സ്വരാജ്യം കിട്ടിയാൽ മാത്രം മനുഷ്യൻ സ്വതന്ത്രനാകുമോ?

ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം സ്വപ്നം കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്ന കാലത്ത് മലയാളകവിതയ്ക്കുള്ളിലും മറ്റൊരു സ്വാതന്ത്ര്യസമരം അരങ്ങേറുകയായിരുന്നു. ഒന്ന് വിദേശാധിപത്യത്തിനെതിരായ പോരാട്ടം.

മറ്റൊന്ന് മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനെ അടിമയാക്കുന്ന ജാതിവ്യവസ്ഥയ്‌ക്കെതിരായ പോരാട്ടം.ഈ രണ്ടു സമരങ്ങളുടെയും ശക്തമായ കാവ്യശബ്ദങ്ങളായിരുന്നു മഹാകവി കുമാരനാശാനും മഹാകവി വള്ളത്തോൾ നാരായണമേനോനും. ഒരേ കാലഘട്ടത്തിന്റെ മക്കൾ; ഒരേ ഭാഷയുടെ മഹാകവികൾ. എന്നാൽ അവർ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നോക്കിയ കണ്ണുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരേ ദിശയിലായിരുന്നില്ല.

വള്ളത്തോളിന്റെ കവിതയിൽ ഭാരതം പലപ്പോഴും വിദേശാധിപത്യത്തിന്റെ ചങ്ങലകൾ പൊട്ടിച്ചെറിയാൻ വെമ്പുന്ന മാതൃഭൂമിയായി ഉയർന്നുവന്നു. ദേശീയതയും ദേശാഭിമാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാവ്യലോകത്തിലെ വലിയ ശക്തികളായിരുന്നു.

ശ്രീനാരായണഗുരുവിന്റെ നവോത്ഥാനചിന്തയുടെ തീച്ചൂളയിൽ രൂപപ്പെട്ട കുമാരനാശാന്റെ കണ്ണാകട്ടെ മറ്റൊരു ചോദ്യത്തിലേക്കുകൂടി തിരിഞ്ഞിരുന്നു:

ഭാരതമാതാവിന്റെ മക്കൾ എല്ലാവരും ഭാരതത്തിനുള്ളിൽ മനുഷ്യരായി ജീവിക്കുന്നുണ്ടോ?

രാജ്യം അടിമയാണെന്നു പറയുമ്പോൾ, ആ അടിമരാജ്യത്തിനുള്ളിൽത്തന്നെ ഒരു മനുഷ്യൻ മറ്റൊരു മനുഷ്യനെ അടിമയാക്കിയിരിക്കുന്നതിനെ എന്തു വിളിക്കും?

അവിടെയാണ് ആശാന്റെ കവിത ഇന്ത്യൻ ദേശീയതയുടെ ആഘോഷങ്ങൾക്കിടയിലേക്ക് അസ്വസ്ഥപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ചോദ്യം എറിഞ്ഞിടുന്നത്.

“എന്തിന്നു ഭാരതധരേ! കരയുന്നു? പാര-
തന്ത്ര്യം നിനക്കു വിധികല്പിതമാണു തായേ,
ചിന്തിക്ക ജാതിമദിരാന്ധ,രടിച്ചു തമ്മി-
ലന്തപ്പെടും തനയ,രെന്തിനയേ! സ്വരാജ്യം?”

— ഒരു തീയക്കുട്ടിയുടെ വിചാരം

ഇത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനെതിരായ ഒരു കവിയുടെ ചോദ്യം ആയിരുന്നില്ല.

സ്വാതന്ത്ര്യം ആർക്കുവേണ്ടിയാണ്? എന്ന നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും മൂർച്ചയുള്ള ചോദ്യങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു അത്.

ഒരേ രാജ്യത്തിനകത്ത് രണ്ടു തരം അടിമത്തങ്ങൾ

ബ്രിട്ടീഷുകാരൻ ഇന്ത്യക്കാരനോട് പറയുന്നത്:

“നീ എന്റെ തുല്യനല്ല.”

അതിനെതിരെ ഇന്ത്യക്കാരൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി പോരാടുന്നു.

എന്നാൽ അതേ ഇന്ത്യക്കാരൻ സ്വന്തം നാട്ടിലെ മറ്റൊരു മനുഷ്യനോട് പറയുകയാണെങ്കിൽ:

“നീ എന്നെ തൊടരുത്; എന്റെ വഴിയിലൂടെ നടക്കരുത്; എന്റെ കൂടെ ഇരിക്കരുത്; എന്റെ സാമൂഹികപദവിയിലേക്ക് ഉയരരുത്.”

അപ്പോൾ ഒരു ചോദ്യം അനിവാര്യമാണ്:

വിദേശിയുടെ വിവേചനം അടിമത്തമാണെങ്കിൽ സ്വദേശിയുടെ വിവേചനം എന്താണ്?

വെള്ളക്കാരന്റെ അധികാരത്തിൽനിന്ന് മോചിതനായിട്ടും സ്വന്തം നാട്ടുകാരന്റെ ജാതിയധികാരത്തിനു മുന്നിൽ തലകുനിക്കേണ്ടിവരുന്ന മനുഷ്യന് സ്വരാജ്യം എന്താണ് നൽകുന്നത്?

ആശാന്റെ ചോദ്യം ഈ വൈരുധ്യത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്കാണ് കുത്തിയിറങ്ങുന്നത്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതയിൽ രാഷ്ട്രീയസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ എതിർവശത്ത് സാമൂഹികസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നിർത്തുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. മറിച്ച്, സാമൂഹികസമത്വമില്ലാത്ത രാഷ്ട്രീയസ്വാതന്ത്ര്യം അപൂർണമാണെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുകയാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് ദുരവസ്ഥയിൽ ആശാന്റെ ശബ്ദം മുന്നറിയിപ്പായി മുഴങ്ങുന്നത്:

“മാറ്റുവിൻ ചട്ടങ്ങളെ സ്വയമല്ലെങ്കിൽ
മാറ്റുമതുകളീ നിങ്ങളെത്താൻ.”

മനുഷ്യനെ അപമാനിക്കുന്ന സാമൂഹികചട്ടങ്ങൾ സമൂഹം സ്വയം മാറ്റിയില്ലെങ്കിൽ ചരിത്രം അവയെ ബലമായി മാറ്റുമെന്ന പ്രവചനസ്വഭാവമുള്ള മുന്നറിയിപ്പ്!

വള്ളത്തോളിന്റെ ‘നമ്മുടെ മറുപടി’

ആശാൻ ഉയർത്തിയ സാമൂഹികചോദ്യത്തിന്റെ മറുവശത്ത് വള്ളത്തോളിന്റെ “നമ്മുടെ മറുപടി” വായിക്കുമ്പോഴാണ് മലയാളകവിതയിലെ ഈ ആശയസംവാദം കൂടുതൽ കൗതുകകരമാകുന്നത്.

വള്ളത്തോൾ ചോദിക്കുന്നു:

“ജാതിമതാദി വഴക്കൊരു നാടിനെ
സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കനർഹമാക്കീടുമോ?
സോദരർ തമ്മിലെപ്പോരൊരു പോരല്ല
സൗഹൃദത്തിന്റെ കലങ്ങിമറിയലാ…”

ഇവിടെ വള്ളത്തോളിന്റെ രാഷ്ട്രീയചിന്ത വ്യക്തമാണ്.

ഒരു ജനതയ്ക്കുള്ളിൽ ജാതിയുടെയും മതത്തിന്റെയും പേരിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും സംഘർഷങ്ങളുമുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ ആ ജനതയ്ക്ക് വിദേശാധിപത്യത്തിൽനിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം നിഷേധിക്കാനാകുമോ?

സഹോദരങ്ങൾ തമ്മിൽ കലഹിക്കുന്നുണ്ടാകാം.

പക്ഷേ അതുകൊണ്ട് അവരുടെ വീട് അന്യന് കൈവശപ്പെടുത്താനുള്ള അവകാശം ലഭിക്കുന്നില്ല.

ആന്തരികവൈരുധ്യങ്ങളുള്ളതുകൊണ്ട് ഒരു രാഷ്ട്രം രാഷ്ട്രീയസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് അനർഹമാകുന്നില്ല.

ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വള്ളത്തോളിന്റെ വാദത്തിന് അതിന്റേതായ രാഷ്ട്രീയയുക്തിയുണ്ടായിരുന്നു.

ആദ്യം വിദേശാധിപത്യത്തിന്റെ ചങ്ങല പൊട്ടിക്കണം.

അതിനുള്ളിൽ നിന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദേശീയത സംസാരിക്കുന്നത്.

പക്ഷേ ‘സഹോദരരുടെ ചെറിയ കലഹം’ മാത്രമായിരുന്നോ ജാതി?

ഇവിടെയാണ് വള്ളത്തോളിന്റെ മനോഹരമായ രൂപകം സാമൂഹികചരിത്രത്തിന്റെ കഠിനമായ യാഥാർഥ്യവുമായി കൂട്ടിയിടിക്കുന്നത്.

സഹോദരർ തമ്മിലുള്ള കലഹം എന്നു പറയണമെങ്കിൽ ആദ്യം അവർ സഹോദരന്മാരായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കണം.

ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ തൊട്ടാൽ അശുദ്ധനാകുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നിടത്ത് എന്തു സഹോദരത്വം?

ഒരാൾക്ക് പൊതുവഴിയിലൂടെ നടക്കാം; മറ്റൊരാൾക്ക് നടക്കാൻ പാടില്ല.

ഒരാൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം സ്വാഭാവികാവകാശം; മറ്റൊരാൾക്ക് വിദ്യാലയത്തിന്റെ വാതിൽതന്നെ അപമാനത്തിന്റെ ഇടം.

ഒരാൾ ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് ദൈവത്തെ കാണുന്നു; മറ്റൊരാൾ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ നടന്നതിന്റെ പേരിൽ കുറ്റക്കാരനാകുന്നു.

ഒരാളുടെ ജനനം അധികാരവും മറ്റൊരാളുടെ ജനനം അയിത്തവും നിർണയിക്കുന്ന സാമൂഹികക്രമത്തെ രണ്ടു സഹോദരന്മാരുടെ ചെറിയ കശപിശയെന്നു വിളിക്കാനാകുമോ?

ഇവിടെ നമുക്ക് ആശാന്റെ കാവ്യലോകത്തിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് വള്ളത്തോളിന്റെ രൂപകത്തോട് മറ്റൊരു ചോദ്യം ചോദിക്കാം:

തല്ലുന്നത് നോക്കിനിൽക്കുന്നവന് അത് ചെറിയ കശപിശയായി തോന്നാം; തല്ലുകൊള്ളുന്നവന്റെ ശരീരത്തോട് ചോദിച്ചാലോ?

അവന്റെ മുറിവിന് അത് ചെറിയ കലഹമാണോ?

അവന്റെ ആത്മാഭിമാനത്തിന് അത് സൗഹൃദത്തിന്റെ “കലങ്ങിമറിയൽ” മാത്രമാണോ?

ഇത് വള്ളത്തോളിന് ആശാൻ പിന്നീട് എഴുതിയ നേരിട്ടുള്ള മറുപടിയല്ല. മറിച്ച് ഒരു തീയക്കുട്ടിയുടെ വിചാരം, ദുരവസ്ഥ, ചണ്ഡാലഭിക്ഷുകി തുടങ്ങിയ കൃതികളിലുടനീളം കാണുന്ന ആശാന്റെ സാമൂഹികദർശനത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ ഉയരുന്ന സ്വാഭാവികമായ വിമർശനചോദ്യമാണ്.

ആശാന്റെ ‘തീയക്കുട്ടി’ ചോദിച്ചതെന്തായിരുന്നു?

ഒരു തീയക്കുട്ടിയുടെ വിചാരം എന്ന പേരുതന്നെ ശ്രദ്ധിക്കണം.

രാജകൊട്ടാരത്തിന്റെ അകത്തളങ്ങളിൽനിന്നല്ല ആ ചോദ്യം ഉയരുന്നത്.

സാമൂഹികശ്രേണിയുടെ മുകളിൽ സുരക്ഷിതനായി ഇരിക്കുന്ന ഒരാളുടെ രാഷ്ട്രീയപ്രസംഗവുമല്ല അത്.

ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ഭാരം അനുഭവിച്ച ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ഉള്ളിൽനിന്നാണ് ചോദ്യം ഉയരുന്നത്.

അതുകൊണ്ടാണ്,

“ജാതിമദിരാന്ധരടിച്ചു തമ്മിൽ…”

എന്ന പ്രയോഗത്തിന് ഇത്രയും മൂർച്ച ലഭിക്കുന്നത്.

രാജ്യത്തിന് സ്വാതന്ത്ര്യം വേണം.

പക്ഷേ രാജ്യത്തിനകത്തെ മനുഷ്യനും സ്വാതന്ത്ര്യം വേണ്ടേ?

ബ്രിട്ടീഷുകാരന്റെ മുന്നിൽ ഇന്ത്യക്കാരന്റെ ആത്മാഭിമാനം വിലപ്പെട്ടതാണെങ്കിൽ, സവർണന്റെ മുന്നിൽ അവർണന്റെ ആത്മാഭിമാനം വിലകുറഞ്ഞതാകുന്നതെങ്ങനെ?

ഇതാണ് ആശാന്റെ രാഷ്ട്രീയചോദ്യത്തെ സാമൂഹികവിപ്ലവത്തിന്റെ ചോദ്യമാക്കി മാറ്റുന്നത്.

ആശാൻ സ്വാതന്ത്ര്യവിരോധിയായിരുന്നില്ല

ഇവിടെ ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണയ്ക്കും ഇടനൽകരുത്.

“എന്തിനയേ സ്വരാജ്യം?” എന്നു ചോദിച്ച ആശാൻ ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ എതിർത്തിരുന്നില്ല.

സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ മൂല്യം അതിശക്തമായി പാടിയ കവിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം:

“സ്വാതന്ത്ര്യം തന്നെയമൃതം
സ്വാതന്ത്ര്യം തന്നെ ജീവിതം
പാരതന്ത്ര്യം മാനികൾക്കു
മൃതിയെക്കാൾ ഭയാനകം.”

അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്:

“സ്വരാജ്യം വേണ്ട”

എന്നതായിരുന്നില്ല.

മറിച്ച്:

“സ്വരാജ്യം മാത്രം പോരാ.”

എന്നതായിരുന്നു.

വിദേശാധിപത്യത്തിൽനിന്നുള്ള മോചനത്തോടൊപ്പം മനുഷ്യനെ മനുഷ്യന്റെ അടിമയാക്കുന്ന ആന്തരിക അധികാരഘടനകളും തകരണം.

അല്ലെങ്കിൽ ഭരിക്കുന്നവന്റെ മുഖം മാത്രമേ മാറുകയുള്ളൂ; അടിമയുടെ ജീവിതം മാറണമെന്നില്ല.

‘തൊട്ടുകൂടാത്തവർ’ — ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ഭീകരചിത്രം

ദുരവസ്ഥയിൽ ആശാൻ എഴുതുന്നു:

“തൊട്ടുകൂടാത്തവർ തീണ്ടിക്കൂടാത്തവർ
ദൃഷ്ടിയിൽപ്പെട്ടാലും ദോഷമുള്ളോർ…”

ഒരു മനുഷ്യനെ തൊടാൻ പാടില്ല.

അടുത്തുവരാൻ പാടില്ല.

കാണുന്നതുപോലും ദോഷം!

ഇത് രണ്ട് സഹോദരന്മാർ തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസമായിരുന്നില്ല.

മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനല്ലാതാക്കുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥയായിരുന്നു.

അതുകൊണ്ടാണ് ആശാന്റെ കവിത ദേശീയതയുടെ ആഹ്ലാദത്തിനിടയിലും മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സിനെ അന്വേഷിച്ചത്.

ചണ്ഡാലഭിക്ഷുകിയിൽ ബുദ്ധന്റെ ശിഷ്യനായ ആനന്ദൻ മാതംഗിയോട് പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ വാക്കുകളും അതേ മതിലിലേക്കുള്ള മറ്റൊരു പ്രഹരമാണ്:

“ജാതി ചോദിക്കുന്നില്ല ഞാൻ സോദരീ…”

“സോദരീ” — സഹോദരീ! ജാതിവ്യവസ്ഥ നൂറ്റാണ്ടുകളായി അന്യയാക്കിയ മനുഷ്യനെ ഒരൊറ്റ വാക്കുകൊണ്ട് ആശാൻ മനുഷ്യകുടുംബത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്നു.

ജാതി പറയുന്നു:

“നീ മറ്റൊരാളാണ്.”

ആശാന്റെ മനുഷ്യവാദം പറയുന്നു:

“നീ എന്റെ സഹോദരിയാണ്.”

അംബേദ്കർ: കവിതയ്ക്കു പുറത്തുള്ള അതേ ഇന്ത്യ

ആശാന്റെ ചോദ്യം കേരളത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയിരുന്നില്ല.

അതേ കാലഘട്ടത്തിലെ ഇന്ത്യയുടെ മറ്റൊരു കോണിൽ ഒരു ബാലൻ ജാതിയുടെ അർത്ഥം സ്വന്തം ജീവിതത്തിലൂടെ പഠിക്കുകയായിരുന്നു.

അവന്റെ പേര് ഭീംറാവു റാംജി അംബേദ്കർ.

അംബേദ്കർ പിന്നീട് സ്വന്തം ബാല്യകാല അനുഭവങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ ജാതിവിവേചനം ഭയാനകമായിരുന്നു. സ്കൂളിൽ മറ്റു കുട്ടികളിൽനിന്നുള്ള വേർതിരിവും കുടിവെള്ളം പോലും സ്വതന്ത്രമായി ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യവും യാത്രയ്ക്കിടെ ജാതി അറിഞ്ഞപ്പോൾ നേരിട്ട അപമാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.

അംബേദ്കറുടെ സ്കൂൾജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പ്രചരിക്കുന്ന “മറ്റെല്ലാവരും ബെഞ്ചിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം എന്നും ചാക്കുവിരിച്ച് തറയിലിരുന്നു” എന്ന പ്രത്യേക രൂപത്തിലുള്ള കഥ എല്ലാ പ്രാഥമിക രേഖകളിലും അതേപടി കാണുന്നില്ല. അതിനാൽ അതിനെക്കാൾ ശക്തമായത് അദ്ദേഹം തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയ അനുഭവമാണ്:

ജാതി കാരണം ഒരു കുട്ടിക്ക് മറ്റു കുട്ടികൾക്ക് ലഭിച്ചിരുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യപരിഗണന പോലും ലഭിച്ചിരുന്നില്ല.

ഒരു വശത്ത് ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷുകാരനോട് പറയുന്നു:

“ഞങ്ങളെ രണ്ടാംതരം മനുഷ്യരായി കാണരുത്.”

അതേ ഇന്ത്യയുടെ ഒരു വിദ്യാലയത്തിൽ ഒരു കുട്ടിയോട് സമൂഹം പറയുന്നു:

“നീ മറ്റുള്ള കുട്ടികളുടെ തുല്യനല്ല.”

ഇതിനേക്കാൾ വലിയ വൈരുധ്യം മറ്റെന്തുണ്ട്?

ആ കുട്ടി പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ മുഖ്യശില്പികളിലൊരാളായി മാറി എന്നത് ചരിത്രത്തിന്റെ അതിശക്തമായ മറുപടിയാണ്.

ആശാൻ വള്ളത്തോളിന് തിരിച്ചൊരു കവിത എഴുതിയോ?

ഇവിടെയാണ് ഈ വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് പ്രചരിക്കുന്ന ഒരു കഥ ചരിത്രത്തിൽനിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയേണ്ടത്. വള്ളത്തോളിന്റെ നമ്മുടെ മറുപടിയ്ക്ക് മറുപടിയായി ആശാൻ പിന്നീട് മറ്റൊരു കവിത എഴുതി എന്ന രീതിയിൽ ഈ കഥ പലപ്പോഴും പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അതിനെ കാലക്രമം പിന്തുണയ്ക്കുന്നില്ല. കുമാരനാശാൻ 1924 ജനുവരി 16-ന് പല്ലനയാറ്റിലെ ബോട്ടപകടത്തിൽ മരിച്ചു. വള്ളത്തോളിന്റെ നമ്മുടെ മറുപടി ഉൾപ്പെടുന്നത് പിന്നീട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട സാഹിത്യമഞ്ജരിയുടെ ഏഴാം ഭാഗത്തിലാണ്. അതുകൊണ്ട് വള്ളത്തോളിന്റെ കവിത വായിച്ചശേഷം ആശാൻ തിരിച്ചൊരു കവിതയെഴുതി എന്ന കഥ ചരിത്രപരമായി നിലനിൽക്കില്ല. അതുപോലെ “ഒരു മറുപടി” എന്ന കവിതയും വള്ളത്തോളിന്റേതല്ല. അത് കുമാരനാശാന്റെ മറ്റൊരു കവിതയാണ്; ഈ ജാതി–സ്വരാജ്യ സംവാദവുമായി അതിന് ബന്ധവുമില്ല. അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ നമ്മൾ കാണേണ്ടത് വ്യക്തിപരമായ ഒരു ആശാൻ vs വള്ളത്തോൾ കവിതായുദ്ധമല്ല. അതിലും വലിയ ഒന്നാണ്. രണ്ട് സ്വാതന്ത്ര്യസങ്കൽപ്പങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ചരിത്രസംവാദം.

രണ്ട് മഹാകവികൾ — രണ്ട് പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ

വള്ളത്തോളിന്റെ ചോദ്യം:

“നമ്മുടെ ആഭ്യന്തരഭിന്നതകൾ കാരണം വിദേശാധിപത്യത്തിൽനിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം നിഷേധിക്കപ്പെടണമോ?”

ഉത്തരം തീർച്ചയായും — ഇല്ല.

ആശാന്റെ ചോദ്യം:

“വിദേശാധിപത്യം അവസാനിച്ചാലും നമ്മുടെ സ്വന്തം നാട്ടിൽ മനുഷ്യൻ മനുഷ്യന്റെ അടിമയായി തുടരുന്നുവെങ്കിൽ ആ സ്വാതന്ത്ര്യം പൂർണമാണോ?”

അതിന്റെ ഉത്തരവും — ഇല്ല.

അതിനാൽ ഈ രണ്ടു കവികളെയും പരസ്പരം ശത്രുക്കളായി നിർത്തേണ്ടതില്ല.

അവർ ഇന്ത്യൻ നവോത്ഥാനത്തിന്റെ രണ്ടു അനിവാര്യ ചോദ്യങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

കവി	കാവ്യദൃഷ്ടിയിലെ ഊന്നൽ	ഉയർത്തുന്ന അടിസ്ഥാനചോദ്യം
വള്ളത്തോൾ നാരായണമേനോൻ	ദേശീയതയും രാഷ്ട്രീയമോചനവും	വിദേശാധിപത്യത്തിൽനിന്ന് രാജ്യം എങ്ങനെ സ്വതന്ത്രമാകും?
കുമാരനാശാൻ	സാമൂഹികസമത്വവും മനുഷ്യാന്തസ്സും	സ്വതന്ത്രരാജ്യത്തിനകത്ത് മനുഷ്യൻ മനുഷ്യന്റെ തുല്യനാകുമോ?

ഒന്നില്ലാതെ മറ്റൊന്ന് പൂർണമല്ല. രാജ്യം സ്വതന്ത്രമായിരിക്കണം. അതിലെ മനുഷ്യനും സ്വതന്ത്രനായിരിക്കണം.

സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ കൊടിമരത്തിനു കീഴിൽ അയിത്തത്തിന്റെ ചാക്ക് വിരിക്കാൻ പാടില്ല

ഇവിടെയാണ് ആശാന്റെ ചോദ്യം ഇന്നും ജീവിക്കുന്നത്. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ബ്രിട്ടീഷ് പതാക താഴ്ന്നു. ഇന്ത്യൻ ത്രിവർണപതാക ഉയർന്നു. അത് മഹത്തായ ചരിത്രവിജയമായിരുന്നു.

പക്ഷേ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയസ്വാതന്ത്ര്യം ഒരു അർധരാത്രിയിൽ പ്രഖ്യാപിക്കാം; മനുഷ്യന്റെ സാമൂഹികസ്വാതന്ത്ര്യം ഒരു പ്രഖ്യാപനത്തിലൂടെ മാത്രം യാഥാർഥ്യമാകില്ല.

അതിനു സമൂഹത്തിന്റെ മനസ്സിനുള്ളിലെ സിംഹാസനങ്ങളും തകരണം. നിയമപുസ്തകത്തിൽ സമത്വം എഴുതിയാൽ മാത്രം പോരാ; മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിലും സമത്വം വരണം.

വിദ്യാലയത്തിന്റെ വാതിൽ തുറന്നാൽ മാത്രം പോരാ; അടുത്തിരിക്കുന്ന കുട്ടിയുടെ മനസ്സിലും വാതിൽ തുറക്കണം. പൊതുവഴി എല്ലാവർക്കുമായി പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ മാത്രം പോരാ; അതിലൂടെ നടക്കുന്ന മനുഷ്യനെ തുല്യനായി കാണാൻ സമൂഹം പഠിക്കണം. അതിനാലാണ് ആശാന്റെ ചോദ്യം ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനപ്പുറത്തുനിന്നും ഇപ്പോഴും നമ്മെ പിന്തുടരുന്നത്:

“…ജാതിമദിരാന്ധരടിച്ചു തമ്മി-
ലന്തപ്പെടും തനയരെന്തിനയേ! സ്വരാജ്യം?”

വള്ളത്തോൾ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു:

ആന്തരികഭിന്നതകൾ ഒരു ജനതയുടെ രാഷ്ട്രീയസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല.

ആശാൻ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു:

രാഷ്ട്രീയസ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം മനുഷ്യന്റെ വിമോചനം പൂർത്തിയാകുന്നില്ല.

രണ്ടും ചരിത്രത്തിന്റെ സത്യങ്ങളാണ്. പക്ഷേ തല്ലുന്നവനും തല്ലുകൊള്ളുന്നവനും ഒരേ തൂക്കത്തിൽ നിൽക്കാത്ത ഒരു സമൂഹത്തിൽ “സഹോദരരുടെ ചെറിയ കലഹം” എന്ന രൂപകത്തിന് ഒരു പരിമിതിയുണ്ട്. കാരണം മുറിവിന്റെ ആഴം അറിയുന്നത് കാഴ്ചക്കാരനല്ല. മുറിവേറ്റവനാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അളവുകോൽ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ അതിർത്തിയിൽ ഉയരുന്ന പതാക മാത്രമല്ല. ആ പതാകയ്ക്കു കീഴിൽ നിൽക്കുന്ന ഏറ്റവും ദുർബലനായ മനുഷ്യന് എത്രമാത്രം അന്തസ്സോടെ തല ഉയർത്തിനിൽക്കാൻ കഴിയുന്നു എന്നതുകൂടിയാണ്. വള്ളത്തോൾ സ്വതന്ത്രമായ ഒരു രാജ്യത്തെ സ്വപ്നം കണ്ടു. ആശാന്റെ കവിത സ്വതന്ത്രനായ ഒരു മനുഷ്യനെയും അന്വേഷിച്ചു. ആ രണ്ടു സ്വപ്നങ്ങളും ഒന്നിക്കുന്നിടത്താണ് സ്വാതന്ത്ര്യം പൂർണമാകുന്നത്.