി മ്യൂസിയം, കണ്ണൂർ ജില്ല
കെട്ടിടത്തിലെ നിർമാണവർഷം: 1910
ചരിത്രപ്രാധാന്യം: സ്വാതന്ത്ര്യസമരചരിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന പഴയ കെട്ടിടം. ഇവിടെ ഗാന്ധിജിയെയും കേരളത്തിലെ ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തെയും സംബന്ധിച്ച ചിത്രങ്ങളും സ്മാരകവസ്തുക്കളും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു.

ചരിത്രാന്വേഷണത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം: കെട്ടിടത്തിൽ 1910 എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് അതിന്റെ നിർമാണകാലത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഗാന്ധിസ്മൃതി മ്യൂസിയം എന്ന നിലയിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച തീയതി അതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. അതിനാൽ കെട്ടിടത്തിന്റെ പഴക്കവും മ്യൂസിയത്തിന്റെ സ്ഥാപനചരിത്രവും പ്രത്യേകം രേഖപ്പെടുത്തണം.

ഈ കെട്ടിടത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുമ്പോൾ 1910-ലെ പഴയ പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, പയ്യന്നൂരിലെ ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹം, ഗാന്ധിജിയുടെ പയ്യന്നൂർ സന്ദർശനം, കെട്ടിടത്തിന്റെ മ്യൂസിയമായുള്ള പുനരുപയോഗം എന്നീ നാല് വിഷയങ്ങൾ ബന്ധപ്പെടുത്തി പഠിക്കുന്നത് പ്രയോജനകരമാണെന്നു തോന്നി.

6. കവ്വായി പുഴയോരം: ജലപാതകളും മനുഷ്യവാസത്തിന്റെ ചരിത്രവും

കവ്വായിയുടെ പുഴയോരത്തും കായൽപ്രദേശത്തും എത്തിയപ്പോൾ യാത്രയുടെ സ്വഭാവം മാറി. പുരാവസ്തു സ്മാരകങ്ങളിൽനിന്ന് ജലഭൂപ്രകൃതിയിലേക്കും മനുഷ്യവാസത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതിപരമായ പശ്ചാത്തലത്തിലേക്കും അന്വേഷണം നീങ്ങി.

കവ്വായി കായൽ വടക്കൻ മലബാറിലെ ശ്രദ്ധേയമായ കായൽ–ജലപാത സംവിധാനമാണ്. കേരള ടൂറിസത്തിന്റെ വിവരണം കവ്വായി, കാങ്കോൽ, വണ്ണാത്തിച്ചാൽ, കുപ്പിത്തോട്, കുണിയൻ തുടങ്ങിയ നദികളും തോടുകളും കായൽസംവിധാനത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. പ്രാദേശികമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന നദീനാമങ്ങളും ഭരണപരമായോ ഭൂപടപരമായോ രേഖപ്പെടുത്തിയ പേരുകളും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടാകാം;

ജലാശയങ്ങൾ യാത്രയ്ക്കും മത്സ്യബന്ധനത്തിനും കൃഷിക്കും വ്യാപാരത്തിനും കുടിയേറ്റത്തിനും വഴിയൊരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ കവ്വായിയെ പ്രകൃതിദൃശ്യമായി മാത്രം കാണാതെ, മനുഷ്യരും ജലവും തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല ബന്ധത്തിന്റെ ഭാഗമായും വായിക്കാം.

കായൽത്തുരുത്തുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രാദേശികമായി പറയപ്പെടുന്ന പഴയ ഒറ്റപ്പെടൽകഥകളും രോഗബാധിതരെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്ന വാമൊഴികളും ശ്രദ്ധേയമാണ്.  എന്നാൽ അവയെ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട ചരിത്രമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ കാലഘട്ടം, രോഗത്തിന്റെ സ്വഭാവം, ഭരണരേഖകൾ, പ്രാദേശിക രേഖകൾ, വാമൊഴികളുടെ പരസ്പരസ്ഥിരീകരണം എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. ഒരു സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് പറയപ്പെടുന്ന കഥ അതിന്റെ ചരിത്രപഠനത്തിന് തുടക്കമാകാം; പക്ഷേ കഥ മാത്രം ചരിത്രതെളിവല്ല.

കുരുപ്പുമാട് ഒരുകാലത്ത് രോഗബാധിതരെ മറ്റുള്ളവരിൽനിന്ന് വേർതിരിച്ച് താമസിപ്പിച്ചിരുന്ന ഒറ്റപ്പെട്ട തുരുത്തായിരുന്നുവെന്നും അവിടെ ഒരാൾ മാത്രം താമസിച്ചിരുന്ന കാലമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഈ വിവരങ്ങൾ ഇപ്പോൾ വാമൊഴി ചരിത്രമായി രേഖപ്പെടുത്താം എന്നേ ഉള്ളൂ. അതേപോലെ കൊച്ചത്തുരുത്ത് എന്ന തുരുത്ത് മുമ്പ് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രോപ്പർട്ടിയായിരുന്നു. ഇന്നത് ഏതോ പ്രൈവറ്റ് പാർട്ടി റിസോർട്ട് നടത്താനായി ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുനുവത്രേ.

7. കവ്വായി പള്ളി: പോർച്ചുഗീസ് വിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിന്റെ ഓർമകൾ

കവ്വായി പള്ളിയിലെ സന്ദർശനം യാത്രയിലെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായി കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ട ചരിത്രവിഷയങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. അവിടെ ലഭിച്ച പ്രാദേശിക വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം പോർച്ചുഗീസുകാർക്കെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ മരിച്ചവരുമായി ബന്ധമുള്ള ശുഹദാ ഖബറിടങ്ങളാണ് ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നത്. മൗലികമായ ചരിത്രരേഖകളുടെ അഭാവത്തിൽ ഇത്തരം ഓർമകളെ പൂർണമായി തള്ളിക്കളയുന്നതും ശരിയല്ല; അതുപോലെ അവയെല്ലാം തെളിയിക്കപ്പെട്ട വസ്തുതകളായി അവതരിപ്പിക്കുന്നതും ശരിയല്ല. യാത്രയ്ക്കിടെ ലഭിച്ച വാമൊഴിയിൽ 1524-ലെ പോരാട്ടം, വിവിധ കുടുംബങ്ങളിൽനിന്നുള്ള യോദ്ധാക്കൾ, ഹമീദ് മൗലവി എന്ന പേരിലുള്ള വ്യക്തി, സയ്യിദ് ശുഹദാവ്, അൽമാസ് ശുഹദാവ് തുടങ്ങിയ പ്രാദേശികമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പേരുകൾ, 54 പേർ മരിച്ചുവെന്ന കണക്ക് എന്നിവ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു. ഈ വിവരങ്ങൾ ആരാണ് കൈമാറിയത്, അവ ഏത് രേഖയിലോ കുടുംബപരമ്പരയിലോ അധിഷ്ഠിതമാണ്, വ്യത്യസ്ത വാമൊഴികൾ അവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നുണ്ടോ എന്നിവ പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.

ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന ചരിത്രവ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കണം: രാമന്തളിയിലെ 17 പോരാളികളെക്കുറിച്ചുള്ള ചരിത്രവിവരണവും കവ്വായി പള്ളിയിലെ ഖബറിടങ്ങളുടെ തിരിച്ചറിയലും ഒരേ തെളിവല്ല. രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളും ഒരേ സംഭവത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കാൻ കൂടുതൽ രേഖകളും സ്ഥലപരിശോധനയും ആവശ്യമാണ്.

2023 ജൂൺ 19-ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മാധ്യമം ലേഖനം 1524-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർക്കെതിരെ രാമന്തളിയിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന പോരാട്ടത്തെക്കുറിച്ചും 17 പോരാളികളുടെ പ്രാദേശിക ഓർമയെക്കുറിച്ചും വിശദീകരിക്കുന്നു.

ഈ വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന ചരിത്രഗ്രന്ഥങ്ങളിലൊന്നാണ് ശൈഖ് സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം രണ്ടാമൻ അറബിയിൽ രചിച്ച തുഹ്ഫത്തുൽ മുജാഹിദീൻ. മലബാറിലെ പോർച്ചുഗീസ് അധിനിവേശവും അതിനെതിരായ മുസ്ലിം ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളും മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ കൃതി പ്രധാനമാണ്. എന്നാൽ ഒരു ചരിത്രഗ്രന്ഥത്തിൽ പോർച്ചുഗീസ് വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങൾ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം കവ്വായിയിലെ പ്രത്യേക ഖബറിടങ്ങളുടെയും 54 മരണങ്ങളുടെയും എല്ലാ വിവരങ്ങളും അതിൽനിന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കാനാവില്ല. ചില രക്തസാക്ഷികളുടെയൊക്കെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ മാത്രമേ ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ എന്നും വാമൊഴി ചരിത്രമുണ്ട്.

അതുപോലെ, ഈ സംഭവത്തെ “ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് കൂടുതൽ തെളിവും വ്യക്തമായ നിർവചനവും ആവശ്യപ്പെടുന്ന അവകാശവാദമാണ്. 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പോർച്ചുഗീസ് അധിനിവേശത്തിനെതിരായ ചെറുത്തുനിൽപ്പിനെ മലബാറിന്റെ ആദ്യകാല അധിനിവേശവിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിലൊന്നായി പഠിക്കാം. എന്നാൽ “ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തേത്” എന്ന വിശേഷണം ഉറപ്പിച്ചു പറയാൻ ഇപ്പോഴുള്ള തെളിവുകൾ മതിയാകുന്നില്ല.

ചരിത്രാന്വേഷണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ഓർമകളെ ഇല്ലാതാക്കലല്ല; അവയെ തെളിവുകളുമായി സംവദിപ്പിക്കലാണ്. ഈ ഖബറിടങ്ങൾ ആരുടേതാണ്, അവയുടെ കാലം എങ്ങനെ നിർണയിക്കാം, അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകൾ എവിടെയുണ്ട്,  കുടുംബചരിത്രങ്ങൾ ലഭ്യമാണോ തുടങ്ങി പ്രസക്തമായ ചോദ്യങ്ങളാണ് നിരവധിയുണ്ട്.

8. കുഞ്ഞിമംഗലം കണ്ടൽമേഖല: പരിസ്ഥിതിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും ചരിത്രത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ പ്രധാനമാണ്

വൈകുന്നേരത്തോടടുത്തപ്പോൾ യാത്ര എത്തിയത് കുഞ്ഞിമംഗലത്തെ കണ്ടൽമേഖലയിലേക്കായിരുന്നു. പാറകളിലും കല്ലുകളിലും മനുഷ്യൻ പതിപ്പിച്ച ചരിത്രം വായിച്ചശേഷം, വെള്ളത്തിനുള്ളിലേക്ക് വേരുകൾ നീട്ടി വളരുന്ന കണ്ടൽക്കാടുകളെ കാണുന്നത് യാത്രയ്ക്ക് മറ്റൊരു അർത്ഥം നൽകി. ഇവിടെ ഏകദേശം 40 ഏക്കറോളം വിസ്തൃതിയിൽ കണ്ടൽ നട്ടുവളർത്തിയ പ്രദേശമാണുള്ളത്. ഈ കണക്ക് യാത്രയിൽ ലഭിച്ച വിവരമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നാൽ കൃത്യമായ വിസ്തൃതി, ഉടമസ്ഥത, സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പരിധി എന്നിവ ബന്ധപ്പെട്ട സംഘടനയുടെയോ സർക്കാർ വകുപ്പിന്റെയോ രേഖകളുമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.

വൈൽഡ്‌ലൈഫ് ട്രസ്റ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (WTI) ഔദ്യോഗിക വിവരമനുസരിച്ച്, കണ്ണൂർ കണ്ടൽ പ്രോജക്റ്റ് കുഞ്ഞിമംഗലം കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള പ്രധാന കണ്ടൽസംരക്ഷണ പ്രവർത്തനമാണ്. നിലവിലുള്ള കണ്ടൽക്കാടുകൾ സംരക്ഷിക്കുക, നശിച്ചുപോയ മേഖലകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുക, തദ്ദേശീയ കണ്ടൽത്തൈകൾ നട്ടുവളർത്തുക, ജനപങ്കാളിത്തവും പരിസ്ഥിതി ബോധവൽക്കരണവും വർധിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

WTI-യുടെ വെബ്‌സൈറ്റിൽ 2026 ഏപ്രിൽ വരെയുള്ള കണക്കായി, പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി 39.3 ഏക്കർ നശിച്ച കണ്ടൽമേഖല പുനഃസ്ഥാപിച്ചതായും രണ്ട് ലക്ഷത്തിലധികം തദ്ദേശീയ കണ്ടൽത്തൈകൾ നട്ടതായും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് പദ്ധതിയുടെ ഔദ്യോഗിക പുരോഗതിവിവരമാണ്. നിങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച മുഴുവൻ പ്രദേശത്തിന്റെ വിസ്തൃതിയുമായി ഈ കണക്ക് തുല്യമാണെന്ന് കരുതരുത്; രണ്ടും വ്യത്യസ്ത അളവുകളായിരിക്കാം.

കണ്ടൽക്കാടുകൾ തീരശോഷണം കുറയ്ക്കുന്നതിലും ജലജീവികൾക്കും പക്ഷികൾക്കും ചെറുജീവികൾക്കും ആവാസവ്യവസ്ഥ ഒരുക്കുന്നതിലും പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു. അവ വെള്ളത്തിന്റെയും കരയുടെയും ഇടയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി കവചങ്ങളാണ്. വെള്ളത്തിനുള്ളിലേക്ക് നീളുന്ന വേരുകൾ മണ്ണും ജൈവവസ്തുക്കളും പിടിച്ചുനിർത്തുകയും ചെറുജീവികൾക്ക് അഭയം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

കണ്ടൽസംരക്ഷണം പ്രകൃതിസംരക്ഷണത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഉപവിഭാഗമല്ല. തീരദേശ സമൂഹങ്ങളുടെ ഭാവി, ജൈവവൈവിധ്യം, കാലാവസ്ഥാ മാറ്റങ്ങളോടുള്ള പ്രതിരോധശേഷി എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിർണായക പ്രവർത്തനമാണ്. അതിനാൽ ഇത്തരം സംരക്ഷണപ്രദേശങ്ങൾ ചരിത്രപഠന യാത്രകളുടെ ഭാഗമാകുന്നത് പ്രസക്തമാണ്. മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയോട് എങ്ങനെ ഇടപെട്ടു എന്നത് മാത്രമല്ല, പ്രകൃതിയുമായി എങ്ങനെ സഹവർത്തിത്വം പുലർത്തണം എന്നതും ചരിത്രാന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

9. ഒരുദിവസത്തെ യാത്രയിൽനിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന ചരിത്രചോദ്യങ്ങൾ

രാവിലെ 9:20-ന് പയ്യന്നൂർ പെരുമ്പയിൽനിന്ന് ആരംഭിച്ച യാത്ര വൈകിട്ട് 6:30-ഓടെ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ഞങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച സ്ഥലങ്ങൾ ഒരു പട്ടികയായി മാത്രം മനസ്സിൽ ശേഷിച്ചില്ല. ഓരോ സ്ഥലവും പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തി.

ചെമ്പോട്ടിക്കുന്നിലെ കുടക്കല്ലുകൾ മനുഷ്യന്റെ ശവസംസ്കാരപാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. പിലിക്കോട്ടെ പാറമുറികൾ മരണം, സ്മരണം, വിശ്വാസം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിപ്പിച്ചു. ഏറ്റുകുടുക്കയിലെ കാളരൂപങ്ങൾ മനുഷ്യൻ തന്റെ ലോകത്തെ പാറയിൽ രേഖപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങിയ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണം തുറന്നു. പയ്യന്നൂർ ഗാന്ധി സ്മൃതി മ്യൂസിയം സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ പ്രാദേശിക ചരിത്രത്തെ ഓർമിപ്പിച്ചു. കവ്വായിയിലെ പള്ളിയും ഖബറിടങ്ങളും വാമൊഴിയും രേഖാപരമായ ചരിത്രവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തി. കുഞ്ഞിമംഗലത്തെ കണ്ടൽമേഖല മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാലബന്ധത്തെ മറ്റൊരു ദിശയിൽനിന്ന് കാണാൻ സഹായിച്ചു.

ഈ സ്ഥലങ്ങളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിൽപ്പെട്ടവയല്ല. അവ തമ്മിൽ നേരിട്ടുള്ള ചരിത്രബന്ധമുണ്ടെന്ന് പറയാനും ഇപ്പോൾ മതിയായ തെളിവില്ല. എന്നാൽ ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ ചരിത്രം രാഷ്ട്രീയസംഭവങ്ങളുടെ പട്ടിക മാത്രമല്ലെന്ന് അവ നമ്മെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യവാസം, സാങ്കേതികവിദ്യ, വിശ്വാസം, തൊഴിൽ, ജലോപയോഗം, പരിസ്ഥിതി, അധികാരം, ചെറുത്തുനിൽപ്പ്, കൂട്ടായ ഓർമകൾ എന്നിവയെല്ലാം അതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ചരിത്രപഠനത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ശീലം, കണ്ടതും കേട്ടതും വായിച്ചതും വേർതിരിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുക എന്നതാണ്. നേരിൽ കണ്ട കല്ല് ഒരു നിരീക്ഷണമാണ്. അതിനെക്കുറിച്ച് നാട്ടുകാർ പറയുന്ന കഥ വാമൊഴിയാണ്. ഒരു ശാസ്ത്രീയ റിപ്പോർട്ടിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ വിവരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച തെളിവാണ്. ഈ മൂന്ന് തലങ്ങളും പരസ്പരം സഹായിക്കാം; പക്ഷേ അവയെ ഒരേ നിലയിൽ കണക്കാക്കാൻ പാടില്ല.

ചിതം കൂട്ടായ്മയുടെ ഈ യാത്ര അതിനാൽ സ്ഥലസന്ദർശനത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. കൂടുതൽ രേഖകൾ കണ്ടെത്താനും പ്രാദേശിക ഓർമകൾ ശേഖരിക്കാനും പുരാവസ്തു കേന്ദ്രങ്ങളുടെ കൃത്യമായ സ്ഥാനങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്താനും ചിത്രങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കാനും ചരിത്രാവകാശവാദങ്ങളെ വീണ്ടും പരിശോധിക്കാനുമുള്ള തുടർപ്രവർത്തനത്തിന്റെ തുടക്കമായി ഇതിനെ കാണാം.

ചരിത്രം കാണുന്നതല്ല, തെളിവുകളോടെ വായിക്കുന്നതാണ്

ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് ചരിത്രത്തെ പൂർണമായി മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ ചരിത്രത്തെ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമായി കാണാൻ പഠിക്കാം. പഴയ കല്ലുകളെ അത്ഭുതവസ്തുക്കളായി മാത്രം കാണാതെ അവ ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ കേൾക്കാം. പ്രാദേശിക കഥകളെ അവഗണിക്കാതെ അവയുടെ ഉറവിടങ്ങൾ അന്വേഷിക്കാം. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഓർമകളെ ആദരിക്കുമ്പോഴും അവയുടെ തീയതികളും പേരുകളും സംഭവവിവരങ്ങളും രേഖകളുമായി പരിശോധിക്കാം. കണ്ടൽക്കാടുകളെ മനോഹരമായ പ്രകൃതിദൃശ്യമായി മാത്രം കാണാതെ അവ സംരക്ഷിക്കുന്ന ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കാം.

പയ്യന്നൂരിൽനിന്ന് ആരംഭിച്ച ഈ ചരിത്രാന്വേഷണയാത്ര, ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഉറപ്പുകളേക്കാൾ അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള നല്ല ചോദ്യങ്ങളാണ് ഞങ്ങൾക്ക് സമ്മാനിച്ചത്. ചരിത്രം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്ക് അതുതന്നെയാണ് ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട നേട്ടം. യാത്രയുടെ ഓർമകൾക്കും ചർച്ചകൾക്കും വഴികാട്ടിയ ചിതം കൂട്ടായ്മയ്ക്കും ഡോ. ഇ. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, വി. സി. ബാലകൃഷ്ണൻ, സി. ദിവാകരൻ തുടങ്ങിയവർക്കും നന്ദി.