കരിവെള്ളൂർ കർഷക സമരം (1946): മലബാറിലെ ജന്മിത്വ വിരുദ്ധ പോരാട്ടവും ജനകീയ പ്രതിരോധവും – ഒരു സമഗ്ര ചരിത്ര വിശകലനം

കേരളത്തിലെ കർഷക പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും ധീരവും രക്തരൂക്ഷിതവുമായ ഒരു അധ്യായമാണ് 1946 ഡിസംബർ 20-ന് (മലയാള മാസം 1122 ധനു 5) വടക്കൻ മലബാറിലെ കരിവെള്ളൂരിൽ നടന്ന കർഷക സമരം. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം മലബാറിനെ വിഴുങ്ങിയ കൊടിയ ഭക്ഷ്യക്ഷാമത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, പൂഴ്ത്തിവെച്ച നെല്ല് കടത്താനുള്ള ജന്മിയുടെ ശ്രമത്തെ പട്ടിണിപ്പാവങ്ങളായ കർഷകർ തടഞ്ഞതാണ് ഈ സമരത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു. ചിറയ്ക്കൽ തമ്പുരാന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജന്മിത്വ ശക്തികളും അവർക്ക് അന്ധമായി പിന്തുണ നൽകിയ ബ്രിട്ടീഷ് പോലീസും (മലബാർ സ്പെഷ്യൽ പോലീസ് – MSP) ഒരു വശത്തും, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെയും കർഷക സംഘത്തിന്റെയും കീഴിൽ അണിനിരന്ന പാവപ്പെട്ട ജനങ്ങൾ മറുവശത്തുമായി നടത്തിയ ഈ പോരാട്ടം ഒടുവിൽ വെടിവെപ്പിലാണ് കലാശിച്ചത്. തീണ്ടലിനും തൊടീലിനുമെതിരെയുള്ള സാമൂഹിക പോരാട്ടങ്ങളെ സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവകാശപ്പോരാട്ടങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ച കരിവെള്ളൂർ സമരം, പിൽക്കാല കേരളത്തിന്റെ ഭൂപരിഷ്കരണ പ്രക്രിയയ്ക്കും നാടുവാഴിത്ത വിരുദ്ധ ബോധത്തിനും ശക്തമായ അടിത്തറ പാകിയ ഒരു യുഗസൃഷ്ടിയായ വിപ്ലവമായിരുന്നു.¹

ചരിത്രപരവും സാമൂഹിക-സാമ്പത്തികവുമായ പശ്ചാത്തലം

ഇന്നത്തെ കണ്ണൂർ-കാസർഗോഡ് ജില്ലകളുടെ അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന കരിവെള്ളൂർ പ്രദേശം അക്കാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് മലബാർ പ്രവിശ്യയിലെ ചിറയ്ക്കൽ താലൂക്കിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഇവിടുത്തെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ഘടന പൂർണ്ണമായും ജന്മിത്വ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നു. പ്രദേശത്തെ ഭൂരിഭാഗം കൃഷിഭൂമിയും ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകം (ചിറയ്ക്കൽ രാജാവ്) വകയായിരുന്നു. ജന്മിയുടെ കീഴിൽ ‘കാണം’, ‘വെറുമpatterns’ (വെറുംപാട്ടം) എന്നീ വ്യവസ്ഥകളിൽ ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്ത് കൃഷി ചെയ്യുന്ന കുടിയാന്മാരും, അവരുടെ കീഴിൽ പണിയെടുക്കുന്ന കർഷകത്തൊഴിലാളികളുമായിരുന്നു ഭൂരിപക്ഷം വരുന്ന സാധാരണ ജനങ്ങൾ.

കൊടിയ ചൂഷണ രൂപങ്ങൾ:

• വാരവും പാട്ടവും: വിളവെടുപ്പ് കഴിഞ്ഞാൽ നെല്ലിന്റെ സിംഹഭാഗവും ‘വാരം’, ‘പാട്ടം’ എന്നീ പേരുകളിൽ ജന്മിയുടെ പത്തായങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റണമായിരുന്നു. കുടിയാന് സ്വന്തം അധ്വാനത്തിന്റെ കാൽഭാഗം പോലും ലഭിച്ചിരുന്നില്ല.

• അന്യായമായ പിരിവുകൾ: ജന്മിയുടെ കോവിലകത്തെ കല്യാണം, അടിയന്തിരം, ക്ഷേത്രോത്സവങ്ങൾ എന്നിവ നടക്കുമ്പോൾ കർഷകർ കനത്ത പിരിവുകൾ നൽകാൻ ബാധ്യസ്ഥരായിരുന്നു. ഇതിന് പുറമെ ‘വാശി’, ‘നൂറി’ തുടങ്ങിയ പേരിൽ അളവുപാത്രങ്ങളിൽ കൃത്രിമം കാട്ടി കൂടുതൽ നെല്ല് ജന്മിമാർ പിടിച്ചെടുത്തു.

• കുടിയിറക്കൽ: പാട്ടം നൽകാൻ ചെറിയ താമസം വരുത്തിയാൽ പോലും കർഷകരെ ഭൂമിയിൽ നിന്നും കുടിലുകളിൽ നിന്നും ക്രൂരമായി ഇറക്കിവിടുമായിരുന്നു. ഇതിനായി ജന്മിമാർ സ്വന്തം ഗുണ്ടകളെയും പോലീസിനെയും ഉപയോഗിച്ചു.²

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധാനന്തര ക്ഷാമവും ഭക്ഷ്യ പ്രതിസന്ധിയും

1945-ൽ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം അവസാനിച്ചെങ്കിലും അതിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ മലബാറിനെ കടുത്ത പട്ടിണിയിലാഴ്ത്തി. ബർമ്മയിൽ നിന്നുള്ള അരി ഇറക്കുമതി പൂർണ്ണമായി നിലച്ചതും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണമില്ലാത്ത നയങ്ങളും കാരണം മലബാറിൽ വൻ ഭക്ഷ്യക്ഷാമം നേരിട്ടു. ജനങ്ങൾ കഞ്ഞിപ്പശയില്ലാതെ, മുതിരയും ചേമ്പും തിന്ന് ജീവൻ നിലനിർത്താൻ പാടുപെടുന്ന കാലമായിരുന്നു അത്.

ഈ കൊടുംപട്ടിണി കാലത്തും ജന്മിമാർ തങ്ങളുടെ പത്തായങ്ങളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് പറ നെല്ല് പൂഴ്ത്തിവെച്ചിരുന്നു. പട്ടിണി മാറ്റാൻ റേഷൻ സമ്പ്രദായം കാര്യക്ഷമമാക്കണമെന്ന് കർഷക സംഘം ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും അധികാരികൾ അത് ചെവികൊണ്ടില്ല. മറിച്ച്, പൂഴ്ത്തിവെച്ച നെല്ല് കരിഞ്ചന്തയിൽ വൻവിലയ്ക്ക് വിൽക്കാനാണ് ജന്മിമാർ ശ്രമിച്ചത്. കരിവെള്ളൂരിലെ ജനങ്ങൾ പട്ടിണി കിടക്കുമ്പോൾ, അവിടെയുള്ള ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തിന്റെ പത്തായപ്പുരയിൽ നിന്നും നെല്ല് കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ജന്മിയുടെ തീരുമാനം കർഷകരെ അങ്ങേയറ്റം പ്രകോപിപ്പിച്ചു.³

കർഷക സംഘവും രാഷ്ട്രീയ ബോധവൽക്കരണവും

വടക്കൻ മലബാറിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെയും അഖില മലബാർ കർഷക സംഘത്തിന്റെയും പ്രവർത്തനം വളരെ ശക്തമായിരുന്നു. പി. കൃഷ്ണപിള്ള, എ.കെ. ഗോപാലൻ, കെ.പി.ആർ. ഗോപാലൻ തുടങ്ങിയ നേതാക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കരിവെള്ളൂരിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ശക്തമായ കർഷക യൂണിറ്റുകൾ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. എ.വി. കുഹമ്പുവിനെപ്പോലുള്ള പ്രാദേശിക നേതാക്കൾ ജനങ്ങളെ സംഘടിപ്പിച്ചു.

“പട്ടിണി കിടന്നു മരിക്കില്ല, തരിശുഭൂമിയിൽ കൃഷിയിറക്കും, വിളവെടുത്ത നെല്ല് ജന്മിയുടെ പത്തായത്തിലേക്ക് കൊടുക്കില്ല” എന്ന മുദ്രാവാക്യവുമായി കർഷകർ അവകാശബോധമുള്ളവരായി മാറി. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച രാത്രികാല വായനശാലകളും ജനകീയ പ്രതിരോധ സമിതികളും കർഷകരിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടാക്കി. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ചിറയ്ക്കൽ തമ്പുരാൻ കരിവെള്ളൂർ വലിയ വയലിൽ നിന്ന് പാട്ടമായി പിരിച്ചെടുത്ത നെല്ല് കോവിലകത്തേക്ക് (നീലേശ്വരത്തേക്ക്) കടത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നത്.

കരിവെള്ളൂർ സംഭവത്തിന്റെ വികാസ പരിണാമങ്ങൾ

1946 ഡിസംബർ പകുതിയോടെ ചിറയ്ക്കൽ തമ്പുരാന്റെ കാര്യസ്ഥന്മാർ കരിവെള്ളൂരിലെ പത്തായപ്പുരയിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 6000 പറ നെല്ല് നീലേശ്വരത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ വണ്ടികൾ തയ്യാറാക്കി. വിവരമറിഞ്ഞ കർഷക സംഘം യോഗം ചേരുകയും, ഗ്രാമത്തിൽ കടുത്ത പട്ടിണി നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ ഈ നെല്ല് പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ അനുവദിക്കില്ലെന്നും, ഇത് ന്യായമായ വിലയ്ക്ക് നാട്ടുകാർക്ക് റേഷനായി വിതരണം ചെയ്യണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ജന്മി ഈ ആവശ്യം പൂർണ്ണമായി തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.

ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ സഹായത്തോടെ നെല്ല് കടത്താൻ ജന്മി തീരുമാനിച്ചു. ഇതിനായി മലബാർ സ്പെഷ്യൽ പോലീസിന്റെ (MSP) ഒരു വലിയ സംഘം കരിവെള്ളൂരിൽ ക്യാമ്പ് ചെയ്തു. തങ്ങളുടെ ജീവന്റെ പ്രശ്നമായ നെല്ല് സംരക്ഷിക്കാൻ കർഷകരും ജീവൻമരണ പോരാട്ടത്തിന് തയ്യാറെടുത്തു.

ഡിസംബർ 20: രക്തരൂക്ഷിതമായ ആ ദിവസം

1946 ഡിസംബർ 20-ന് രാവിലെ, പോലീസ് സംരക്ഷണയിൽ ജന്മിയുടെ ആൾക്കാർ നെല്ല് വണ്ടികളിൽ കയറ്റാൻ തുടങ്ങി. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളായ എ.വി. കുഞ്ഞമ്പു, പി. കുഞ്ഞിരാമൻ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും അടങ്ങുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് കർഷകർ കരിവെള്ളൂർ പത്തായപ്പുര സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കുന്ന് ലക്ഷ്യമാക്കി നീങ്ങി. കയ്യിൽ ചെങ്കൊടികളും വാരിക്കുന്തങ്ങളും വടികളുമേന്തി “ഞങ്ങൾ പട്ടിണി കിടന്നു മരിക്കില്ല”, “നെല്ല് വിട്ടുകൊടുക്കില്ല” എന്ന മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ അവർ മുഴക്കി.⁴

പോലീസ് ജനക്കൂട്ടത്തെ തടഞ്ഞു. കർഷകർ വഴങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ജനക്കൂട്ടം നിയന്ത്രണാതീതമാണെന്ന് കണ്ട പോലീസ് യാതൊരു മുന്നറിയിപ്പുമില്ലാതെ ലാത്തിച്ചാർജ്ജും തുടർന്ന് കണ്ണീർവാതകവും പ്രയോഗിച്ചു. കർഷകർ കല്ലെറിഞ്ഞുകൊണ്ട് പോലീസിനെ ചെറുത്തു.

ഇതിനെത്തുടർന്ന് എം.എസ്.പി കമാൻഡർ വെടിവെപ്പിന് ഉത്തരവിട്ടു. ജനക്കൂട്ടത്തിന് നേരെ പോലീസ് തുരുതുരാ വെടിയുതിർത്തു.

രക്തസാക്ഷിത്വം:

• കീനേരി കുഞ്ഞമ്പു: പോലീസിന്റെ തോക്കിൻമുനയ്ക്ക് മുന്നിലേക്ക് നെഞ്ച് വിരിച്ചു കാണിച്ച ഇരുപതുകാരനായ യുവാവ്. സംഭവസ്ഥലത്തു വച്ച് തന്നെ വെടിയേറ്റു മരിച്ചു.

• തിടിൽ കണ്ണൻ: വെടിയേറ്റ് ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ കർഷകൻ. പിന്നീട് ആശുപത്രിയിൽ വെച്ചാണ് മരണത്തിന് കീഴടങ്ങിയത്.

രണ്ടുപേർ സംഭവസ്ഥലത്തും പരിസരത്തുമായി വീരമൃത്യു വരിച്ചു. നിരവധി കർഷകർക്ക് വെടിയേറ്റും ലാത്തിയടിയേറ്റും ഗുരുതരമായ പരിക്കുകൾ പറ്റി.

ഭരണകൂട ഭീകരതയും കരിവെള്ളൂർ കേസും

വെടിവെപ്പിന് ശേഷം കരിവെള്ളൂർ ഗ്രാമത്തിൽ പോലീസ് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ നരനായാട്ട് നടത്തി. പുരുഷന്മാരെല്ലാം അറസ്റ്റ് ഭയന്ന് കാടുകളിലും മലകളിലും ഒളിവിൽ പോയി. പോലീസ് വീടുകളിൽ കയറി സ്ത്രീകളെ ക്രൂരമായി മർദ്ദിക്കുകയും സ്വത്തുക്കൾ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. കരിവെള്ളൂർ ഗ്രാമം ദിവസങ്ങളോളം ഭീതിയുടെ നിഴലിലായിരുന്നു.

ഭരണകൂടം ‘കരിവെള്ളൂർ കേസ്’ എന്ന പേരിൽ പ്രമുഖ നേതാക്കൾക്കെതിരെ കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. എ.വി. കുഞ്ഞമ്പു, കൃഷ്ണൻ മാസ്റ്റർ, തുടങ്ങി എഴുപതോളം കർഷക പ്രസ്ഥാന പ്രവർത്തകരെ പ്രതികളാക്കി ജയിലിലടച്ചു. ജയിലിനകത്തും അവർക്ക് കടുത്ത ശാരീരിക പീഡനങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു. എങ്കിലും കർഷകരുടെ വീര്യം ചോർന്നുപോയില്ല.⁵

ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യവും അനന്തരഫലങ്ങളും

കരിവെള്ളൂർ സമരം താല്ക്കാലികമായി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടെങ്കിലും അത് കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ചരിത്രത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു:

1. ജന്മിത്വത്തിന്റെ അടിവേരിളകി: കരിവെള്ളൂർ സംഭവത്തിന് ശേഷം മലബാറിലെ ജന്മിമാർക്ക് പഴയതുപോലെ കർഷകരെ ചൂഷണം ചെയ്യാൻ ഭയമായിരുന്നു. തങ്ങളുടെ അധികാരവും ആധിപത്യവും ശാശ്വതമല്ലെന്ന് അവർക്ക് മനസ്സിലായി.

2. കർഷക അവബോധത്തിന്റെ വളർച്ച: ഈ സമരം വടക്കൻ മലബാറിലെ കർഷകരെ കൂടുതൽ ശക്തമായി സംഘടിപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ചു. കരിവെള്ളൂരിന്റെ ആവേശം ഉൾക്കൊണ്ടാണ് തൊട്ടടുത്ത ദിവസങ്ങളിൽ കാവുമ്പായിലും പടിയിക്കുന്നിലും കർഷകർ സായുധ പ്രതിരോധം തീർത്തത്.

3. ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമങ്ങളിലേക്കുള്ള വഴി: 1957-ൽ അധികാരത്തിൽ വന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരിന്റെ ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമങ്ങളുടെ വിത്ത് പാകിയത് കരിവെള്ളൂരിലെ പാവപ്പെട്ട മനുഷ്യരുടെ ചോരയിലാണ്. കുടിയാന് മണ്ണിൽ സ്ഥിരവകാശം നൽകാൻ ഈ പോരാട്ടം ഭരണകൂടങ്ങളെ നിർബന്ധിതമാക്കി.

പട്ടിണിക്കെതിരെയുള്ള വിശപ്പിന്റെ വിളിയായിരുന്നു കരിവെള്ളൂർ സമരം. സ്വന്തം നാട്ടിൽ വിളഞ്ഞ നെല്ല് കരിഞ്ചന്തക്കാരിലേക്ക് പോകാതെ പാവപ്പെട്ടവന്റെ വയറുനിറയ്ക്കാൻ വേണ്ടി ജീവൻ വെടിഞ്ഞ കീനേരി കുഞ്ഞമ്പുവും തിടിൽ കണ്ണനും കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക പുരോഗതിയുടെ പ്രതീകങ്ങളാണ്. അവകാശങ്ങൾക്കായി പോരാടുന്ന ഏതൊരു ജനതയ്ക്കും കരിവെള്ളൂർ സമരം എക്കാലവും ആവേശം പകരുന്ന ഒരു ജ്വലിക്കുന്ന സ്മരണയാണ്.

മലബാറിലെ പ്രധാന കർഷക മുന്നേറ്റങ്ങളുടെ നാൾവഴി (1940-1948)

വർഷം	സ്ഥലം/സമരം	പ്രാധാന്യം
1940	മൊറാഴ സമരം	സാമ്രാജ്യത്വ വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭവും പോലീസുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലും.
1941	കയ്യൂർ സമരം	ജന്മിത്വത്തിനെതിരായ പോരാട്ടം. നാല് കർഷക സഖാക്കളെ തൂക്കിലേറ്റി.
1946 (ഡിസംബർ 20)	കരിവെള്ളൂർ സമരം	നെല്ല് കടത്തലിനെതിരെയുള്ള സമരം. രണ്ടുപേർ രക്തസാക്ഷികളായി.
1946 (ഡിസംബർ 30)	കാവുമ്പായി സമരം	പുനം കൃഷി അവകാശത്തിനായി നടന്ന സമരം. അഞ്ച് പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
1948	മുനയൻകുന്ന്, പടിയിക്കുന്ന്	ഒളിവിൽ കഴിഞ്ഞ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാർക്ക് നേരെ പോലീസ് വെടിവെപ്പ്.

സമരത്തിലെ പ്രധാന നേതാക്കളും മുന്നണിപ്പോരാളികളും

1. എ.വി. കുഞ്ഞമ്പു: കരിവെള്ളൂർ സമരത്തിന്റെ പ്രധാന ആസൂത്രകനും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവും. പിൽക്കാലത്ത് നിയമസഭാ സാമാജികനും കർഷക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അമരക്കാരനുമായി.

2. കീനേരി കുഞ്ഞമ്പു: സമരമുഖത്ത് വെടിയേറ്റ് വീണ ആദ്യത്തെ രക്തസാക്ഷി. മലബാറിലെ കർഷക പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ യുവത്വത്തിന്റെ പ്രതീകം.

3. തിടിൽ കണ്ണൻ: കരിവെള്ളൂരിലെ കർഷകത്തൊഴിലാളി. വെടിയേറ്റ പരിക്ക് കാരണം ആശുപത്രിയിൽ വെച്ച് മരണമടഞ്ഞു.

4. പി. കുഞ്ഞിരാമൻ: സമരത്തിൽ ജനങ്ങളെ അണിനിരത്തുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ച പ്രാദേശിക നേതാവ്.

5. പോഡോര കുഞ്ഞമ്മർ: കർഷക സംഘത്തിന്റെ സജീവ പ്രവർത്തകനും പോലീസിന്റെ ക്രൂര മർദ്ദനങ്ങൾ ഇരയായ നേതാവും.

അവലംബം (References / Bibliography)

1. കുറുപ്പ്, കെ.കെ.എൻ. (Kurup, K.K.N.). (1988). Modern Kerala: Studies in Social and Agrarian Relations. മിത്തൽ പബ്ലിക്കേഷൻസ്.

2. നമ്പൂതിരിപ്പാട്, ഇ.എം.എസ്. (Namboodiripad, E.M.S.). (1994). കേരളം: മലയാളികളുടെ മാതൃഭൂമി. ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്. (മലബാറിലെ ജന്മിത്വ വ്യവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം).

3. കുറുപ്പ്, കെ.കെ.എൻ. (Kurup, K.K.N.). (1989). Agrarian Struggles in Pragmatic Kerala. ദേശാഭിമാനി ബുക്ക് ഹൗസ്.

4. കുഞ്ഞമ്പു, എ.വി. (Kunhambu, A.V.). (1976). കരിവെള്ളൂർ സമര ചരിത്രം (സ്മരണകൾ). പ്രഭാത് ബുക്ക് ഹൗസ്. (സമര നേതാവിന്റെ നേരിട്ടുള്ള വിവരണങ്ങൾ).

5. കാരാട്ട്, പ്രകാശ് (Karat, Prakash). (1977). Peasant Movement in Malabar, 1934-1940. സോഷ്യൽ സയന്റിസ്റ്റ് ജേണൽ.