കാവുമ്പായി കർഷക സമരം (1946): മലബാറിലെ കാർഷിക വിപ്ലവവും നാടുവാഴിത്ത വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളും – ഒരു അക്കാദമിക വിശകലനം
കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക വിപ്ലവ ചരിത്രത്തിൽ ചോരയക്ഷരങ്ങളിൽ എഴുതപ്പെട്ടതും, മലബാറിലെ കർഷക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് കരുത്തുറ്റ അടിത്തറ പാകിയതുമായ ഐതിഹാസിക പോരാട്ടമാണ് 1946 ഡിസംബർ 30-ന് കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ കാവുമ്പായിൽ നടന്ന കർഷക സമരം. വടക്കൻ മലബാറിൽ നിലനിന്നിരുന്ന കൊടിയ ജന്മിത്വ ചൂഷണങ്ങൾക്കും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പോലീസ് വേട്ടയ്ക്കുമെതിരെ, അടിസ്ഥാന വർഗ്ഗമായ കർഷകർ സ്വന്തം ജീവൻ പണയം വെച്ച് നടത്തിയ ഉജ്ജ്വലമായ സായുധ ചെറുത്തുനിൽപ്പായിരുന്നു ഇത്. തരിശായി കിടന്നിരുന്ന വനഭൂമിയിൽ ‘പുനം’ കൃഷി ചെയ്യാനുള്ള അവകാശത്തിന് വേണ്ടി കർഷക സംഘത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സംഘടിച്ച പാവപ്പെട്ട ഗ്രാമീണർക്ക് നേരെ, ജന്മിയുടെ ഒത്താശയോടെ മലബാർ സ്പെഷ്യൽ പോലീസ് (MSP) നടത്തിയ ക്രൂരമായ വെടിവെപ്പിലാണ് കാവുമ്പായി സമരം രക്തരൂക്ഷിതമായത്. അഞ്ച് കർഷകർ വെടിയേറ്റ് മരിച്ച ഈ പോരാട്ടം, കേവലം കൃഷി ചെയ്യാനുള്ള അവകാശത്തിന് വേണ്ടിയുള്ളതായിരുന്നില്ല; മറിച്ച്, നൂറ്റാണ്ടുകളായി നിലനിന്നിരുന്ന നാടുവാഴിത്ത വ്യവസ്ഥിതിയുടെ അടിവേരറുക്കാനും, പിൽക്കാല കേരളത്തിലെ വിപ്ലവകരമായ ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കാനും കാരണമായ അതിപ്രധാനമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റമായിരുന്നു കാവുമ്പായി സമരം.1
ചരിത്രപരവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ പശ്ചാത്തലം: കരക്കാട്ടിടം നായനാർമാരും ജന്മിത്വവും
ശ്രീകണ്ഠാപുരത്തിനടുത്തുള്ള കാവുമ്പായി എന്ന മലയോര ഗ്രാമം ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി വളരെ സവിശേഷതകളുള്ള പ്രദേശമായിരുന്നു. വടക്കൻ മലബാറിലെ ഏറ്റവും പ്രബലരായ ജന്മി കുടുംബങ്ങളിൽ ഒന്നായ ‘കരക്കാട്ടിടം നായനാർ’ തറവാടിന്റെ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു കാവുമ്പായിയും പരിസര പ്രദേശങ്ങളും. ഏതാണ്ട് മുപ്പതിനായിരത്തോളം ഏക്കർ ഭൂമിയുടെ അധിപന്മാരായിരുന്നു കരക്കാട്ടിടം ജന്മിമാർ.
കാവുമ്പായിലെ കർഷകർ അനുഭവിച്ചിരുന്ന ചൂഷണം ബഹുമുഖമായിരുന്നു:
-
അന്യായമായ പാട്ടവ്യവസ്ഥ: കർഷകർക്ക് സ്വന്തമായി ഭൂമി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ജന്മിയുടെ ഭൂമിയിൽ പണിയെടുക്കുന്നതിന് കനത്ത പാട്ടം നൽകണമായിരുന്നു.
-
അക്രമപ്പിരിവുകൾ: വിവാഹം, മരണം, ഉത്സവങ്ങൾ തുടങ്ങി ജന്മിയുടെ വീട്ടിലെ എന്ത് ആവശ്യങ്ങൾക്കും കർഷകർ നിർബന്ധിതമായി പണം നൽകുവാൻ ബാധ്യസ്ഥരായിരുന്നു. വാശി, നൂറി തുടങ്ങിയ അന്യായമായ പേരുകളിലാണ് ഈ പിരിവുകൾ നടന്നിരുന്നത്.
-
സാമൂഹിക അടിച്ചമർത്തൽ: ദലിത് – പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിൽ പെട്ട അടിസ്ഥാന കർഷകർക്ക് വഴിനടക്കാനോ, മാന്യമായി വസ്ത്രം ധരിക്കാനോ ഉള്ള അവകാശം പോലും ജന്മിമാർ നിഷേധിച്ചിരുന്നു.2
‘പുനം’ കൃഷിയും കാർഷിക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയും
കാവുമ്പായി സമരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന കാരണം ‘പുനം കൃഷി’യുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങളായിരുന്നു. മലബാറിലെ കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചെരിവുകളിൽ കാടുവെട്ടിത്തെളിച്ച് കത്തിച്ച ശേഷം അവിടെ നെല്ലും മറ്റ് ഇടവിളകളും കൃഷി ചെയ്യുന്ന പരമ്പരാഗതമായ സമ്പ്രദായമാണ് പുനം കൃഷി. കൊടുംകാട്ടിൽ വന്യമൃഗങ്ങളോട് പൊരുതി സ്വന്തം ചോര നീരാക്കിയാണ് കർഷകർ ഈ കൃഷി ചെയ്തിരുന്നത്.
എന്നാൽ, കൃഷി ചെയ്ത് വിളവെടുക്കുന്ന സമയത്ത് ഇതിന്റെ സിംഹഭാഗവും ‘വാരം’ (പാട്ടം) എന്ന പേരിൽ ജന്മി കൊണ്ടുപോകും. യാതൊരു അധ്വാനവും ചെയ്യാതെ ജന്മി കൊള്ളലാഭം കൊയ്യുന്ന ഈ രീതി കർഷകരെ കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടു. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പിന്തുണയോടെയാണ് കരക്കാട്ടിടം ജന്മി ഈ കൊള്ള നടത്തിയിരുന്നത്.3
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധവും ഭക്ഷ്യക്ഷാമവും
1939-ൽ ആരംഭിച്ച് 1945-ൽ അവസാനിച്ച രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം മലബാറിലെ ജനജീവിതം ദുസ്സഹമാക്കി. ബർമ്മയിൽ നിന്നുള്ള അരി ഇറക്കുമതി നിലച്ചതോടെ നാട്ടിൽ കൊടിയ ഭക്ഷ്യക്ഷാമം ഉണ്ടായി. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ തങ്ങളുടെ പത്തായങ്ങളിൽ നെല്ല് പൂഴ്ത്തിവെച്ച് കരിഞ്ചന്തയിൽ വിൽക്കാനാണ് ജന്മിമാർ ശ്രമിച്ചത്.
ഭക്ഷ്യക്ഷാമം രൂക്ഷമായപ്പോൾ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ “കൂടുതൽ നെല്ലുൽപ്പാദിപ്പിക്കുക” (Grow More Food) എന്ന കാമ്പയിൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഉപയോഗശൂന്യമായി കിടക്കുന്ന തരിശുഭൂമികളിൽ കൃഷിയിറക്കാൻ ഈ പദ്ധതി ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ഇത് കർഷക സംഘത്തിന് വലിയൊരു ആയുധമായി മാറി. കാവുമ്പായിലെ തരിശായി കിടക്കുന്ന വിശാലമായ മലമ്പ്രദേശങ്ങളിൽ (ഏകദേശം 10,000 ഏക്കർ) പുനം കൃഷി ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകണമെന്ന് കർഷകർ ജന്മിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ, കർഷകർക്ക് സ്വയംപര്യാപ്തത ലഭിച്ചാൽ തങ്ങളുടെ ആധിപത്യം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് ഭയന്ന കരക്കാട്ടിടം നായനാർ ഇതിന് വിസമ്മതിച്ചു. സ്വന്തം ജനത പട്ടിണി കിടന്ന് മരിക്കുമ്പോഴും ഭൂമി തരിശായി ഇടാനാണ് ജന്മി താല്പര്യപ്പെട്ടത്.4
കർഷക സംഘത്തിന്റെ ഇടപെടലും സംഘാടനവും
1930-കളുടെ അവസാനത്തോടെ തന്നെ മലബാറിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക സംഘങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടിരുന്നു. പി. കൃഷ്ണപിള്ള, എ.കെ. ഗോപാലൻ, കെ.പി.ആർ. ഗോപാലൻ തുടങ്ങിയ നേതാക്കളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാവുമ്പായിലെ കർഷകരിലും വലിയ രാഷ്ട്രീയ അവബോധം സൃഷ്ടിച്ചു.
ജന്മി കൃഷിക്ക് അനുമതി നിഷേധിച്ചപ്പോൾ, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷകർ സ്വമേധയാ കാവുമ്പായി കുന്നുകളിലേക്ക് കയറാനും കാടുവെട്ടിത്തെളിച്ച് കൃഷിയിറക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. “മണ്ണിൽ പണിയെടുക്കുന്നവന് മണ്ണ്” എന്ന വിപ്ലവകരമായ ആശയം കാവുമ്പായിലെ ഗ്രാമീണർ നെഞ്ചിലേറ്റി. അവർ കൂട്ടമായി മലകയറി കാടുവെട്ടി പുനം കൃഷി ആരംഭിച്ചു. ഇത് കരക്കാട്ടിടം ജന്മിക്ക് താങ്ങാവുന്നതിലും അപ്പുറമുള്ള ഒരു തിരിച്ചടിയായിരുന്നു.
കാവുമ്പായിലെ കർഷക ക്യാമ്പും ഭരണകൂട ഭീകരതയും
കർഷകരുടെ സംഘടിതമായ ഈ നീക്കത്തെ അടിച്ചമർത്താൻ ജന്മി ബ്രിട്ടീഷ് പോലീസിന്റെ സഹായം തേടി. കർഷകരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനും ഭയപ്പെടുത്താനും മലബാർ സ്പെഷ്യൽ പോലീസ് (MSP) കാവുമ്പായിൽ എത്തി.
പോലീസിനെ നേരിടാൻ കർഷകർ കാവുമ്പായി കുന്നിൽ ഒരു പ്രതിരോധ ക്യാമ്പ് രൂപീകരിച്ചു. ചുറ്റും കാവൽക്കാരെ നിർത്തി, നാടൻ ആയുധങ്ങളായ വടികൾ, കല്ലുകൾ, വാരിക്കുന്തങ്ങൾ എന്നിവ ശേഖരിച്ചുകൊണ്ട് അവർ കുന്നിന് മുകളിൽ താവളമടിച്ചു. ദിവസങ്ങളോളം അവർ അവിടെ കഴിഞ്ഞു. പോലീസിന്റെ നീക്കങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാനും വിവരങ്ങൾ കൈമാറാനും സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും അടങ്ങുന്ന ശക്തമായ ഒരു രഹസ്യാന്വേഷണ ശൃംഖലയും അവർ രൂപപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.5
ഡിസംബർ 30-ന്റെ ചോരക്കളം: സായുധ ഏറ്റുമുട്ടൽ
1946 ഡിസംബർ 20-ന് തൊട്ടടുത്തുള്ള കരിവെള്ളൂരിൽ നടന്ന സമാനമായ സമരത്തിൽ എം.എസ്.പി വെടിവെപ്പ് നടത്തുകയും കർഷകർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിന്റെ തുടർച്ചയായാണ് കാവുമ്പായിയിലും പോലീസ് നരനായാട്ടിന് പദ്ധതിയിട്ടത്.
1946 ഡിസംബർ 30-ന് അതിരാവിലെ, നൂറുകണക്കിന് വരുന്ന സായുധരായ എം.എസ്.പി സേന കാവുമ്പായി കുന്ന് വളഞ്ഞു. യാതൊരു പ്രകോപനവുമില്ലാതെ അവർ കർഷകരുടെ ക്യാമ്പിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറി. ആധുനിക തോക്കുകളുമായി വന്ന ബ്രിട്ടീഷ് പോലീസിനെ, കല്ലുകളും വടികളും മാത്രം കൈമുതലായുള്ള പാവപ്പെട്ട കർഷകർ അസാമാന്യ ധീരതയോടെ നേരിട്ടു. പോലീസിന് നേരെ അവർ കല്ലേറ് നടത്തി. എന്നാൽ അധികനേരം പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ അവർക്കായില്ല. എം.എസ്.പി സംഘം കർഷകർക്ക് നേരെ തുരുതുരാ വെടിയുതിർത്തു.
ഈ വെടിവെപ്പിൽ അഞ്ച് ധീര കർഷകർ തൽക്ഷണം കൊല്ലപ്പെട്ടു. നിരവധി പേർക്ക് ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റു. വെടിവെപ്പിന് ശേഷം പോലീസ് കാവുമ്പായി ഗ്രാമത്തിൽ അഴിഞ്ഞാടി. വീടുകൾ തീവെച്ചു നശിപ്പിച്ചു, സ്ത്രീകളെ ഉപദ്രവിച്ചു, നൂറുകണക്കിന് കർഷകരെ കള്ളക്കേസുകളിൽ കുടുക്കി കണ്ണൂർ ജയിലിലടച്ചു.
സമരത്തിന്റെ അനന്തരഫലങ്ങളും ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യവും
കാവുമ്പായി സമരം സൈനികമായി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടെങ്കിലും അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ വളരെ വലുതായിരുന്നു.
എ) ജന്മിത്വത്തിന്റെ തകർച്ച
കാവുമ്പായിലെ വെടിവെപ്പോടെ വടക്കൻ മലബാറിലെ ജന്മിമാർക്കും കർഷകർക്കും ഇടയിലുണ്ടായിരുന്ന അധികാര സമവാക്യങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും മാറിമറിഞ്ഞു. പോലീസിനെ ഉപയോഗിച്ച് തൽക്കാലം രക്ഷപ്പെട്ടെങ്കിലും, ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ കർഷക സംഘത്തിന് ലഭിച്ച സ്വീകാര്യത ജന്മിമാരെ ഭയചകിതരാക്കി. പിന്നീടൊരിക്കലും പഴയതുപോലെ അക്രമപ്പിരിവുകൾ നടത്താൻ അവർക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായില്ല.
ബി) ഭൂപരിഷ്കരണത്തിലേക്കുള്ള ചുവടുവെപ്പ്
1957-ൽ ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അധികാരത്തിൽ വന്ന ആദ്യത്തെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ പാസാക്കിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ കാർഷിക ബന്ധ ബില്ലിന്റെ (Agrarian Relations Bill) യഥാർത്ഥ ശിൽപ്പികൾ കാവുമ്പായിലും കരിവെള്ളൂരിലും രക്തസാക്ഷിത്വം വരിച്ച കർഷകരായിരുന്നു. ‘ഭൂമി കർഷകന്’ എന്ന മുദ്രാവാക്യം നിയമസഭയിൽ എത്തുന്നതിന് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപേ അത് മലബാറിലെ മലഞ്ചെരിവുകളിൽ പ്രായോഗികമായി നടപ്പിലാക്കാൻ കാവുമ്പായിലെ കർഷകർക്ക് കഴിഞ്ഞു.6
സി) ദേശീയ പ്രസ്ഥാനവുമായുള്ള സംയോജനം
കാവുമ്പായി സമരത്തെ വെറുമൊരു പ്രാദേശിക പ്രശ്നമായി കാണാൻ കഴിയില്ല. സാമ്രാജ്യത്വ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടത്തിനെതിരെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ ഏറ്റവും തീവ്രമായ ഗ്രാമീണ മുഖമായിരുന്നു അത്. ബ്രിട്ടീഷ് പോലീസിനോട് ഏറ്റുമുട്ടിയതിലൂടെ ഇന്ത്യൻ ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്രാജ്യത്വ വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് കാവുമ്പായി കരുത്തുപകർന്നു.
ചരിത്രത്തെ നിർമ്മിക്കുന്നത് കേവലം രാജാക്കന്മാരോ അധികാരത്തിലിരിക്കുന്നവരോ മാത്രമല്ല; മറിച്ച്, മണ്ണിൽ പണിയെടുക്കുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യർ കൂടിയാണെന്ന് കാവുമ്പായി സമരം അടിവരയിടുന്നു. സ്വന്തം കുടുംബത്തിന്റെ വിശപ്പകറ്റാൻ വേണ്ടി ഒരിറ്റ് മണ്ണിൽ കൃഷി ചെയ്യാനുള്ള അവകാശത്തിന് വേണ്ടി പോരാടി മരിച്ച കാവുമ്പായിലെ രക്തസാക്ഷികൾ, ആധുനിക ജനാധിപത്യ കേരളത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയിൽ വഹിച്ച പങ്ക് വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്. ഫ്യൂഡൽ ചൂഷണങ്ങൾക്കും ഭരണകൂട ഭീകരതയ്ക്കുമെതിരെ ശബ്ദമുയർത്താൻ ഇന്നത്തെ തലമുറയ്ക്കും കാവുമ്പായി സമരം എക്കാലവും ഒരു വലിയ പ്രചോദനമാണ്.
കാവുമ്പായി സമരത്തിലെ രക്തസാക്ഷികൾ
ഡിസംബർ 30-ലെ പോലീസ് വെടിവെപ്പിൽ ജീവൻ വെടിഞ്ഞ അഞ്ച് ധീര ദേശാഭിമാനികൾ:
-
ആളോറമ്പൻ കൃഷ്ണൻ
-
തേങ്ങിൽ അപ്പ നമ്പ്യാർ
-
പി. കുമാരൻ
-
വിലങ്ങേരി കുമാരൻ (വോട്ടുകൾ കുമാരൻ)
-
തില്ലങ്കേരി ആനന്ദൻ
(കുറിപ്പ്: വെടിയേറ്റ പരിക്കുകൾ കാരണവും ജയിലിലെ ക്രൂരമായ മർദ്ദനങ്ങൾ കാരണവും പിന്നീട് എ. ഗോപാലൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കർഷക നേതാക്കൾക്ക് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.)
മലബാറിലെ മറ്റ് പ്രധാന കർഷക സമരങ്ങൾ (1940-1948)
കാവുമ്പായി സമരത്തോടൊപ്പം ചേർത്തു വായിക്കേണ്ട വടക്കൻ മലബാറിലെ മറ്റ് പ്രധാന സബ്ആൾട്ടേൺ പോരാട്ടങ്ങൾ:
| വർഷം | സമരത്തിന്റെ പേര് | പ്രധാന വിഷയം |
| 1940 | മൊറാഴ സമരം | സാമ്രാജ്യത്വത്തിനും വിലക്കയറ്റത്തിനുമെതിരെ നടന്ന സമരം. പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. |
| 1941 | കയ്യൂർ സമരം | ജന്മിത്വത്തിനും പോലീസിനുമെതിരായ പ്രക്ഷോഭം. 1943-ൽ നാല് കർഷകരെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ തൂക്കിലേറ്റി. |
| 1946 (ഡിസംബർ 20) | കരിവെള്ളൂർ സമരം | ചിറയ്ക്കൽ തമ്പുരാൻ നെല്ല് കടത്തുന്നത് തടഞ്ഞ സമരം. എം.എസ്.പി വെടിവെപ്പിൽ രണ്ടുപേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. |
| 1948 | മുനയൻകുന്ന് വെടിവെപ്പ് | കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വേട്ടയുടെ ഭാഗമായി പോലീസുമായി നടന്ന ഏറ്റുമുട്ടൽ. ആറ് പേർ രക്തസാക്ഷികളായി. |
അവലംബം (References / Bibliography)
-
കുറുപ്പ്, കെ.കെ.എൻ. (Kurup, K.K.N.). (1989). കാവുമ്പായി സമരം (Kavumbayi Samaram). ദേശാഭിമാനി ബുക്ക് ഹൗസ്. (കാവുമ്പായി സമരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും ആധികാരികമായ ചരിത്രരേഖ).
-
പണിക്കർ, കെ.എൻ. (Panikkar, K.N.). (1989). Against Lord and State: Religion and Peasant Uprisings in Malabar. Oxford University Press.
-
നമ്പൂതിരിപ്പാട്, ഇ.എം.എസ്. (Namboodiripad, E.M.S.). (1994). കേരളം: മലയാളികളുടെ മാതൃഭൂമി. ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്. (മലബാറിലെ കാർഷിക ഘടനയെയും പുനം കൃഷിയെയും കുറിച്ചുള്ള വിശകലനം).
-
ഗോപാലൻ, എ.കെ. (Gopalan, A.K.). (1980). എന്റെ ജീവിതകഥ. ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്.
-
രാധാകൃഷ്ണൻ, പി. (Radhakrishnan, P.). (1989). Peasant Struggles, Land Reforms and Social Change: Malabar 1836-1982. Sage Publications.
-
കൃഷ്ണൻ, ടി.വി. (Krishnan, T.V.). (1971). Kerala’s First Communist: Life of ‘Sakhavu’ Krishna Pillai. Communist Party Publication.
