ഇസ്രായേൽ മണ്ണിൽ ഛത്രപതി ശിവജി മഹാരാജിന്റെ ഒരു കൂറ്റൻ പ്രതിമ ഉയരുന്നു എന്ന വാർത്തയറിഞ്ഞ് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ചരിത്രാന്വേഷികളും ഇന്ത്യക്കാരും ഒരുപോലെ സന്തോഷത്തിലാണ്. സാമ്രാജ്യത്വ ശക്തികൾക്കെതിരെ സമാനതകളില്ലാത്ത പോരാട്ടവീര്യം കാഴ്ചവെച്ച, ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയം തൊട്ടറിഞ്ഞ ഒരു ഭരണാധികാരിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഏറ്റവും ഉചിതമായ ആദരവാണിത്. എന്നാൽ, ഇതിന് പിന്നിലെ സമകാലിക രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങളെ സൂക്ഷ്മമായി വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ചരിത്രത്തിന്റെ ചില മധുരപ്രതികാരങ്ങൾ നാം കാണാതെ പോകരുത്. അന്ന് ശിവജിയെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരമ്പരയെയും അതിഭീകരമായി ദ്രോഹിക്കുകയും അപമാനിക്കുകയും ചെയ്ത യാഥാസ്ഥിതിക ശക്തികളുടെ രാഷ്ട്രീയ പിൻമുറക്കാർ തന്നെ ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തെ തലയിലേറ്റാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നു എന്നത് കാലം കരുതിവെച്ച വിരോധാഭാസമാണ്.

ഇന്ന് ഛത്രപതി ശിവജി മഹാരാജ് എന്ന നാമം ഒരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ വിഭാഗം തങ്ങളുടെ മാത്രം പ്രതീകമായി ഉയർത്തിക്കാട്ടാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തെ യഥാർത്ഥ ചരിത്ര വസ്തുതകൾ പലപ്പോഴും മനഃപൂർവ്വം മൂടിവെക്കപ്പെടുകയാണ്. മുഗളന്മാർക്കെതിരെ പോരാടിയ ഒരു ‘ഹിന്ദു രാജാവ്‘ എന്ന നിലയിൽ മാത്രം ശിവജിയെ ചുരുക്കിക്കാണിക്കാൻ ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ ലാഭക്കണ്ണുകൾ ശ്രമിക്കുന്നു. എന്നാൽ, തന്റെ ‘സ്വരാജ്യ’ സ്ഥാപനത്തിനായി അദ്ദേഹം സ്വന്തം നാട്ടിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥയോടും യാഥാസ്ഥിതികത്വത്തോടും നടത്തിയ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത പോരാട്ടങ്ങൾ ഈ ചരിത്ര നിർമ്മിതികളിൽ വിസ്മരിക്കപ്പെടുകയാണ്.

ആരാണ് ശിവജി?

പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇന്ത്യയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പ്രഗത്ഭനായ യുദ്ധതന്ത്രജ്ഞനും, ബിജാപ്പൂർ സുൽത്താനേറ്റ്, മുഗൾ സാമ്രാജ്യം എന്നിവരുടെ അധിനിവേശങ്ങളെ പ്രതിരോധിച്ച് സ്വതന്ത്രമായ മറാത്ത സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിച്ച ധീരനായ ഭരണാധികാരിയുമാണ് ഛത്രപതി ശിവജി മഹാരാജ് (ശിവജി ഭോസ്‌ലേ). 1630 ഫെബ്രുവരി 19-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂനെയ്ക്കടുത്തുള്ള ശിവ്‌നേരി കോട്ടയിലാണ് ശിവജിയുടെ ജനനം. ബിജാപ്പൂർ സുൽത്താനേറ്റിലെ സൈന്യത്തലവനായിരുന്ന ഷാജി ഭോസ്‌ലേയുടെയും ജിജാബായിയുടെയും മകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അമ്മയായ ജിജാബായി പകർന്നുനൽകിയ രാമായണ-മഹാഭാരത കഥകളും ധാർമ്മിക മൂല്യങ്ങളും, ദാദാജി കോണ്ടദേവ് എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ആയോധന-ഭരണാധികാര പരിശീലനവുമാണ് ചെറുപ്പകാലത്തുതന്നെ ശിവജിയിലെ പോരാട്ടവീര്യത്തെ ഉണർത്തിയത്. കൗമാരപ്രായത്തിൽ തന്നെ സഹ്യാദ്രി മലനിരകളിലെ പ്രാദേശിക മാവലി യുവാക്കളെ സംഘടിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം സ്വന്തമായി ഒരു സൈന്യം രൂപീകരിച്ചു. പതിനാറാമത്തെ വയസ്സിൽ ബിജാപ്പൂർ സുൽത്താനേറ്റിന്റെ കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന തോർണ കോട്ട പിടിച്ചെടുത്തുകൊണ്ട് ശിവജി തന്റെ പടയോട്ടങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. തുടർന്ന് കൊണ്ടാന, രാജ്ഗഡ് തുടങ്ങിയ കോട്ടകളും അദ്ദേഹം സ്വന്തമാക്കി.

ശിവജിയുടെ വളർച്ചയിൽ പ്രകോപിതരായ ബിജാപ്പൂർ ഭരണാധികാരികൾ അദ്ദേഹത്തെ അടിച്ചമർത്താനായി ക്രൂരനായ ജനറൽ അഫ്സൽ ഖാനെ നിയോഗിച്ചു. എന്നാൽ 1659-ൽ പ്രതാപ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ വെച്ച് നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ, ഒളിച്ചുവെച്ച പുലിനഖം (വ്യാഘ്രനഖം) ഉപയോഗിച്ച് അഫ്സൽ ഖാനെ വധിച്ച് ശിവജി തന്റെ യുദ്ധനൈപുണ്യം തെളിയിച്ചു. പിന്നീട് മുഗൾ ചക്രവർത്തി ഔറംഗസേബുമായി ശിവജി കടുത്ത സംഘർഷങ്ങളിലേർപ്പെട്ടു. ഔറംഗസേബ് അയച്ച ഷെയ്സ്ത ഖാനെ പൂനെയിൽ വെച്ച് പരാജയപ്പെടുത്തിയ ശിവജി, പിന്നീട് മുഗളന്മാരുടെ പ്രധാന സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രമായിരുന്ന സൂറത്ത് ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കി. തുടർന്ന് മിർസ രാജാ ജയസിംഗിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വൻ മുഗൾ സൈന്യത്തോട് പൊരുതാനാകാതെ താൽക്കാലികമായി പുരന്ദർ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കേണ്ടി വരികയും, ആഗ്രയിലെ മുഗൾ കൊട്ടാരത്തിൽ തടവിലാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ അവിടെ നിന്നും പഴക്കൂടകളിൽ ഒളിച്ച് അതിസാഹസികമായി രക്ഷപ്പെട്ട അദ്ദേഹം തിരിച്ചെത്തി, നഷ്ടപ്പെട്ട കോട്ടകളെല്ലാം തിരിച്ചുപിടിച്ചു.

ഗറില്ലാ യുദ്ധമുറ (Ganimi Kava) മികച്ച രീതിയിൽ പ്രയോഗിച്ച ശിവജി, കോട്ടകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള പ്രതിരോധ നിരയാണ് കെട്ടിപ്പടുത്തത്. വിദേശ അധിനിവേശങ്ങളെ ചെറുക്കാൻ ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി ഒരു ശക്തമായ നാവികസേനയ്ക്ക് അടിത്തറയിട്ടതിനാൽ അദ്ദേഹം ‘ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയുടെ പിതാവ്’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഒടുവിൽ, ജാതിമേധാവിത്വത്തിന്റെ കടുത്ത വെല്ലുവിളികളെ അതിജീവിച്ച് 1674 ജൂൺ 6-ന് റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം ‘ഛത്രപതി‘ (പരമാധികാരിയായ രാജാവ്) ആയി കിരീടം ധരിച്ചു. ജാതി-മത ഭേദമന്യേ പ്രജകളെ തുല്യമായി കണ്ട മതേതര കാഴ്ച്ചപ്പാടുള്ള ജനകീയനായ ആ ഭരണാധികാരി 1680 ഏപ്രിൽ 3-ന് അന്തരിച്ചു.

കിരീടധാരണവും ബ്രാഹ്മണരുടെ കടുത്ത എതിർപ്പും

ശിവജി മഹാരാജിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ചരിത്രപരമായ സംഘർഷം നടക്കുന്നത് മുഗളന്മാരുമായുള്ള യുദ്ധക്കളത്തിലല്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കിരീടധാരണവുമായി (1674) ബന്ധപ്പെട്ടാണ്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെയും പരിസരങ്ങളിലെയും ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും കീഴടക്കി ശക്തനായ ഒരു ഭരണാധികാരിയായി മാറിയിട്ടും, അന്നത്തെ പ്രാദേശിക ബ്രാഹ്മണ സമൂഹം അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ‘ക്ഷത്രിയനായി‘ അംഗീകരിക്കാൻ തയ്യാറായില്ല.

മറാത്തകൾ പരമ്പരാഗതമായി കൃഷിക്കാരും പോരാളികളുമായ ഒരു ജനവിഭാഗമായിരുന്നു. യാഥാസ്ഥിതിക ബ്രാഹ്മണ പ്രമാണികളുടെ വാദം കലിയുഗത്തിൽ ക്ഷത്രിയരില്ല എന്നും, അതിനാൽ ശിവജി ജനനം കൊണ്ട് ‘ശൂദ്രൻ‘ ആണെന്നുമായിരുന്നു. മതശാസ്ത്രവിധികളനുസരിച്ച് ഒരു ശൂദ്രന് രാജാവായി കിരീടം ധരിക്കാൻ അവകാശമില്ലെന്ന് അവർ കട്ടായം പറഞ്ഞു. ഒരു സാമ്രാജ്യം മുഴുവൻ സ്വന്തം ചോരയും നീരും നൽകി കെട്ടിപ്പടുത്ത ഭരണാധികാരിക്ക് മുന്നിൽ അവർ ജാതിയുടെ മതിൽക്കെട്ടുകൾ ഉയർത്തി.

പ്രാദേശിക പുരോഹിതർ കിരീടധാരണം നടത്തിക്കൊടുക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചതിനെത്തുടർന്ന്, ശിവജിക്ക് വാരണാസിയിൽ (കാശിൽ) നിന്ന് വിദ്വാനായ ഗാഗാ ഭട്ട് എന്ന ബ്രാഹ്മണനെ വലിയ തുക നൽകി കൊണ്ടുവരേണ്ടി വന്നു. ശിവജിയുടെ വംശാവലി ഉദയപൂരിലെ സിസോദിയ രജപുത്രരുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം ക്ഷത്രിയനാണെന്ന് കൃത്രിമമായി സ്ഥാപിച്ച ശേഷമാണ് ഈ കിരീടധാരണം ഒടുവിൽ സാധ്യമായത്.

ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കറുടെ ചരിത്രപരമായ നിരീക്ഷണങ്ങൾ

ഈ കടുത്ത വിവേചനത്തെയും പ്രതിസന്ധിയെയും കുറിച്ച് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ശില്പിയായ ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ വളരെ കൃത്യമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നുണ്ട്. സമകാലിക രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ശിവജിയെ ഒരു ജാതി-മത പ്രതീകമായി ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നവരുടെ ഇരട്ടത്താപ്പിനെ പൊളിച്ചടുക്കാൻ അംബേദ്കറുടെ വരികൾക്ക് ഇന്നും കരുത്തുണ്ട്. ഡോ. അംബേദ്കർ എഴുതുന്നു:

“തന്റെ രാജ്യത്തെ ബ്രാഹ്മണർ കിരീടധാരണത്തിന് വിസമ്മതിച്ചപ്പോൾ, കാശിയിൽ നിന്നുള്ള ഗാഗാഭട്ടന് ശിവജിയുടെ വംശാവലി രജപുത്രരുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് കൃത്രിമമായി ഒരു ക്ഷത്രിയ പദവി നിർമ്മിച്ചെടുക്കേണ്ടി വന്നു. ഇതിനായി ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപയാണ് പുരോഹിതന്മാർക്ക് ദാനമായി നൽകേണ്ടി വന്നത്. ഇതൊരു ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ വലിയ വൈരുദ്ധ്യമാണ്—രാജ്യം മുഴുവൻ കീഴടക്കിയ ഒരു രാജാവിന്, പുരോഹിതന്റെ മുന്നിൽ താൻ ശൂദ്രനല്ലെന്ന് തെളിയിക്കാൻ പണം കൊടുക്കേണ്ടി വന്നു!”

മറ്റൊരു സന്ദർഭത്തിൽ ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ഭീകരതയെക്കുറിച്ച് അംബേദ്കർ വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്:

“ശിവജിയുടെ കിരീടധാരണത്തിന്റെ ചരിത്രം ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് വളരെ പ്രബോധനാത്മകമായ ഒരു പാഠമാണ് നൽകുന്നത്. പർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെ ശക്തമായിരുന്ന മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്വത്തെ വെല്ലുവിളിച്ച്, തകർന്നുപോയ ഒരു ജനതയെ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പിച്ച്, സ്വന്തമായി ഒരു രാജ്യം സ്ഥാപിച്ച മഹാപ്രതിഭയായിരുന്നു ഛത്രപതി ശിവജി. ഇത്രയൊക്കെ വലിയ വിജയങ്ങൾ നേടിയിട്ടും, തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരിയായി കിരീടം ധരിക്കാൻ ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ അന്നത്തെ യാഥാസ്ഥിതിക ബ്രാഹ്മണ സമൂഹം അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ‘ക്ഷത്രിയനായി’ അംഗീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ജനനം കൊണ്ട് അദ്ദേഹം ‘ശൂദ്രൻ’ ആണെന്ന വാദത്തിലാണ് അവർ ഉറച്ചുനിന്നത്.”

മുഗളന്മാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്ത ‘ഹിന്ദു ഹൃദയ സാമ്രാട്ട്‘ എന്ന നിലയിൽ ഇന്ന് ശിവജിയെ കെട്ടിയാഘോഷിക്കുന്നവർ, അന്ന് ഇതേ ഹിന്ദു സമൂഹത്തിലെ ഒരു പ്രബല വിഭാഗം അദ്ദേഹത്തെ ജാതിയുടെ പേരിൽ എങ്ങനെയാണ് അപമാനിച്ചതും ദ്രോഹിച്ചതും എന്ന അംബേദ്കറുടെ ഈ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ബോധപൂർവ്വം മറച്ചുവെക്കുകയാണ്. ഈ ചടങ്ങുകൾക്കായി അന്നത്തെ യാഥാസ്ഥിതിക പുരോഹിതർ വലിയ തോതിൽ ധനവും ദാനങ്ങളും ശിവജിയിൽ നിന്ന് ഈടാക്കി. ഒരു ജന്മസിദ്ധമായ അവകാശമെന്ന നിലയിലല്ല, മറിച്ച് വലിയ വിലകൊടുത്ത് വാങ്ങേണ്ടി വന്ന ഒന്നായാണ് അവർ ശിവജിക്ക് കിരീടം നൽകിയത്. ശിവജിയുടെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ സംഭാജി മഹാരാജിനോടും ഈ യാഥാസ്ഥിതിക വിഭാഗം കടുത്ത ശത്രുത പുലർത്തിയിരുന്നു എന്നത് പിൽക്കാല ചരിത്രം തെളിയിക്കുന്നു.

മുഗൾ ദർബാറുകളിലെ ബ്രാഹ്മണ സ്വാധീനവും രാഷ്ട്രീയവും

ശിവജി മുഗളന്മാരുമായി നിരന്തരം യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് മുഗൾ ദർബാറുകളിൽ ഉയർന്ന പദവികളും സ്വാധീനവും നിലനിർത്തിയിരുന്ന വലിയൊരു വിഭാഗം ബ്രാഹ്മണർ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നത് ഇന്നത്തെ ചരിത്ര വായനകളിൽ ഒതുക്കപ്പെടുന്ന ഒരു സത്യമാണ്. മുഗളന്മാർക്ക് ഇന്ത്യയിൽ ഭരണം ഉറപ്പിച്ചു നിർത്താൻ രജപുത്ര രാജാക്കന്മാരുടെ പിന്തുണ ആവശ്യമായിരുന്നു. പല രജപുത്ര രാജകുടുംബങ്ങളും മുഗളന്മാരുമായി വൈവാഹിക ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. ഈ രജപുത്ര രാജാക്കന്മാരുടെ പ്രധാന ഉപദേശകരും മന്ത്രിമാരും പുരോഹിതരും ബ്രാഹ്മണരായിരുന്നു. ഈ രാഷ്ട്രീയ-വൈവാഹിക സഖ്യങ്ങൾക്ക് മതപരമായ അനുമതി നൽകിയിരുന്നത് അന്നത്തെ യാഥാസ്ഥിതിക ബ്രാഹ്മണ സമൂഹമായിരുന്നു. കൂടാതെ അമ്മ വഴി ഹിന്ദുക്കളായതു കൊണ്ടുതന്നെ പല മുഗൾ ചക്രവർത്തിമാരും അർദ്ധ ഹിന്ദുക്കളും ആയിരുന്നു.

ഔറംഗസേബിന്റെ സൈന്യത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖനായ ജനറൽ മിർസ രാജാ ജയസിംഗ് ഒരു രജപുത്രനായിരുന്നു. ശിവജിക്കെതിരെ പോരാടാൻ ഔറംഗസേബ് നിയോഗിച്ചതും ഇദ്ദേഹത്തെയാണ്. ജയസിംഗിന്റെ കൂടെ വലിയൊരു വിഭാഗം ബ്രാഹ്മണ പണ്ഡിതന്മാരും ഉപദേശകരുമായി ഉണ്ടായിരുന്നു. അതായത്, ശിവജിക്കെതിരായ മുഗൾ യുദ്ധതന്ത്രങ്ങൾ മെനയുന്നതിൽ ഈ വിഭാഗത്തിനും വ്യക്തമായ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു.

മുഗളന്മാർ പലപ്പോഴും തങ്ങളുടെ ഭരണസൗകര്യത്തിനായി പ്രാദേശിക ബ്രാഹ്മണ ജമീന്ദാർമാർക്കും പുരോഹിതർക്കും ഭൂമിയും വലിയ തോതിൽ നികുതി ഇളവുകളും നൽകിയിരുന്നു. തങ്ങളുടെ ജാതിമേധാവിത്വത്തെയും സ്വകാര്യ അധികാരത്തെയും ബാധിക്കാത്തടത്തോളം കാലം മുഗൾ ഭരണത്തോട് പൂർണ്ണമായി സഹകരിക്കാൻ ഈ യാഥാസ്ഥിതിക വിഭാഗത്തിന് യാതൊരു മടിയുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ശിവജിയുടെ സൈന്യത്തിലെ മുസ്ലിം സാന്നിധ്യവും മതേതര നിലപാടുകളും

ഇന്ന് ശിവജി മഹാരാജിനെ ഒരു മുസ്ലിം വിരുദ്ധ പ്രതീകമായി മാത്രം അവതരിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ ബോധപൂർവ്വം മറച്ചുവെക്കുന്ന ചില സുപ്രധാന വസ്തുതകളുണ്ട്. ശിവജിയുടെ സൈന്യത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ പദവികളിൽ ഇരുന്നിരുന്നത് മുസ്ലീങ്ങളായിരുന്നു:

• ശിവജിയുടെ നാവികസേനാ മേധാവി സിദ്ദി ഇബ്രാഹിം ആയിരുന്നു.

• അദ്ദേഹത്തിന്റെ പീരങ്കിപ്പടയുടെ തലവൻ ഇബ്രാഹിം ഖാൻ ആയിരുന്നു.

• ശിവജിയുടെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തനായ പേഴ്സണൽ ബോഡിഗാർഡ് മതാരി മേത്തർ (Madari Mehtar) ഒരു മുസ്ലിം ആയിരുന്നു.

ശിവജിയുടെ പോരാട്ടം ഇസ്ലാമിനെതിരെയല്ല, മറിച്ച് വിദേശ ഭരണാധികാരികളുടെ രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണത്തിനെതിരെയും സ്വന്തം ജനതയുടെ സ്വയംഭരണത്തിന് വേണ്ടിയുമായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പിടിച്ചെടുക്കുന്ന പള്ളികളെയോ ഖുറാനെയോ അപമാനിക്കരുതെന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തിന് കർശന നിർദ്ദേശം നൽകിയിരുന്നു.

ഡോ. അംബേദ്കറുടെ ‘Thoughts on Pakistan’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലെ പരാമർശങ്ങൾ

ഛത്രപതി ശിവജി മഹാരാജിന് മുസ്ലിം ജനവിഭാഗങ്ങളോടും ഇസ്ലാമിനോടും ഉണ്ടായിരുന്ന ആദരവിനെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉദാരമായ ഭരണരീതിയെക്കുറിച്ചും ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ തന്റെ ‘Thoughts on Pakistan’ (പാകിസ്താനെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾ) എന്ന പ്രശസ്തമായ ഗ്രന്ഥത്തിൽ വളരെ കൃത്യമായി പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. ശിവജി ഒരു മതഭ്രാന്തനായിരുന്നില്ലെന്നും, മറിച്ച് അന്യമതസ്ഥരെ ബഹുമാനിച്ചിരുന്ന ദീർഘവീക്ഷണമുള്ള ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്നുവെന്നും വ്യക്തമാക്കാൻ ചരിത്രകാരനായ ഖാഫി ഖാന്റെ (Khafi Khan) വരികളെ ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട് അംബേദ്കർ എഴുതുന്നു:

“ശിവജി തന്റെ പടയാളികൾക്കായി കർശനമായ സൈനിക നിയമങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു. യുദ്ധത്തിനിടയിൽ ഒരു മുസ്ലിം പള്ളിയോ ഖുറാനോ സൈന്യത്തിന്റെ കൈകളിൽ പെട്ടാൽ അവയ്ക്ക് യാതൊരുവിധ കേടുപാടുകളും വരുത്തരുത് എന്നതായിരുന്നു അതിൽ പ്രധാനം. യുദ്ധത്തിനിടയിൽ ഖുറാന്റെ ഒരു പ്രതി ലഭിച്ചാൽ, ശിവജി അത് അങ്ങേയറ്റം ആദരവോടെ തന്റെ സൈന്യത്തിലെ മുസ്ലിം പടയാളികൾക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും മുസ്ലിം വിശ്വാസിക്കോ കൈമാറുകയായിരുന്നു പതിവ്.”

അതുപോലെതന്നെ യുദ്ധത്തിൽ പിടിച്ചെടുക്കപ്പെടുന്ന മുസ്ലിം സ്ത്രീകളുടെ സംരക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് അംബേദ്കർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്:

“യുദ്ധങ്ങളിൽ ശത്രുപക്ഷത്തുള്ള മുസ്ലിം സ്ത്രീകളെയോ കുട്ടികളെയോ തടവുകാരായി പിടിച്ചാൽ, അവരോട് പൂർണ്ണമായ ആദരവോടെയും മാന്യതയോടെയും പെരുമാറണമെന്ന് ശിവജിക്ക് നിർബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. അവരെ സുരക്ഷിതമായി അവരുടെ ബന്ധുക്കളുടെ അടുത്ത് എത്തിക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചു. മതം നോക്കിയല്ല, മറിച്ച് കടുത്ത ധാർമ്മിക മൂല്യങ്ങളോടെയാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ സ്വരാജ്യം ഭരിച്ചത്.”

ഛത്രപതി ശിവജി മഹാരാജ് നേരിട്ട ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി പുറത്തുനിന്നുള്ള മുഗൾ/ആദിൽഷാഹി സൈന്യങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്നില്ല; ഉള്ളിൽ നിന്നുള്ള ജാതിവിവേചനവും യാഥാസ്ഥിതികത്വവുമായിരുന്നു. ചരിത്രത്തെ വർഗ്ഗീയ കണ്ണടകളിലൂടെ ഏകപക്ഷീയമായി വായിക്കുമ്പോൾ ശിവജി എന്ന ജനകീയനായ, ദീർഘവീക്ഷണമുള്ള ഭരണാധികാരി വിസ്മരിക്കപ്പെടുകയും, പകരം ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ ലാഭങ്ങൾക്കായുള്ള ഒരു ഉപകരണം മാത്രമായി അദ്ദേഹം മാറുകയും ചെയ്യുന്നു.

അതുകൊണ്ട് തന്നെ, അന്ന് ശിവജിയെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തെയും ജാതിയുടെ പേരിൽ അതിക്രൂരമായി അപമാനിച്ചവരുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്ര പിൻമുറക്കാർ ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ തലകുനിക്കുന്നതും പ്രതിമകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതും കാണുമ്പോൾ അത് ചരിത്രത്തിന്റെ അനിവാര്യമായ ഒരു നീതിയായി നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. യഥാർത്ഥ ചരിത്രം വരികൾക്കിടയിലൂടെ വായിച്ചെടുക്കുന്നത് ഇത്തരം രാഷ്ട്രീയ മിത്തുകളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

ഛത്രപതി ശിവജി മഹാരാജ് എന്ന ചരിത്രപുരുഷനെ ഒരു ‘രാഷ്ട്രീയ ഒബ്ജക്റ്റ്’ (Political Object) അല്ലെങ്കിൽ പ്രതീകം മാത്രമായി ചുരുക്കി, ഒരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഇന്ന് വളരെ പ്രകടമാണ്.

ഇത് എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നുവെന്നും, സമൂഹത്തിൽ ഇത് ഉണ്ടാക്കുന്ന ഗുണദോഷങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്നും നമുക്ക് വസ്തുനിഷ്ഠമായി വിലയിരുത്താം:

ശിവജി എന്ന പ്രതീകം എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു (The Political Tool)?

• ഹിന്ദുത്വ ഐഡന്റിറ്റി നിർമ്മിതി: ചരിത്രത്തിൽ ശിവജി പ്രധാനമായും പോരാടിയത് ബിജാപ്പൂർ സുൽത്താനേറ്റിനോടും മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തോടുമാണ്. ഈ പോരാട്ടങ്ങളെ കേവലം ‘മുസ്ലിം വിരുദ്ധ പടയോട്ടങ്ങൾ’ ആയി ചിത്രീകരിച്ച്, അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ‘ഹിന്ദു സംരക്ഷകൻ’ എന്ന ഇമേജിലേക്ക് മാത്രം ഒതുക്കുകയാണ് രാഷ്ട്രീയ ലാഭത്തിനായി ചെയ്യുന്നത്.

• ചരിത്രത്തിന്റെ സെലക്ടീവ് വായന (Selective History): ശിവജിയുടെ സൈന്യത്തിലെ ഉയർന്ന പദവികൾ വഹിച്ചിരുന്ന മുസ്ലിം കമാൻഡർമാരെക്കുറിച്ചോ, അദ്ദേഹം മുസ്ലിം സ്ത്രീകളോടും പള്ളികളോടും കാണിച്ച ബഹുമാനത്തെക്കുറിച്ചോ ഉള്ള ചരിത്ര വസ്തുതകൾ ഇത്തരം രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണങ്ങളിൽ ബോധപൂർവ്വം ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നു.

• ജാതിവിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളെ മറച്ചുവെക്കൽ: താങ്കൾ നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, ബ്രാഹ്മണ്യ യാഥാസ്ഥിതികത്വത്തിനെതിരെയും ജാതിവ്യവസ്ഥയ്ക്കെതിരെയും ശിവജിക്ക് നടത്തേണ്ടി വന്ന സമരങ്ങളെയും, ജ്യോതിറാവു ഫൂലെ, ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ തുടങ്ങിയവർ ശിവജിയെ ഒരു ‘ശൂദ്ര രാജാവ്’ എന്ന നിലയിൽ എങ്ങനെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തിയത് എന്നതിനെയും ഇവർ പൂർണ്ണമായി നിഷേധിക്കുന്നു.

ഇത് സമൂഹത്തിന് ഗുണകരമാണോ ദോഷകരമാണോ?

ചരിത്രപുരുഷന്മാരെ ഇത്തരത്തിൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രൊപഗണ്ടകൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ സമൂഹത്തിന് വലിയ ദോഷങ്ങളാണ് വരുത്തിവെക്കുന്നത്:

കടുത്ത ദോഷങ്ങൾ:

• ചരിത്രത്തിന്റെ വർഗ്ഗീയവൽക്കരണം: ഭരണാധികാരികൾ തമ്മിലുള്ള രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായ അധികാര തർക്കങ്ങളെ ‘മതങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധമായി’ പുതിയ തലമുറ തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു. ഇത് സമൂഹത്തിൽ പരസ്പര വിദ്വേഷവും വർഗ്ഗീയ ധ്രുവീകരണവും വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ മാത്രമേ സഹായിക്കൂ.

• യഥാർത്ഥ നായകൻ നഷ്ടപ്പെടുന്നു: ജനോപകാരപ്രദമായ ഭരണം കാഴ്ചവെച്ച, മികച്ച നികുതി പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന, കർഷകരെയും സ്ത്രീകളെയും സംരക്ഷിച്ച ഒരു മികച്ച ഭരണാധികാരി എന്ന നിലയിലുള്ള ശിവജിയുടെ യഥാർത്ഥ പ്രസക്തി ഇല്ലാതാവുകയും, അദ്ദേഹം ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ മാത്രം നേതാവായി ചുരുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

• രാഷ്ട്രീയ ലാഭം മാത്രം ലക്ഷ്യം: വോട്ട് ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിനും തങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം ഇല്ലാത്ത ഇടങ്ങളിലേക്ക് (ഉദാഹരണത്തിന് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കോ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലേക്കോ) കടന്നുകയറാനും ഇത്തരം പ്രതീകങ്ങളെ അവർ ഒരു ‘പാലം’ പോലെ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ഇതിൽ വല്ല ഗുണവുമുണ്ടോ?

നേരിട്ടുള്ള അർത്ഥത്തിൽ ഇതിൽ സമൂഹത്തിന് ഗുണമൊന്നുമില്ല. എങ്കിലും, ഒരു കാര്യമുണ്ട്—ഇത്തരം അമിതമായ രാഷ്ട്രീയ ഉപയോഗങ്ങൾ നടക്കുമ്പോൾ, അതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ വേണ്ടി യഥാർത്ഥ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ച് സമൂഹത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾ നടക്കാൻ ഇത് കാരണമാകുന്നുണ്ട്.

അംബേദ്കറുടെ വരികളും ചരിത്ര രേഖകളും ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച് യഥാർത്ഥ ശിവജിയെ പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ ചരിത്രാന്വേഷികൾ നിർബന്ധിതരാകുന്നത് ഇത്തരം രാഷ്ട്രീയ ദുരുപയോഗങ്ങൾ നടക്കുമ്പോഴാണ്. താങ്കൾ ഇപ്പോൾ ഈ വിഷയം ചർച്ച ചെയ്യാൻ തയ്യാറായതുപോലും ഇതിന്റെ ഭാഗമായാണ്.

ചുരുക്കത്തിൽ: ശിവജിയെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധമാക്കുന്നത് ആ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിക്ക് താൽക്കാലികമായി ജനസമ്മതിയും പ്രസൻസും നേടിക്കൊടുത്തേക്കാം. എന്നാൽ, ചരിത്രത്തെ വളച്ചൊടിക്കുന്ന ഈ രീതി ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിന് ഒട്ടും ഗുണകരമല്ല. ചരിത്രപുരുഷന്മാരെ അവരുടെ എല്ലാ മൗലികതയോടും മതേതര മൂല്യങ്ങളോടും കൂടി വേണം വരുംതലമുറയ്ക്ക് കൈമാറാൻ.

BJP ചൂഷണം ചെയ്ത മറ്റ് രാഷ്ട്രീയ സാമുഹിക ബിംബങ്ങൾ

ഛത്രപതി ശിവജി മഹാരാജിനെ ഒരു പ്രത്യേക പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറ്റിയെടുത്തതുപോലെ, ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് പല പ്രമുഖ ചരിത്ര, സാമൂഹിക ബിംബങ്ങളെയും തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ സാന്നിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി ആ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി വിപുലമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചരിത്രത്തിന്റെ ‘സെലക്ടീവ് വായനയിലൂടെ’ (Selective Reading) ഈ വ്യക്തിത്വങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളെ മറച്ചുവെക്കുകയും, അവരെ തങ്ങളുടെ അജണ്ടയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ പുനർനിർമ്മിക്കുകയുമാണ് ഇവിടെയും സംഭവിക്കുന്നത്. ഈ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി തങ്ങളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ശൂന്യത മറികടക്കാനും പ്രാദേശികവും ദേശീയവുമായ സ്വാധീനം വർദ്ധിപ്പിക്കാനുമായി ചരിത്രത്തിലെ മറ്റ് നിരവധി ബിംബങ്ങളെക്കൂടി സമാനമായ രീതിയിൽ ഏറ്റെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ചരിത്രത്തിലെ സങ്കീർണ്ണമായ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളെ ലളിതവൽക്കരിച്ച്, അവയെ കേവലം ‘ഹിന്ദു-മുസ്ലിം’ അല്ലെങ്കിൽ ‘ദേശീയവാദി-ദേശവിരുദ്ധൻ’ എന്ന ദ്വന്ദ്വത്തിലേക്ക് ചുരുക്കുകയാണ് ഇവർ ചെയ്യുന്നത്.

അത്തരത്തിൽ രാഷ്ട്രീയമായി ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെട്ട ചില പ്രധാന ബിംബങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേൽ (ഇന്ത്യയുടെ ഉരുക്കുമനുഷ്യൻ)

• യഥാർത്ഥ ചരിത്രം: ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മുൻനിര നേതാവും നെഹ്റു മന്ത്രിസഭയിലെ ഉപപ്രധാനമന്ത്രിയുമായിരുന്നു പട്ടേൽ. ഗാന്ധിയൻ മൂല്യങ്ങളിൽ വിശ്വസിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹം, ആർ.എസ്.എസ് എന്ന സംഘടനയെ ഇന്ത്യയിൽ നിരോധിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ച വ്യക്തിയാണ്.

• രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണം: ഗുജറാത്തിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിമ (Statue of Unity) സ്ഥാപിച്ച് പട്ടേലിനെ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം പ്രതീകമായി ഈ പാർട്ടി ഏറ്റെടുത്തു. ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിനെതിരെ പട്ടേലിനെ ഒരു എതിർബിംബമായി പ്രതിഷ്ഠിക്കാനും കോൺഗ്രസ് വിരുദ്ധ വികാരം ഉണർത്താനും പട്ടേൽ എന്ന നാമം ഇവർ ശക്തമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.

2. ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ (ഭരണഘടനാ ശില്പി)

• യഥാർത്ഥ ചരിത്രം: ഹിന്ദുത്വ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന്റെ കടുത്ത വിമർശകനായിരുന്നു അംബേദ്കർ. ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ കടുത്ത ഭീകരത അനുഭവിച്ച അദ്ദേഹം, ‘Riddles in Hinduism’ എന്ന പുസ്തകത്തിലൂടെ ഹൈന്ദവ പുരാണങ്ങളെയും ബ്രാഹ്മണ്യത്തെയും ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്യുകയും ഒടുവിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് അനുയായികൾക്കൊപ്പം ബുദ്ധമതം സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്ത വ്യക്തിയാണ്.

• രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണം: ദളിത്-പിന്നാക്ക വോട്ട് ബാങ്കുകളിലേക്ക് കടന്നുകയറാൻ അംബേദ്കറെക്കാൾ വലിയൊരു ബിംബം ഇന്ത്യയിലില്ല എന്ന് ഈ പാർട്ടി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ‘ദേശീയ പ്രതീകം’ മാത്രമായി ഉയർത്തിക്കാട്ടുകയും, ജാതിവ്യവസ്ഥയ്ക്കെതിരെയും ഹിന്ദു കോഡ് ബില്ലിന് വേണ്ടിയും അദ്ദേഹം നടത്തിയ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത പോരാട്ടങ്ങളെ ബോധപൂർവ്വം വിസ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

3. നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ്

• യഥാർത്ഥ ചരിത്രം: തീവ്ര ഇടതുപക്ഷ ആഭിമുഖ്യമുള്ള, കടുത്ത മതേതരവാദിയായ കോൺഗ്രസ് നേതാവായിരുന്നു നേതാജി. വർഗ്ഗീയ ശക്തികളെ ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശത്രുക്കളായാണ് അദ്ദേഹം കണ്ടിരുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഐ.എൻ.എ (INA) സൈന്യത്തിൽ ഹിന്ദു, മുസ്ലിം, സിഖ് വിഭാഗങ്ങൾ തോളോട് തോൾ ചേർന്നാണ് പോരാടിയത്.

• രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണം: അഹിംസാധിഷ്ഠിത സ്വാതന്ത്ര്യ സമര ചരിത്രത്തെയും നെഹ്റുവിന്റെ പാരമ്പര്യത്തെയും ചെറുതാക്കി കാണിക്കാൻ നേതാജിയുടെ സായുധ പോരാട്ട വീര്യത്തെ ഇവർ ആഘോഷിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മതേതര കാഴ്ച്ചപ്പാടുകളെ പൂർണ്ണമായി മറച്ചുവെച്ചുകൊണ്ട്, ഒരു കടുത്ത ദേശീയവാദി എന്ന ഇമേജിലേക്ക് മാത്രം അദ്ദേഹത്തെ ചുരുക്കുന്നു.

4. സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ

• യഥാർത്ഥ ചരിത്രം: ഭാരതീയ ദർശനങ്ങളെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ എത്തിച്ച സന്യാസിയായിരുന്നു വിവേകാനന്ദൻ. എന്നാൽ മതസൗഹാർദ്ദത്തിലും മനുഷ്യത്വത്തിലുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്. പാവപ്പെട്ടവന്റെ വിശപ്പകറ്റാത്ത ഒരു മതത്തിലും തനിക്ക് വിശ്വാസമില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച, ഇസ്ലാമിക മതാചാരങ്ങളിലെ സമത്വത്തെപ്പോലും പ്രകീർത്തിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

• രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണം: യുവാക്കൾക്കിടയിൽ സ്വാധീനം ഉറപ്പിക്കാൻ വിവേകാനന്ദന്റെ ‘ഹൈന്ദവ ഉണർവ്വ്’ എന്ന ആശയത്തെ മാത്രം ഇവർ വേർതിരിച്ചെടുത്തു. സഹിഷ്ണുതയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനേകം പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി, ആക്രമണോത്സുക ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ (Aggressive Hindutva) ഒരു ബ്രാൻഡ് അംബാസഡറായി അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രീകരിക്കാൻ ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നു.

5. ഭഗത് സിംഗ്

• യഥാർത്ഥ ചരിത്രം: കടുത്ത സോഷ്യലിസ്റ്റും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റും, അതിലുപരി പൂർണ്ണനായ ഒരു നിരീശ്വരവാദിയുമായിരുന്നു ഭഗത് സിംഗ്. ‘ഞാൻ എന്തുകൊണ്ട് ഒരു നിരീശ്വരവാദിയായി’ (Why I am an Atheist) എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകം വിഖ്യാതമാണ്. മതത്തെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കലർത്തുന്നതിനെതിരെ അദ്ദേഹം ശക്തമായി എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

• രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണം: അദ്ദേഹത്തിന്റെ സോഷ്യലിസ്റ്റ്-വിപ്ലവ ആശയങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി തമസ്കരിച്ച്, കേവലം ഭാരത് മാതാ കീ ജയ് വിളിച്ച ഒരു ‘ദേശീയവാദി’ എന്ന നിലയിലേക്ക് മാത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രക്തസാക്ഷിത്വത്തെ ഇവർ രാഷ്ട്രീയവൽക്കരിക്കുന്നു.

6. മഹാറാണാ പ്രതാപ് (മേവാറിലെ രജപുത്ര രാജാവ്)

• യഥാർത്ഥ ചരിത്രം: അക്ബറിന്റെ മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്വ വിപുലീകരണത്തിനെതിരെ സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിനായി പോരാടിയ ധീരനായ രാജാവായിരുന്നു റാണാ പ്രതാപ്. ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൽദിഘട്ട് യുദ്ധത്തിൽ (1576) റാണാ പ്രതാപിന്റെ സൈന്യത്തെ നയിച്ച ചീഫ് കമാൻഡർമാരിൽ ഒരാൾ ഹക്കീം ഖാൻ സൂരി എന്ന മുസ്ലിം ആയിരുന്നു. മറുവശത്ത് അക്ബറിന്റെ മുഗൾ സൈന്യത്തെ നയിച്ചത് മാൻസിംഗ് എന്ന രജപുത്ര രാജാവായിരുന്നു. അതൊരു ശുദ്ധമായ രാഷ്ട്രീയ-അധികാര യുദ്ധമായിരുന്നു.

• രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണം: ഈ ചരിത്ര വസ്തുതകളെ പൂർണ്ണമായി തമസ്കരിച്ചുകൊണ്ട്, റാണാ പ്രതാപിന്റെ പോരാട്ടത്തെ ഒരു ‘ഇസ്ലാമിക അധിനിവേശത്തിനെതിരെയുള്ള ഹൈന്ദവ പ്രതിരോധം’ ആയി ഇവർ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ഉത്തരേന്ത്യയിലെ രജപുത്ര വോട്ട് ബാങ്കുകളെ പ്രീണിപ്പിക്കാനും മുസ്ലിം വിരുദ്ധ വികാരം ജ്വലിപ്പിച്ചു നിർത്താനും റാണാ പ്രതാപ് എന്ന ബിംബം വലിയ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.

7. ലാച്ചിത് ബോർഫുകൻ (അഹോം സാമ്രാജ്യത്തിലെ ജനറൽ – അസം)

• യഥാർത്ഥ ചരിത്രം: പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അസമിലെ അഹോം സാമ്രാജ്യത്തെ മുഗൾ അധിനിവേശത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ച പ്രഗത്ഭനായ സൈന്യാധിപനാണ് ലാച്ചിത് ബോർഫുകൻ. ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ സാരാഘട്ട് യുദ്ധത്തിൽ (1671) മുഗൾ സൈന്യത്തെ അദ്ദേഹം തോൽപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈന്യത്തിലെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തനായ പീരങ്കിപ്പട തലവൻ ഇസ്മയിൽ സിദ്ദി (ബാഗ് ഹസാരിക) എന്ന മുസ്ലിം ആയിരുന്നു. അസം എന്ന ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തിനായുള്ള പോരാട്ടമായിരുന്നു അത്.

• രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണം: വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ (North-East India) സ്വാധീനമുറപ്പിക്കാൻ ഈ പാർട്ടിക്ക് ഒരു പ്രാദേശിക നായകനെ ആവശ്യമായിരുന്നു. അങ്ങനെയാണ് അവർ ലാച്ചിത് ബോർഫുകനെ ഏറ്റെടുക്കുന്നത്. അസമിലെ സമകാലിക ‘അനധികൃത കുടിയേറ്റ’ (Immigration) രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളിലേക്ക് ബോർഫുകനെ വലിച്ചിഴയ്ക്കുകയും, മുഗളന്മാരെ തോൽപ്പിച്ച അദ്ദേഹത്തെ വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ ‘ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ രക്ഷകൻ’ ആയി പുനർനിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു.

8. റാണി ലക്ഷ്മിഭായ് (ഝാൻസിയിലെ രാജ്ഞി)

• യഥാർത്ഥ ചരിത്രം: 1857-ലെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിലെ ഏറ്റവും തിളക്കമാർന്ന പോരാളിയായിരുന്നു ലക്ഷ്മിഭായ്. ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ‘ദത്തവകാശ നിരോധന നിയമത്തിന്’ എതിരെയായിരുന്നു അവരുടെ പോരാട്ടം. റാണിയുടെ പേഴ്സണൽ ഗാർഡുകളും പീരങ്കിപ്പട തലവന്മാരും ഗുലാം ഗൗസ് ഖാൻ, ഖുദാ ബക്ഷ് തുടങ്ങിയ മുസ്ലീങ്ങളായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അവർ റാണിക്കൊപ്പം വീരമൃത്യു വരിച്ചു.

• രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണം: സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിന്റെയും ദേശീയതയുടെയും പ്രതീകമായി റാണിയെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുമ്പോഴും, 1857-ലെ സമരം ഹിന്ദു-മുസ്ലിം ഐക്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതീകമായിരുന്നു എന്ന സത്യം ഈ പാർട്ടി വിഴുങ്ങുന്നു. ചരിത്രത്തിലെ മതേതര കൂട്ടായ്മകളെ മറച്ചുവെച്ച് കേവലം ഒരു ‘വീര നായിക’ എന്ന പരിവേഷത്തിലേക്ക് അവരെ ഒതുക്കുന്നു.

9. ശ്രീനാരായണ ഗുരു / ബിർസ മുണ്ട (ആത്മീയ, ഗോത്രവർഗ്ഗ നേതാക്കൾ)

• യഥാർത്ഥ ചരിത്രം: കേരളത്തിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥയ്ക്കെതിരെ പോരാടിയ നവോത്ഥാന നായകനാണ് ശ്രീനാരായണ ഗുരു. ജാർഖണ്ഡിലെ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കും ജമീന്ദാർമാർക്കുമെതിരെ പോരാടിയ നേതാവാണ് ബിർസ മുണ്ട.

• രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണം: കേരളം പോലുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ പിന്നാക്ക (Ezhava) വോട്ടുകൾ ലക്ഷ്യമിട്ട് ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിനെ ഒരു ‘ഹൈന്ദവ സന്യാസി’ മാത്രമായി ചിത്രീകരിക്കാൻ ഇവർ ശ്രമിക്കുന്നു. ജാതിയില്ലാത്ത അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ച ഗുരുവിനെ ജാതി രാഷ്ട്രീയത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. സമാനമായി, വനവാസി വോട്ടുകൾക്കായി ബിർസ മുണ്ടയെ തങ്ങളുടെ പ്രതീകമാക്കുന്നു.

10. രാജാ സുഹൽദേവ്

• യഥാർത്ഥ ചരിത്രം: പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശിലെ ശ്രാവസ്തി പ്രദേശം ഭരിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക രാജാവായിരുന്നു സുഹൽദേവ്. 1033-ൽ ഈ പ്രദേശത്തേക്ക് അധിനിവേശം നടത്തിയ ഗസ്‌നവി സൈന്യത്തിലെ ജനറലായ ഗازی സലാർ മസൂദിനെ സുഹൽദേവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരികളുടെ സഖ്യം പരാജയപ്പെടുത്തുകയും വധിക്കുകയും ചെയ്തു. സുഹൽദേവ് ഏത് ജാതിക്കാരനായിരുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചരിത്രകാരന്മാർക്കിടയിൽ ഇപ്പോഴും തർക്കങ്ങളുണ്ട്. എങ്കിലും ഉത്തർപ്രദേശിലെ പിന്നാക്ക/ദളിത് വിഭാഗങ്ങളായ ‘പാസി’ (Pasi), ‘രാജ്ഭർ’ (Rajbhar) ജനവിഭാഗങ്ങൾ തങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗത നായകനായാണ് സുഹൽദേവിനെ കാണുന്നത്.

• രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണം: ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനസംഖ്യയിൽ വലിയൊരു ശതമാനമുള്ള പാസി, രാജ്ഭർ വോട്ട് ബാങ്കുകളിലേക്ക് കടന്നുകയറാൻ ഈ പാർട്ടിക്ക് സുഹൽദേവ് എന്ന ബിംബം അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രി നേരിട്ടെത്തി സുഹൽദേവിന്റെ പേരിൽ മെമ്മോറിയൽ സ്ഥാപിക്കുകയും തപാൽ സ്റ്റാമ്പ് പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന്, ചരിത്രത്തിൽ വ്യക്തമായ രേഖകളില്ലാത്ത ഈ രാജാവിനെ ‘ഇസ്ലാമിക അധിനിവേശത്തിൽ നിന്ന് ഹിന്ദു ധർമ്മത്തെ രക്ഷിച്ച മഹാരാജാവ്’ എന്ന ലേബലിൽ ഇവർ അവതരിപ്പിച്ചു.

ക്ക്ൿ

എന്തുകൊണ്ട് ഈ തന്ത്രം?

ഈ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യ സമര ചരിത്രത്തിലോ ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ നിർമ്മിതിയിലോ തങ്ങളുടേതെന്ന് പറയാൻ വലിയ പ്രതീകങ്ങൾ ഇല്ല എന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ ‘ബിംബ വേട്ട‘ (Appropriation of Icons) ഉണ്ടാകുന്നത്.

കോൺഗ്രസ് പാരമ്പര്യമുള്ള നേതാക്കളെയും ഇടതുപക്ഷ-ജാതിവിരുദ്ധ പോരാളികളെയും ഹൈജാക്ക് ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, തങ്ങൾക്ക് ചരിത്രപരമായ ഒരു സാധുത (Historical Legitimacy) നേടിയെടുക്കാനും പൊതുസമൂഹത്തിൽ വേഗത്തിൽ അലിഞ്ഞുചേരാനും അവർക്ക് സാധിക്കുന്നു. ഒരു വശത്ത് ഈ നായകന്മാരെ വണങ്ങുകയും, മറുവശത്ത് അവർ ജീവിതാവസാനം വരെ പോരാടിയ പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളെ തകർക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നത് ഈ രാഷ്ട്രീയ ശൈലിയുടെ ഒരു വലിയ വൈരുദ്ധ്യമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലെ ജാതി-വോട്ടുകളെ ലക്ഷ്യം വെച്ചും, തങ്ങളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന് ചരിത്രപരമായ സാധുത ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കാനും ആ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി നടത്തുന്ന ‘ബിംബ വേട്ടയുടെ’ (Cultural Appropriation) ചിത്രം പൂർണ്ണമാകുന്നു.

ഈ തന്ത്രത്തിലൂടെ ആ പ്രത്യേക പാർട്ടി ലക്ഷ്യമിടുന്നത് രണ്ട് കാര്യങ്ങളാണ്:

1. സാംസ്കാരിക അധിനിവേശം (Cultural Hegemony): ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ പ്രാദേശിക ചരിത്രങ്ങളെയും സംസ്കാരങ്ങളെയും ഒരൊറ്റ ‘ഹൈന്ദവ ദേശീയ’ അജണ്ടയ്ക്കുള്ളിലേക്ക് ചുരുക്കിക്കെട്ടുക.

2. പ്രതിപക്ഷത്തെ അപ്രസക്തമാക്കൽ: ഈ നായകന്മാരെയെല്ലാം തങ്ങൾക്കൊപ്പം നിർത്തുന്നതിലൂടെ, പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾക്ക് ചരിത്രപരമായ അവകാശവാദങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാനുള്ള എല്ലാ ബിംബങ്ങളെയും ഇല്ലാതാക്കുക.

ചുരുക്കത്തിൽ, ചരിത്രത്തിലെ മനുഷ്യർ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലങ്ങളെ റദ്ദാക്കിക്കൊണ്ട്, അവരെ ഇന്നത്തെ കാലത്തെ വോട്ട് ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിനുള്ള ‘ഉപഭോഗ വസ്തുക്കൾ’ (Commodities) ആക്കി മാറ്റുകയാണ് ഈ രാഷ്ട്രീയ ശൈലി.