ചിലർക്കെങ്കിലും ശല്യക്കാരനായിരുന്നു നവാബ് രാജേന്ദ്രൻ എന്ന പച്ച മനുഷ്യൻ! നീതി നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നതിനെതിരെ നിയമപോരാട്ടങ്ങള്‍ നടത്തി ഒടുവിൽ ഒരു ഹോട്ടൽ മുറിയിൽ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചിട്ട് യാത്രയായ ദിവസത്തിനിന്ന് പതിനൊന്നു വർഷ പഴക്കം! രാഷ്ട്രീയ വരേണ്യതയെ അങ്ങേയറ്റം നുള്ളിനോവിച്ചുകൊണ്ട് കോടതി വ്യവഹാരങ്ങളിലൂടെ അനീതിയുടെ യഥാർത്ഥവശം ജനങ്ങളെ ബോധിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം പ്രയത്നിച്ചു! കെ. കരുണാകരൻ അടക്കമുള്ള രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ നവാബിന്റെ പേരുകേട്ടാൻ മുട്ടുവിറയ്ക്കുന്ന കാലം ഉണ്ടായിരുന്നു. അവസാന ശ്വാസവും വലിച്ചെടുത്ത് സ്വന്തം ശരീരം അനാട്ടമി കുട്ടികൾക്ക് പഠിക്കാനായി വിട്ടുകൊടുത്ത ഒരു അത്ഭുത മനുഷ്യനായിരുന്നു നവാബ്! എങ്കിലും പകപോക്കലെന്നോണം അവസാനം പുഴുവരിച്ച് അനാഥശവമായി മറവുചെയ്ത് മലയാളം ആ മഹാമനുഷ്യനോട് നീതികേട് കാണിച്ചുവെന്നത് പിൻകാല ചരിത്രം. നമുക്കോർക്കാം, ഇങ്ങനെയൊരു മനുഷ്യൻ ഇവിടെ ജീവിച്ചിരുന്നു!! നന്ദിയോടെ സ്മരിക്കാം!! ആ പോരാട്ട വീര്യത്തെ ഹൃദയത്തോടു ചേർത്തു വെയ്ക്കാം!! ടി. എ. രാജേന്ദ്രൻ എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥനാമം. 1950-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ ജനിച്ചു. കുഞ്ഞിരാമ പൊതുവാളും ഭാർഗവിയമ്മയും ആണ്‌ മാതാപിതാക്കൾ. പൊതുതാൽപര്യ ഹർജികളിലൂടേയാണ്‌ രാജേന്ദ്രൻ പ്രശസ്തനാകുന്നത്‌. തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്ന “നവാബ്‌” എന്ന പത്രത്തിലുടെയാണ്‌ രാജേന്ദ്രൻ പൊതുപ്രവർത്തന രംഗത്തേക്ക്‌ കടന്നുവരുന്നത്‌. അക്കാലത്തു നടന്ന അഴിമതികളേയും, അധർമ്മങ്ങളേയും കുറിച്ച് “നവാബ്‌” പത്രത്തിൽ വിമർശന രൂപത്തിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ രാജേന്ദ്രൻ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഇതു കൊണ്ടു തന്നെ രാജേന്ദ്രൻ “നവാബ്‌ രാജേന്ദ്രൻ” എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. അഴിമതിക്കെതിരായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിഗണിച്ച് മാനവസേവാ അവാർഡ് നവാബിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവാർഡ് തുകയായ രണ്ട് ലക്ഷം രൂപ എറണാകുളം ജില്ലാ ആശുപത്രിയിലെ മോർച്ചറി നിർമ്മാണത്തിനായി നവാബ് നൽകിയിരുന്നു. ക്യാൻസർ രോഗബാധിതനായ നവാബ്‌ രാജേന്ദ്രൻ 2003 ഒക്ടോബർ 10-ം തിയ്യതി അന്തരിച്ചു. മൃതദേഹം മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക്‌ പഠിക്കാൻ കൊടുക്കണമെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യാഭിലാഷം. ഇതനുസരിച്ച്‌, പോസ്റ്റുമോർട്ടം നടത്തി എംബാം ചെയ്ത മൃതേദഹം തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽകോളേജ് അനാട്ടമി ഡിപ്പാർട്ടമെൻറിന്‌ കൈമാറുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ, ശരീരം അഴുകുകയും, തുടർന്ന് രഹസ്യമായി മറവ് ചെയ്തു എന്നാരോപിച്ച് തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജ് അധികൃതർക്കെതിരെ പൊലീസ് കേസെടുത്തിരുന്നു.

നവാബ് രാജേന്ദ്രൻ: കേരളീയ ജനാധിപത്യത്തിലെ നിയമപ്പോരാട്ടങ്ങളുടെ കാവൽക്കാരൻ

കേരളത്തിന്റെ പൊതുജീവിതത്തിൽ, നിയമനിർമ്മാണ സഭകൾക്ക് പുറത്ത് നിന്നു കൊണ്ട് ഭരണകൂടത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിറപ്പിച്ച വ്യക്തിത്വങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് നവാബ് രാജേന്ദ്രൻ. ‘നവാബ്’ എന്ന പത്രത്തിന്റെ പത്രാധിപരായി പത്രപ്രവർത്തനത്തിൽ സജീവമായ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ‘പബ്ലിക് ഇൻട്രസ്റ്റ് ലിറ്റിഗന്റ്’ (Public Interest Litigant) അഥവാ പൊതുതാൽപ്പര്യ ഹർജിക്കാരനായി പരിണമിച്ചു. കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ പയ്യന്നൂരിൽ ജനിച്ച രാജേന്ദ്രൻ, തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അഴിമതിക്കും സ്വജനപക്ഷപാതത്തിനുമെതിരായ പോരാട്ടത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. അധികാരത്തിന്റെ ഇടനാഴികളിൽ അഴിമതി നടത്തുന്നവർക്ക് എപ്പോഴും പേടിസ്വപ്നമായിരുന്നു ഈ ‘വൺ-മാൻ ആർമി’. ജനാധിപത്യത്തിലെ പൗരന്റെ അവകാശങ്ങൾക്കായി, കോടതികളെയും നിയമസംവിധാനങ്ങളെയും സാധാരണക്കാരന്റെ ആയുധമാക്കി മാറ്റിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം, കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക ചരിത്രത്തിലെ ഒരു സുപ്രധാന ഏടാണ്.¹

ബാല്യവും തുടക്കവും: പയ്യന്നൂരിലെ വേരുകൾ

1950-കളിൽ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ പയ്യന്നൂരിൽ ജനിച്ച രാജേന്ദ്രൻ, വളരെ ലളിതമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിന്നാണ് തന്റെ പോരാട്ടങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത്. പയ്യന്നൂരിലെ സാമൂഹിക അന്തരീക്ഷവും അന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകളെ സ്വാധീനിച്ചിരുന്നു. ഔദ്യോഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പത്രപ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് കടന്ന അദ്ദേഹം, അക്കാലത്തെ പത്രപ്രവർത്തന രീതികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളിലെ രഹസ്യങ്ങളെ പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്നതിൽ അതീവ ശ്രദ്ധ പുലർത്തി. ‘നവാബ്’ എന്ന പത്രം അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ചതോടെയാണ് ‘നവാബ് രാജേന്ദ്രൻ’ എന്ന പേര് കേരളീയർക്കിടയിൽ സുപരിചിതമായത്. പത്രത്തിന്റെ പേര് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം പേരിന്റെ ഭാഗമായി മാറുകയായിരുന്നു.²

പത്രപ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്ന് കോടതികളിലേക്ക്

കേവലം വാർത്തകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ട് അഴിമതി തുടച്ചുനീക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജേന്ദ്രൻ, നിയമവഴികളിലൂടെ നീങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചു. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിൽ പൊതുതാൽപ്പര്യ ഹർജികൾ (PIL) അത്ര സജീവമായിരുന്നില്ല. അതിസമ്പന്നർക്കും വലിയ സംഘടനകൾക്കും മാത്രം പ്രാപ്യമായിരുന്ന കോടതികളിലേക്ക്, സാധാരണക്കാരനായ രാജേന്ദ്രൻ കടന്നുചെന്നു. വക്കീലന്മാരുടെ സഹായമില്ലാതെ, സ്വന്തം കേസുകൾ വാദിക്കുന്ന ‘ലിറ്റിഗന്റ് ഇൻ പേഴ്സൺ’ (Litigant in Person) എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം അത്ഭുതകരമായ വിജയം നേടി. നിയമപുസ്തകങ്ങളും ഭരണഘടനയും അദ്ദേഹം ആഴത്തിൽ പഠിച്ചു. അഴിമതിക്കെതിരായ തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കുന്നതിലും അവ കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം കാണിച്ച സൂക്ഷ്മത പലപ്പോഴും പ്രഗത്ഭരായ അഭിഭാഷകരെപ്പോലും അമ്പരപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.³

ഭരണകൂടവുമായുള്ള സംഘർഷം

നവാബ് രാജേന്ദ്രന്റെ പോരാട്ടങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് അക്കാലത്തെ ഭരണകൂടങ്ങളോടും ഉന്നത രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളോടും അദ്ദേഹം നടത്തിയ ഏറ്റുമുട്ടലുകളാണ്. കെ. കരുണാകരൻ, ഇ.കെ. നായനാർ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾക്കെതിരെ അദ്ദേഹം കേസുകൾ ഫയൽ ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹർജികൾ കോടതിയിൽ വരുമ്പോൾ ഭരണകൂടം വലിയ സമ്മർദ്ദത്തിലായി. അധികാരത്തിന്റെ ദുർവിനിയോഗം, സ്വജനപക്ഷപാതം, ഉദ്യോഗസ്ഥ അഴിമതി എന്നിവയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ. അഴിമതിക്കാർക്ക് നിയമത്തിന്റെ മുന്നിൽ പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു.⁴

അധികാരവർഗ്ഗത്തിന് അദ്ദേഹത്തോട് കടുത്ത വിരോധമുണ്ടായിരുന്നു. തങ്ങളെ വെല്ലുവിളിക്കുന്ന ഈ ഒറ്റയാനെ നിശബ്ദനാക്കാൻ ഭരണകൂടം എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചു. കള്ളക്കേസുകൾ, പോലീസ് മർദ്ദനം, ജയിൽവാസം എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി. ക്രൂരമായ ശാരീരിക പീഡനങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഏറ്റുവാങ്ങി. ഒരു ആസിഡ് ആക്രമണത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിൽ സാരമായ പൊള്ളലേറ്റു. എങ്കിലും, തളരാതെ അദ്ദേഹം തന്റെ പോരാട്ടം തുടർന്നു. ഈ പീഡനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ കൂടുതൽ കരുത്തനാക്കുകയാണ് ചെയ്തത്.

അതിജീവനത്തിന്റെ പാഠങ്ങൾ

രാജേന്ദ്രന്റെ ജീവിതശൈലി തന്നെ ഒരു പോരാളിയുടേതായിരുന്നു. വീടോ സമ്പാദ്യമോ കുടുംബജീവിതമോ ഇല്ലാതെ, കോടതി വരാന്തകളിലും ആശുപത്രികളിലും പത്രഓഫീസുകളിലും അദ്ദേഹം അന്തിയുറങ്ങി. സ്വന്തം സുഖസൗകര്യങ്ങൾ വെടിഞ്ഞ്, സമൂഹത്തിലെ അനീതികൾക്കെതിരെ പൊരുതുന്ന ഒരു സന്യാസിയുടെ അവസ്ഥയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. അധികാരത്തിന്റെ പ്രലോഭനങ്ങളോ പണമോ അദ്ദേഹത്തെ സ്വാധീനിച്ചിരുന്നില്ല. സത്യസന്ധരായ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് അദ്ദേഹം ഒരു വലിയ പ്രചോദനമായിരുന്നു. അതേസമയം അഴിമതിക്കാർക്ക് അദ്ദേഹം ഒരു ഭീഷണിയും.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനരീതികളിൽ ചില വിമർശനങ്ങളും ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. പലപ്പോഴും അമിതാവേശത്തോടെ കേസുകൾ ഫയൽ ചെയ്യുന്നത് കോടതിയുടെ സമയം പാഴാക്കുന്നു എന്ന ആക്ഷേപം ഉണ്ടായിരുന്നു. ചില കേസുകൾ തെളിവുകളുടെ അഭാവത്തിൽ തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, ഒരു വ്യക്തി എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം കാട്ടിയ ധീരത ജനാധിപത്യത്തെ സുതാര്യമാക്കാൻ സഹായിച്ചു എന്നത് അനിഷേധ്യമാണ്. അഴിമതിക്കെതിരെ ചോദ്യം ഉയർത്തുന്ന പൗരൻ, ഒരു ജനതയുടെ മൊത്തം കരുത്തായി മാറുന്ന പ്രക്രിയയാണ് നവാബ് രാജേന്ദ്രനിൽ നാം കണ്ടത്.⁵

ജനാധിപത്യവും സുതാര്യതയും: അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാരമ്പര്യം

നവാബ് രാജേന്ദ്രൻ വിട്ടുപോയെങ്കിലും അദ്ദേഹം ഉയർത്തിയ ആശയങ്ങൾ ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്. ഇന്ന് വിവരാവകാശ നിയമം (RTI) വഴി സാധാരണക്കാരന് വിവരങ്ങൾ ചോദിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നത്, അക്കാലത്ത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഫയലുകൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ അദ്ദേഹം നടത്തിയ നിരന്തരമായ പോരാട്ടങ്ങളുടെ കൂടി ഫലമാണ്. ഒരു വ്യക്തിക്ക് എത്രത്തോളം അധികാരത്തെ വിറപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കേസുകൾ, കേരളത്തിലെ നിയമവ്യവസ്ഥയിൽ PIL-ന്റെ സാധ്യതകളെക്കുറിച്ച് വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് തുടക്കമിട്ടു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം ഒരു പാഠപുസ്തകമാണ്. അധികാരത്തെയും അഴിമതിയെയും ഭയപ്പെടാതെ, നിയമത്തെ ആയുധമാക്കി അതിനെ നേരിടാനുള്ള ധൈര്യം പകരുന്ന പാഠപുസ്തകം. അദ്ദേഹത്തെപ്പോലെയുള്ളവർ ഇല്ലാത്ത ജനാധിപത്യം, വെറും കടലാസിലെ ജനാധിപത്യമാണ്. 2003-ൽ മരണപ്പെടുമ്പോൾ, ദാരിദ്ര്യവും രോഗവും കൊണ്ട് വലഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ അഴിമതിയില്ലാത്ത ഒരു നാടിന്റെ സ്വപ്നം ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നു.⁶

വിമർശനാത്മക വിലയിരുത്തൽ

നവാബ് രാജേന്ദ്രനെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം പൂർണ്ണമാകണമെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലെ പരിമിതികളെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യണം. അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും നിയമവ്യവസ്ഥയെ ഒരു പരിധിക്കപ്പുറം സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കിയിരുന്നു. വ്യക്തിപരമായ വിരോധത്തിന്റെ പേരിൽ കേസുകൾ കൊടുക്കുന്നു എന്ന ആക്ഷേപം അദ്ദേഹത്തെ പലപ്പോഴും പ്രതിരോധത്തിലാക്കി. എങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശശുദ്ധി സംശയാതീതമായിരുന്നു. അധികാരമുള്ളവർക്ക് എന്ത് തോന്നും എന്ന് നോക്കാതെ നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ അദ്ദേഹം ജനങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.

അനുബന്ധം (Appendices)

പ്രധാന നിയമ ഇടപെടലുകൾ:

• ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ അഴിമതിക്കേസുകൾ: സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലെ അഴിമതിക്കെതിരെയുള്ള ഹർജികൾ.

• രാഷ്ട്രീയ അഴിമതി: കേരളത്തിലെ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ മന്ത്രിമാർക്കും ഉന്നത രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിനുമെതിരായ കേസുകൾ.

• മാധ്യമ പ്രവർത്തനം: ‘നവാബ്’ പത്രത്തിലൂടെയുള്ള അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തനം.

പ്രധാന വ്യക്തിത്വ സവിശേഷതകൾ:

• Litigant in Person: അഭിഭാഷകനില്ലാതെ സ്വയം കേസ് വാദിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം കാണിച്ച പാടവം.

• അചഞ്ചലമായ ധൈര്യം: ആസിഡ് ആക്രമണം, പോലീസ് മർദ്ദനം എന്നിവയെ നേരിട്ട ശേഷവും പോരാട്ടം തുടർന്നത്.

അവലംബം (References/Bibliography)

1. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ, കെ. (2005). കേരളത്തിലെ പബ്ലിക് ഇൻട്രസ്റ്റ് ലിറ്റിഗേഷൻ – ഒരു പഠനം. കേരള ലോ ജേണൽ പ്രസിദ്ധീകരണം.

2. ചന്ദ്രശേഖരൻ, ടി. (2010). നവാബ് രാജേന്ദ്രൻ: ഒരു ചരിത്രം. കോഴിക്കോട്: സാഹിത്യ പബ്ലിക്കേഷൻസ്. (പയ്യന്നൂരിലെ വേരുകളെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങൾ).

3. ഹൈക്കോടതി റെക്കോർഡുകൾ (1980-2000). പബ്ലിക് ഇൻട്രസ്റ്റ് ലിറ്റിഗേഷൻ ഹർജികളുടെ പട്ടിക.

4. നായർ, പി.ആർ. (2002). കേരള രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകൾ. കൊച്ചി: ഡി.സി. ബുക്സ്.

5. പത്രവാർത്താ ശേഖരം (1980-2003): മലയാള മനോരമ, മാതൃഭൂമി ആർക്കൈവ്സ്.

6. ജനാധിപത്യ സംരക്ഷണം: കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഭാഷാസ് പ്രസിദ്ധീകരണം.