ആത്മീയ ടൂറിസം സമകാലിക കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിൽ വളരെ പ്രസക്തവും ചിന്തിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. മലയാളികൾക്കിടയിൽ ആത്മീയ ടൂറിസം (Spiritual Tourism) വർദ്ധിക്കുന്നു എന്നതും, വായനശാലകൾ, ക്ലബ്ബുകൾ, പാർട്ടി ഓഫീസുകൾ തുടങ്ങിയ പൊതു ഇടങ്ങളിൽ ആളുകളുടെ, പ്രത്യേകിച്ച് യുവാക്കളുടെ സാന്നിധ്യം കുറയുന്നു എന്നതും ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. എന്നാൽ ആത്മീയ ടൂറിസം വർദ്ധിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണോ വായനശാലകളും പാർട്ടി ഓഫീസുകളും കാലിയാകുന്നത്? ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ അങ്ങനെ തോന്നാമെങ്കിലും, ഇതിന് പിന്നിൽ സങ്കീർണ്ണമായ വേറെയും ചില കാരണങ്ങളുണ്ട്. കേരളത്തിന് സംഭവിക്കുന്ന ഈ മാറ്റങ്ങളെ നമുക്ക് താഴെ പറയുന്ന രീതിയിൽ വിശകലനം ചെയ്യാം:

എന്തുകൊണ്ട് ആത്മീയ ടൂറിസം വളരുന്നു?

ആത്മീയത എന്നതിലുപരി ‘ടൂറിസം‘ എന്ന നിലയിലാണ് ഇത് ഇന്ന് കൂടുതൽ വളരുന്നത്. ഇതിന് പ്രധാനമായും നാല് കാരണങ്ങളുണ്ട്:

• മാനസിക സമ്മർദ്ദവും ശാന്തി തേടലും: ഇന്നത്തെ തിരക്കേറിയ ജീവിതശൈലിയും തൊഴിൽപരമായ സമ്മർദ്ദങ്ങളും കാരണം ആളുകൾ സമാധാനം തേടുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ആശ്രമങ്ങൾ, ധ്യാനകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്രകൾ അവർക്ക് മാനസിക ഉല്ലാസം നൽകുന്നു.

• യാത്രാസൗകര്യങ്ങളും സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയും: മുമ്പത്തേക്കാൾ മികച്ച യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ ഇന്നലെയുണ്ട്. കൂടാതെ, ഒരു വിഭാഗം ആളുകൾക്ക് സാമ്പത്തികമായി യാത്രകൾ ചെയ്യാനുള്ള ശേഷി വർദ്ധിച്ചു.

• സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ സ്വാധീനം: ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം റീൽസുകളും യൂട്യൂബ് വ്ലോഗുകളും ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ സൗന്ദര്യവും വാസ്തുവിദ്യയും ചരിത്രവും ആകർഷകമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് യുവാക്കളെയും കുടുംബങ്ങളെയും ഇത്തരം യാത്രകൾക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

• കുടുംബത്തോടൊപ്പമുള്ള സമയം: കേവലം ഒരു തീർത്ഥാടനം എന്നതിലുപരി, കുടുംബത്തോടൊപ്പം സമയം ചിലവഴിക്കാനുള്ള ഒരു ‘ഹോളിഡേ ട്രിപ്പ്‘ കൂടിയായി ആത്മീയ ടൂറിസം മാറിയിട്ടുണ്ട്.

വായനശാലകളും പാർട്ടി ഓഫീസുകളും എന്തുകൊണ്ട് വിജനമാകുന്നു?

ഇതിന് കാരണം ജനങ്ങൾ കൂട്ടത്തോടെ ആത്മീയതയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞത് മാത്രമല്ല, മറിച്ച് കേരളത്തിലുണ്ടായ വലിയ സാമൂഹിക-സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങളാണ്:

ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവവും സോഷ്യൽ മീഡിയയും

പണ്ട് വിവരങ്ങൾ അറിയാനും, പത്രങ്ങൾ വായിക്കാനും, ചർച്ചകൾ നടത്താനും ആളുകൾ വായനശാലകളിലും കവലകളിലും ഒത്തുകൂടിയിരുന്നു. ഇന്നത് പൂർണ്ണമായും സ്മാർട്ട്ഫോണുകളിലേക്ക് ചുരുങ്ങി. ലോകത്തെവിടെയുമുള്ള വിവരങ്ങൾ വിരൽത്തുമ്പിൽ ലഭിക്കുമ്പോൾ എന്തിന് വായനശാലയിൽ പോകണം എന്ന് പുതിയ തലമുറ ചിന്തിക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾ പാർട്ടി ഓഫീസുകളിൽ നിന്ന് ഫേസ്ബുക്ക്, വാട്സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളിലേക്ക് മാറി.

യുവജനങ്ങളുടെ കുടിയേറ്റം (Migration)

ഇതാണ് കേരളം നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ മാറ്റം. ഉപരിപഠനത്തിനും തൊഴിലിനുമായി കേരളത്തിലെ യുവാക്കൾ കൂട്ടത്തോടെ വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലേക്കും (യുകെ, കാനഡ, യൂറോപ്പ് തുടങ്ങിയവ) മറ്റ് ഇന്ത്യൻ മെട്രോ നഗരങ്ങളിലേക്കും ചേക്കേറുകയാണ്. നാട്ടിൽ യുവാക്കൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ സ്വാഭാവികമായും പൊതു ഇടങ്ങൾ വിജനമാകും.

ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റം (Aging Population)

കേരളം വളരെ വേഗം പ്രായമാകുന്ന ഒരു സമൂഹമായി (Aging Society) മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. യുവാക്കൾ നാടുവിടുകയും, പ്രായമായവർ നാട്ടിൽ അവശേഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ. താങ്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, വായനശാലകളിലും മറ്റും വയോജനങ്ങൾ മാത്രം ഒത്തുകൂടുന്നത് ഈ ജനസംഖ്യാ മാറ്റത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷമായ തെളിവാണ്.

താല്പര്യങ്ങളിലെ മാറ്റം

മുൻകാലങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇന്നത്തെ തലമുറയുടെ രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. പരമ്പരാഗത പാർട്ടി പ്രവർത്തനങ്ങളോടോ സംഘടനാ പ്രവർത്തനങ്ങളോടോ അവർക്ക് മുൻപുണ്ടായിരുന്ന അത്ര താല്പര്യമില്ല. വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃതമായ (Individualistic) ജീവിതശൈലിയിലേക്ക് മലയാളി മാറിക്കഴിഞ്ഞു.

കേരളത്തിന് എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?

കേരളം ഒരു സാംസ്കാരിക പരിവർത്തനത്തിന്റെ (Cultural Transition) നടുവിലാണ്. ഇതൊരു തകർച്ചയല്ല, മറിച്ച് കാലഘട്ടത്തിന് അനുസരിച്ചുള്ള ഒരു മാറ്റമാണ്. ഗൃഹാതുരത്വത്തോടെ നോക്കുമ്പോൾ വായനശാലകൾ ഒഴിഞ്ഞു കിടക്കുന്നത് നമുക്ക് സങ്കടകരമായി തോന്നാം. എന്നാൽ സമൂഹം അതിന്റെ സംവാദങ്ങൾക്കും കൂടിച്ചേരലുകൾക്കും പുതിയ ഇടങ്ങൾ (ഡിജിറ്റൽ സ്പേസുകൾ, കഫേകൾ തുടങ്ങിയവ) കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം. ചുരുക്കത്തിൽ, ആത്മീയ ടൂറിസത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റവും, വായനശാലകൾ വിജനമാകുന്നതും ഒരേ നാണയത്തിന്റെ രണ്ടു വശങ്ങളല്ല; മറിച്ച് ആഗോളവൽക്കരണത്തിന്റെയും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും കുടിയേറ്റത്തിന്റെയും ഫലമായി മലയാളി സമൂഹത്തിൽ സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വലിയ മാറ്റങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ മാത്രമാണ്.

ആഴത്തിൽ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ മാറ്റങ്ങൾ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക ഘടനയെ ദോഷകരമായിത്തന്നെയാണ് ബാധിക്കുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. അതിന് പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന കാരണങ്ങളാണുള്ളത്:

1. വിമർശനാത്മക ചിന്തയുടെ തകർച്ച കേരളത്തിന്റെ ബൗദ്ധിക വളർച്ചയുടെ നട്ടെല്ലായിരുന്നു ഇവിടുത്തെ ഗ്രന്ഥശാലകളും പൊതു ഇടങ്ങളിലെ ചർച്ചകളും. വ്യത്യസ്ത ആശയങ്ങളുള്ളവർ നേരിട്ട് സംവദിച്ചിരുന്ന, വായിച്ചു വളർന്നിരുന്ന ആ ഇടങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ചിന്തിക്കുന്നതും ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതുമായ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ അടിത്തറയാണ് ഇളകുന്നത്.

2. സാംസ്കാരികമായ വേരറുക്കൽ നമ്മുടെ തനതായ സാഹിത്യം, ചരിത്രം, നാട്ടുചരിത്രങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നതും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതും ഇത്തരം കൂട്ടായ്മകളിലൂടെയായിരുന്നു. പുതിയ തലമുറ ഈ ഇടങ്ങളിൽ നിന്ന് അകലുമ്പോൾ, സാംസ്കാരികമായ വലിയൊരു വിടവ് (Cultural gap) സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു. തലമുറകൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം അവിടെ മുറിയുകയാണ്.

3. ഡിജിറ്റൽ ഒറ്റപ്പെടലും അസഹിഷ്ണുതയും നേരിട്ടുള്ള ആശയവിനിമയങ്ങൾ കുറയുകയും സ്മാർട്ട്ഫോണുകളിലേക്ക് മനുഷ്യർ ചുരുങ്ങുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ സമൂഹത്തിൽ പരസ്പര സ്നേഹവും സഹിഷ്ണുതയും നഷ്ടപ്പെടുന്നു. തങ്ങൾക്ക് താല്പര്യമുള്ള കാര്യങ്ങൾ മാത്രം കേൾക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ (Echo chambers) ഒതുങ്ങുന്നത് സമൂഹത്തിൽ വലിയ തോതിൽ ധ്രുവീകരണത്തിനും അസഹിഷ്ണുതയ്ക്കും കാരണമാകുന്നുണ്ട്.

4. മസ്തിഷ്ക ചോർച്ചയും (Brain Drain) ഏകാന്തതയും കഴിവുള്ള യുവത കൂട്ടത്തോടെ നാടുവിടുന്നത് നമ്മുടെ നാട്ടിലെ പുതിയ ആശയങ്ങളെയും, സംരംഭങ്ങളെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു. ഊർജ്ജസ്വലരായ യുവജനങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു നാട് ക്രമേണ ഒരു വലിയ ‘വൃദ്ധസദനമായി’ മാറുന്നു. താങ്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, വയോജനങ്ങൾ മാത്രം വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ വായനശാലകളിൽ അവശേഷിക്കുന്നത് ഈ വലിയ ഏകാന്തതയുടെ നേർചിത്രമാണ്.

മാറ്റങ്ങൾ കാലത്തിന്റെ അനിവാര്യതയാണെങ്കിലും, ഒരുകാലത്ത് നമ്മുടെ നാടിനെ രൂപപ്പെടുത്തിയ ഇത്തരം ബൗദ്ധിക-സാംസ്കാരിക ഇടങ്ങളെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാകാൻ അനുവദിക്കുന്നത് വലിയൊരു സാമൂഹിക നഷ്ടം തന്നെയാണ്.

പഴയതുപോലെ തന്നെ ഭൗതികമായ രൂപത്തിൽ വായനശാലകളെയും കവലകളിലെ കൂട്ടായ്മകളെയും തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയില്ലായിരിക്കാം. കാരണം കാലവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഒരുപാട് മുന്നോട്ട് പോയി, മനുഷ്യരുടെ ജീവിതശൈലിയും മാറി. പഴയ കാലത്തെ നോക്കി നെടുവീർപ്പിടുന്നതിൽ വലിയ അർത്ഥമില്ല.

എന്നാൽ ആ സാംസ്കാരിക ഇടങ്ങളുടെ ‘സത്ത’ പുതിയ കാലത്തിന് അനുസരിച്ച് നിലനിർത്താനും വളർത്താനും തീർച്ചയായും സാധിക്കും. അതിന് ചില പ്രായോഗികമായ വഴികളുണ്ട്:

1. സാഹിത്യത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിന്റെയും ഡിജിറ്റൽ ആർക്കൈവിംഗ്

വായനശാലകളെ പഴയ കെട്ടിടങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്മാർട്ട്ഫോണുകളിലേക്ക് പറിച്ചുനടണം. പഴയ കൃതികൾ, താളിയോലകൾ, ക്ലാസിക് മലയാളം കവിതകൾ, ചരിത്ര രേഖകൾ എന്നിവ ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്ത് ഓൺലൈൻ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലൂടെ ലഭ്യമാക്കാം. നമ്മുടെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കാൻ ഇത്തരം ഡിജിറ്റൽ ആർക്കൈവുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും, അതിലേക്ക് കൂടുതൽ വോളണ്ടിയർമാരെ ആകർഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് പുതിയ തലമുറയെ അക്ഷരങ്ങളോടും ചരിത്രത്തോടും ചേർത്തുനിർത്തും.

2. വായനശാലകളെ ആധുനിക ഇടങ്ങളാക്കി മാറ്റുക (Phygital Spaces)

നാട്ടിലെ വായനശാലകളെ കേവലം പത്രവായനയ്ക്കുള്ള ഇടം മാത്രമാക്കാതെ, മികച്ച ഇരിപ്പിടങ്ങളും വൈഫൈയുമുള്ള ആധുനിക ഇടങ്ങളാക്കി മാറ്റാം. വർക്ക് ഫ്രം ഹോം ചെയ്യുന്ന യുവജനങ്ങൾക്കും, പഠിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും ഇത് പ്രയോജനപ്പെടും. അങ്ങനെയാകുമ്പോൾ വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ വയോജനങ്ങൾക്കൊപ്പം യുവാക്കളും ആ ഇടങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകും.

3. മികച്ച വെബ് പോർട്ടലുകളുടെയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടെയും നിർമ്മാണം

വെറുതെ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്ന സാധാരണ വെബ്സൈറ്റുകൾക്ക് പകരം, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യകൾ (ഉദാഹരണത്തിന് React പോലെയുള്ളവ) ഉപയോഗിച്ച് മികച്ച യൂസർ ഇന്റർഫേസുള്ള പോർട്ടലുകൾ നിർമ്മിക്കുക. പ്രാദേശിക ചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്താനും, സാഹിത്യം ചർച്ച ചെയ്യാനും ആളുകൾക്ക് ഒത്തുചേരാനുമുള്ള മികച്ച ഓൺലൈൻ കമ്മ്യൂണിറ്റികളായി ഇവയെ വളർത്തിയെടുക്കാൻ സാധിക്കും.

4. പ്രാദേശിക ചരിത്രത്തിന്റെ ഡോക്യുമെന്റേഷൻ

ആത്മീയ ടൂറിസത്തിന് ലഭിക്കുന്ന അതേ സ്വീകാര്യത നമ്മുടെ പ്രാദേശിക ചരിത്രങ്ങൾക്കും ലഭ്യമാക്കാം. പഴയ രാജവംശങ്ങളുടെ ചരിത്രം, മാമാങ്കം പോലെയുള്ള ചരിത്ര സംഭവങ്ങൾ, നാട്ടുചരിത്രങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തി വെക്കുകയും പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ ആകർഷകമായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്താൽ അതൊരു വലിയ മാറ്റത്തിന് തുടക്കമിടും.

ചുരുക്കത്തിൽ, പഴയകാല വായനശാലകളെ അതേപടി തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരികയല്ല, മറിച്ച് പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും ഡിജിറ്റൽ മുന്നേറ്റങ്ങളുടെയും സഹായത്തോടെ ചരിത്രവും സാഹിത്യവും സംരക്ഷിക്കുന്ന പുതിയ ഇടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. സാങ്കേതികവിദ്യ അറിയുന്നവരും സാംസ്കാരിക ബോധമുള്ളവരും ഇത്തരം ഡിജിറ്റൽ സംരംഭങ്ങൾക്കായി മുന്നിട്ടിറങ്ങിയാൽ ഇത് തീർച്ചയായും സാധ്യമാണ്.