കാഞ്ഞങ്ങാട് ബീഡി തൊഴിലാളി സമരം (1952): അസംഘടിത മേഖലയിലെ അവകാശപ്പോരാട്ടങ്ങളുടെ ചരിത്രവും അക്കാദമിക വിശകലനവും

ആമുഖം

ആധുനിക കേരളത്തിന്റെ തൊഴിൽ അവകാശ ചരിത്രത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഉത്തര മലബാറിന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ രൂപീകരണത്തിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ച ഒരു സുപ്രധാന ജനകീയ മുന്നേറ്റമാണ് 1952-ൽ നടന്ന കാഞ്ഞങ്ങാട് ബീഡി തൊഴിലാളി സമരം. ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിന് ശേഷം, അസംഘടിത മേഖലയിൽ പണിയെടുക്കുന്ന ഏറ്റവും ചൂഷിതരായ ഒരു വിഭാഗം തൊഴിലാളികൾ തങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കും ജീവിക്കാൻ വകയുള്ള കൂലിക്കും വേണ്ടി മുതലാളിമാർക്കെതിരെ സംഘടിച്ചതിന്റെ ഉജ്ജ്വലമായ ചരിത്രമാണിത്. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, ദിവസത്തിൽ 14-മുതൽ 16 മണിക്കൂർ വരെ ഇരുണ്ടതും ഇടുങ്ങിയതുമായ കുടുസ്സുമുറികളിലിരുന്ന് തുച്ഛമായ കൂലിക്ക് ബീഡി തെറുക്കാൻ നിർബന്ധിതരായിരുന്ന കാഞ്ഞങ്ങാട്ടെയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലെയും തൊഴിലാളികൾ, തൊഴിൽ സമയം എട്ടു മണിക്കൂറായി ക്ലിപ്തപ്പെടുത്താനും, ന്യായമായ വേതനം ലഭിക്കാനും, പിരിച്ചുവിടൽ അവസാനിപ്പിക്കാനും വേണ്ടി പണിമുടക്കി തെരുവിലിറങ്ങിയ ഐതിഹാസിക പോരാട്ടമായിരുന്നു ഇത്.1 കേവലമൊരു സാമ്പത്തിക സമരം എന്നതിലുപരി, കീഴാള ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണത്തിനും വർഗ്ഗബോധത്തിനും ഈ സമരം അടിത്തറ പാകി.

1. ഉത്തര മലബാറിലെ ബീഡി വ്യവസായം: ഒരു ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ പകുതിയോടെയാണ് മലബാറിൽ, പ്രത്യേകിച്ചും കണ്ണൂർ, കാസർഗോഡ്, ദക്ഷിണ കന്നഡ അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിൽ ബീഡി വ്യവസായം വേരുറപ്പിക്കുന്നത്. മധ്യപ്രദേശിൽ നിന്നും മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവരുന്ന ടെണ്ടു ഇലകളും (Tendu leaves), പുകയിലയും ഉപയോഗിച്ച് കൈകൊണ്ട് ബീഡി തെറുക്കുന്ന ഈ വ്യവസായം വലിയൊരു വിഭാഗം ഗ്രാമീണർക്ക് തൊഴിൽ നൽകി. കാഞ്ഞങ്ങാട്, കാസർഗോഡ് മേഖലകളിൽ മംഗലാപുരം ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന വൻകിട കമ്പനികളുടെയും പ്രാദേശിക മുതലാളിമാരുടെയും നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു ഈ വ്യവസായം.

വലിയ ഫാക്ടറികൾക്ക് പകരം, ചെറിയ ഷെഡുകളിലും കോൺട്രാക്ടർമാരുടെ വീടുകളിലും (ബീഡി ബ്രാഞ്ചുകൾ) ഇരുന്ന് തൊഴിലാളികൾ പണിയെടുക്കുന്ന ‘കരാർ സമ്പ്രദായം’ (Contract System) ആയിരുന്നു നിലനിന്നിരുന്നത്. മുതലാളി നേരിട്ട് തൊഴിലാളിക്ക് കൂലി നൽകുന്നതിന് പകരം ഇടനിലക്കാരായ കോൺട്രാക്ടർമാരാണ് വ്യവസായം നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്. ഇത് തൊഴിലാളികളുടെ മേലുള്ള ചൂഷണം ഇരട്ടിയാക്കാൻ കാരണമായി. തൊഴിലാളികൾക്കും മുതലാളിക്കും ഇടയിൽ നിയമപരമായ യാതൊരു തൊഴിൽ ബന്ധവും ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.2

2. തൊഴിലാളികളുടെ ദയനീയമായ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക അവസ്ഥ

1952-ലെ സമരത്തിലേക്ക് നയിച്ച ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകം തൊഴിലാളികൾ അനുഭവിച്ചിരുന്ന അങ്ങേയറ്റം ശോചനീയമായ ജീവിത സാഹചര്യങ്ങളായിരുന്നു.

• അമിതമായ തൊഴിൽ സമയം: രാവിലെ സൂര്യനുദിക്കുന്നതിന് മുൻപ് ബീഡി ഷെഡുകളിൽ എത്തുന്ന തൊഴിലാളികൾ രാത്രി വൈകുവോളം പണിയെടുക്കേണ്ടി വന്നു. 14 മുതൽ 16 മണിക്കൂർ വരെയായിരുന്നു ശരാശരി തൊഴിൽ സമയം.

• തുച്ഛമായ കൂലി: ആയിരം ബീഡി തെറുക്കുന്നതിന് അക്കാലത്ത് ലഭിച്ചിരുന്ന കൂലി വളരെ തുച്ഛമായിരുന്നു. ഇതിൽ നിന്ന് തന്നെ കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ച ബീഡികളുടെ (റദ്ദ് ബീഡി) പേര് പറഞ്ഞ് കോൺട്രാക്ടർമാർ വലിയൊരു തുക പിഴയായി ഈടാക്കിയിരുന്നു.

• ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ: കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കാത്ത, പുകയിലയുടെ പൊടി നിറഞ്ഞ കുടുസ്സുമുറികളിലെ നിരന്തരമായ ജോലി തൊഴിലാളികളിൽ ക്ഷയം (Tuberculosis), ആസ്ത്മ തുടങ്ങിയ മാരക രോഗങ്ങൾ വ്യാപകമാക്കി. ആരോഗ്യ പരിരക്ഷയോ ചികിത്സാ സഹായമോ അവർക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നില്ല.

• തൊഴിൽ സുരക്ഷിതത്വമില്ലായ്മ: മുതലാളിയെയോ കോൺട്രാക്ടറെയോ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നവരെ യാതൊരു മുന്നറിയിപ്പുമില്ലാതെ പിരിച്ചുവിടുക എന്നത് അക്കാലത്ത് പതിവായിരുന്നു. ഗർഭിണികളായ സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രസവാവധി പോലെയുള്ള യാതൊരു ആനുകൂല്യങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

3. രാഷ്ട്രീയ ഉണർവ്വും ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ കടന്നുവരവും

1947-ൽ രാജ്യം സ്വതന്ത്രമായെങ്കിലും കാഞ്ഞങ്ങാട്ടെ ബീഡി തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതത്തിൽ അതൊരു മാറ്റവും ഉണ്ടാക്കിയില്ല. എന്നാൽ 1950-കളുടെ തുടക്കത്തോടെ ഉത്തര മലബാറിലെ രാഷ്ട്രീയ കാലാവസ്ഥയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. 1948 മുതൽ നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നിരോധനം 1951-ൽ പിൻവലിക്കപ്പെട്ടു. ആദ്യത്തെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ (1951-52) ഇടതുപക്ഷ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ നേടിയ വലിയ മുന്നേറ്റം തൊഴിലാളികൾക്ക് പുതിയ ആത്മവിശ്വാസം നൽകി.3

എ.ഐ.ടി.യു.സി (AITUC) പോലുള്ള ദേശീയ ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ബീഡി തൊഴിലാളികൾ സംഘടിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഗ്രാമങ്ങളിൽ വ്യാപകമായിക്കൊണ്ടിരുന്ന വായനശാലകൾ ഈ സംഘാടനത്തിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. പത്രങ്ങൾ വായിക്കാനും ലോകവിവരങ്ങൾ അറിയാനും തുടങ്ങിയ തൊഴിലാളികൾ തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരായി. എ.കെ. ഗോപാലനെ (AKG) പോലെയുള്ള ജനകീയ നേതാക്കളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാസർഗോഡ് മുതൽ കണ്ണൂർ വരെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ അസംഘടിത തൊഴിലാളികളെ ഒരു കുടക്കീഴിൽ അണിനിരത്തുന്നതിന് സഹായിച്ചു.

4. 1952-ലെ സമരത്തിന്റെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ

മുതലാളിമാരുടെ ചൂഷണത്തിനെതിരെ സംഘടിച്ച കാഞ്ഞങ്ങാട്ടെ ബീഡി തൊഴിലാളികൾ തങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ട് 1952-ൽ അനിശ്ചിതകാല പണിമുടക്ക് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ചരിത്രപ്രധാനമായ ഈ സമരത്തിന്റെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയായിരുന്നു:

1. എട്ടു മണിക്കൂർ ജോലി സമയം: ദേശീയ അന്തർദേശീയ തൊഴിൽ നിയമങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി പ്രതിദിന ജോലി സമയം എട്ടു മണിക്കൂറായി പരിമിതപ്പെടുത്തുക.

2. കൂലി വർദ്ധനവ്: ജീവിക്കാൻ പര്യാപ്തമായ രീതിയിൽ ആയിരം ബീഡി തെറുക്കുന്നതിനുള്ള അടിസ്ഥാന കൂലി വർദ്ധിപ്പിക്കുക.

3. റദ്ദ് സമ്പ്രദായം നിർത്തലാക്കുക: കേടായ ബീഡികളുടെ പേരിൽ കോൺട്രാക്ടർമാർ നടത്തുന്ന അന്യായമായ കൂലി വെട്ടിക്കുറയ്ക്കൽ അവസാനിപ്പിക്കുക.

4. തൊഴിൽ സുരക്ഷിതത്വം: അകാരണമായി തൊഴിലാളികളെ പിരിച്ചുവിടുന്ന രീതി നിർത്തലാക്കുക; തൊഴിലാളികൾക്ക് ട്രേഡ് യൂണിയൻ രൂപീകരിക്കാനും പ്രവർത്തിക്കാനുമുള്ള സ്വാതന്ത്യം നൽകുക.

5. ആരോഗ്യവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും: ബീഡി ഷെഡുകളിൽ കുടിവെള്ളം, വെളിച്ചം, വായുസഞ്ചാരം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുക.

5. സമരത്തിന്റെ നാൾവഴികളും അടിച്ചമർത്തലും

സമരം പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ കാഞ്ഞങ്ങാട്ടെയും പരിസരങ്ങളിലെയും ബീഡി കമ്പനികളുടെ പ്രവർത്തനം പൂർണ്ണമായി സ്തംഭിച്ചു. ആയിരക്കണക്കിന് തൊഴിലാളികൾ കൊടികളും പിടിച്ച് തെരുവിലിറങ്ങി. ജാതി-മത ഭേദമന്യേ പാവപ്പെട്ട തൊഴിലാളികൾ ഒറ്റക്കെട്ടായി നിന്നത് മുതലാളിമാരെയും ഭരണകൂടത്തെയും ഞെട്ടിച്ചു.

സമരത്തെ അടിച്ചമർത്താൻ മുതലാളിമാർ വിവിധ തന്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു. അവർ കമ്പനികൾ അടച്ചുപൂട്ടി (Lockout) തൊഴിലാളികളെ പട്ടിണിക്കിട്ടു. ‘കരിങ്കാലികളെ’ (Scabs / Strike-breakers) ഉപയോഗിച്ച് പണി നടത്താൻ ശ്രമിച്ചത് പലയിടത്തും വലിയ സംഘർഷങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു. മുതലാളിമാരുടെ സ്വാധീനത്താൽ പോലീസ് സമരക്കാർക്കെതിരെ തിരിഞ്ഞു. നേതാക്കളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും കള്ളക്കേസുകൾ ചുമത്തുകയും ചെയ്തു. സമാധാനപരമായി പ്രകടനം നടത്തിയ തൊഴിലാളികൾക്ക് നേരെ പോലീസ് ലാത്തിച്ചാർജ്ജ് നടത്തി.4

എന്നാൽ പോലീസിന്റെ ലാത്തിയോ പട്ടിണിയോ തൊഴിലാളികളുടെ ഇച്ഛാശക്തിയെ തളർത്തിയില്ല. ദിവസങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന പണിമുടക്കിൽ കർഷകരും മറ്റ് തൊഴിലാളി വിഭാഗങ്ങളും ബീഡി തൊഴിലാളികൾക്ക് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ച് മുന്നോട്ടുവന്നു. പട്ടിണിയിലായ തൊഴിലാളി കുടുംബങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ജനകീയ കമ്മിറ്റികൾ രൂപീകരിച്ചു.

6. സമരത്തിന്റെ വിജയവും ഒത്തുതീർപ്പും

ആഴ്ചകൾ നീണ്ട ഐതിഹാസികമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പിനൊടുവിൽ, വ്യവസായം പൂർണ്ണമായും തകരുമെന്ന അവസ്ഥ വന്നപ്പോൾ മുതലാളിമാർ ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറായി. ട്രേഡ് യൂണിയൻ നേതാക്കളുമായി നടത്തിയ ചർച്ചയിൽ തൊഴിലാളികളുടെ ഭൂരിഭാഗം ആവശ്യങ്ങളും അംഗീകരിക്കാൻ മാനേജ്മെന്റ് നിർബന്ധിതരായി.

കൂലിയിൽ ഗണ്യമായ വർദ്ധനവ് വരുത്താനും, അന്യായമായ പിഴയീടാക്കൽ കുറയ്ക്കാനും, പിരിച്ചുവിട്ടവരെ തിരിച്ചെടുക്കാനും തീരുമാനമായി. എല്ലാറ്റിനുമുപരി, ഒരു സംഘടിത ശക്തിയായി തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ ചോദിച്ചുവാങ്ങാൻ തൊഴിലാളികൾക്ക് കഴിയുമെന്ന വലിയ പാഠമാണ് ഈ ഒത്തുതീർപ്പ് നൽകിയത്.

7. കാഞ്ഞങ്ങാട് സമരത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ

1952-ലെ കാഞ്ഞങ്ങാട് ബീഡി തൊഴിലാളി സമരം അസംഘടിത മേഖലയിലെ ട്രേഡ് യൂണിയൻ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പുതിയൊരു ദിശാബോധം നൽകി.

• വർഗ്ഗബോധത്തിന്റെ ഉദയം: ജാതീയമായ അടിച്ചമർത്തലുകൾ നിലനിന്നിരുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിൽ, എല്ലാ ജാതിയിലും പെട്ട തൊഴിലാളികൾ ‘തൊഴിലാളി വർഗ്ഗം’ എന്ന ഒറ്റ ഐഡന്റിറ്റിയിൽ അണിനിരന്നത് കേരള നവോത്ഥാന പ്രക്രിയയ്ക്ക് വലിയ ഊർജ്ജം പകർന്നു.

• തൊഴിൽ നിയമങ്ങളുടെ പ്രസക്തി: കേരളത്തിൽ പിൽക്കാലത്ത് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട പല തൊഴിൽ ക്ഷേമ നിയമങ്ങൾക്കും (Beedi and Cigar Workers (Conditions of Employment) Act, 1966) അടിത്തറ പാകിയത് ഇത്തരം പ്രാദേശിക സമരങ്ങളാണ്.

• സഹകരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കുള്ള വഴി: മുതലാളിമാരുടെ ചൂഷണത്തിനെതിരെ സംഘടിച്ച ബീഡി തൊഴിലാളികളുടെ ഈ കരുത്താണ്, വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1969-ൽ വൻകിട കമ്പനികൾ കേരളം വിട്ടപ്പോൾ, ലോകമെമ്പാടും പ്രകീർത്തിക്കപ്പെട്ട ‘കേരള ദിനേശ് ബീഡി’ എന്ന ബൃഹത്തായ തൊഴിലാളി സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ഉത്തര മലബാറിലെ ജനങ്ങൾക്ക് കരുത്തായത്.5

ഉപസംഹാരം

1952-ൽ കാഞ്ഞങ്ങാട്ടെ മണ്ണിൽ അരങ്ങേറിയ ബീഡി തൊഴിലാളി സമരം കേവലം കുറച്ച് നാണയത്തുട്ടുകൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടമായിരുന്നില്ല. അത് അസംഘടിതരായ ഒരു കൂട്ടം മനുഷ്യർ തങ്ങളുടെ സ്വാഭിമാനത്തിനും മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കും വേണ്ടി നടത്തിയ ഉജ്ജ്വലമായ വിമോചന സമരമായിരുന്നു. കൊടിയ ദാരിദ്ര്യത്തിലും തളരാത്ത ഇച്ഛാശക്തിയുമായി ഭരണകൂടത്തോടും മൂലധനശക്തികളോടും ഏറ്റുമുട്ടിയ ആ തൊഴിലാളികൾ ആധുനിക കേരളത്തിന്റെ നിർമ്മിതിയിൽ വഹിച്ച പങ്ക് വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്. തൊഴിലാളികളുടെ ജീവനും രക്തവും വീണ് ചുവന്ന ആ സമരചരിത്രം, പുതിയ കാലത്തെ തൊഴിൽ അവകാശ പോരാട്ടങ്ങൾക്കും ഒരു വലിയ പാഠപുസ്തകമായി ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.

അനുബന്ധം (Appendices)

അനുബന്ധം 1: കേരള ചരിത്രത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന തൊഴിലാളി സമരങ്ങൾ

അനുബന്ധം 2: ഉത്തര മലബാറിലെ സമരങ്ങൾക്ക് ഊർജ്ജം പകർന്ന പ്രധാന നേതാക്കൾ

• കെ. മാധവൻ (K. Madhavan): ഗാന്ധിയൻ ആശയങ്ങളിൽ നിന്ന് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് വന്ന കാഞ്ഞങ്ങാടിന്റെ സ്വന്തം നേതാവ്. കർഷക-തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ ഈ മേഖലയിൽ വേരുറപ്പിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചു.

• എ.കെ. ഗോപാലൻ (A.K. Gopalan – AKG): കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ജനകീയനായ തൊഴിലാളി നേതാവ്. ബീഡി, നെയ്ത്ത്, കർഷക തൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിൽ അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ചു.

• ഇ.കെ. നായനാർ (E.K. Nayanar): ഉത്തര മലബാറിലെ ട്രേഡ് യൂണിയൻ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മുൻനിര പോരാളി. തൊഴിലാളികൾക്കിടയിൽ വർഗ്ഗബോധം വളർത്താൻ അദ്ദേഹം വഹിച്ച പങ്ക് വലുതാണ്.

അവലംബം (References / Bibliography)

1. നമ്പൂതിരിപ്പാട്, ഇ.എം.എസ്. (E.M.S. Namboodiripad). കേരളം മലയാളികളുടെ മാതൃഭൂമി (Kerala: The Motherland of Malayalees). ദേശാഭിമാനി ബുക്ക് ഹൗസ്, തിരുവനന്തപുരം.

2. ഐസക്, ടി.എം. തോമസ്, & കണ്ണൻ, കെ.പി. (Thomas Isaac, T.M., & Kannan, K.P.). Kerala Dinesh Beedi: A Study in Cooperative Sector. സെന്റർ ഫോർ ഡെവലപ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (CDS). (ബീഡി വ്യവസായത്തിലെ ചൂഷണങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം).

3. മാധവൻ, കെ. (K. Madhavan). പയസ്വിനിയുടെ തീരത്ത് (ആത്മകഥ). ഡി.സി. ബുക്സ്, കോട്ടയം.

4. കുറുപ്പ്, ഡോ. കെ.കെ.എൻ. (Dr. K.K.N. Kurup). ആധുനിക കേരളം: ചരിത്രപഠനങ്ങൾ. കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം.

5. മേനോൻ, പ്രൊഫ. എ. ശ്രീധര (Prof. A. Sreedhara Menon). കേരള ചരിത്രം (A Survey of Kerala History). ഡി.സി. ബുക്സ്, കോട്ടയം.