വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോന്റെ ‘സഹ്യന്റെ മകൻ’ എന്ന കവിത, മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പാരിസ്ഥിതിക കവിതകളിലൊന്നാണ്. പ്രകൃതിയെ മനുഷ്യൻ നടത്തുന്ന ക്രൂരമായ കടന്നാക്രമണങ്ങളുടെയും, ആവാസവ്യവസ്ഥ തകരുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്ന വംശനാശത്തിന്റെയും ഹൃദയഭേദകമായ ചിത്രീകരണമാണ് ഇതിലുള്ളത്. മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയെ ഒരു ‘ഉപഭോഗവസ്തു’ മാത്രമായി കാണുന്നതിലെ അപകടങ്ങളെ ഈ കവിത നിശിതമായി വിമർശിക്കുന്നു.
വൈലോപ്പിള്ളിയുടെ ‘സഹ്യന്റെ മകൻ’ കേവലം ഒരു ആനയുടെ കഥയല്ല; മറിച്ച് മനുഷ്യന്റെ അമിതമായ സ്വാർത്ഥതയും ആർത്തിയും മൂലം തകർന്നടിഞ്ഞ പ്രകൃതിയുടെയും ജീവജാലങ്ങളുടെയും ഒരു നേർസാക്ഷ്യമാണ്. സഹ്യപർവ്വതനിരകൾ പ്രകൃതിയുടെ അമ്മയാണെങ്കിൽ, ആ അമ്മയുടെ മകനാണ് കവിതയിലെ ആന. എന്നാൽ, ആ മകൻ ഇന്ന് മനുഷ്യന്റെ കരാളഹസ്തങ്ങളിൽപ്പെട്ട് നരകിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയെ മനുഷ്യൻ എപ്രകാരമൊക്കെയാണ് ചൂഷണം ചെയ്യുന്നത് എന്നതിന്റെ വിവിധ തലങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ദർശിക്കാം. ഈ കവിതയെ ആസ്പദമാക്കി പ്രകൃതിചൂഷണത്തിന്റെ വിവിധ തലങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലയിരുത്തൽ കാണുക.
1. ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ കടന്നുകയറ്റം (Habitat Destruction)
പ്രകൃതിയുടെ മടിത്തട്ടിൽ സ്വതന്ത്രമായി വിഹരിക്കേണ്ട ജീവജാലങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലമാണ് മനുഷ്യൻ ആദ്യം കൈക്കലാക്കുന്നത്. കാടുകൾ വെട്ടിത്തെളിച്ച് കൃഷിയിടങ്ങളാക്കുമ്പോഴും, വികസനത്തിന്റെ പേരിൽ പാതകൾ വെട്ടുമ്പോഴും മനുഷ്യൻ ആലോചിക്കുന്നില്ല, തങ്ങൾ തകർക്കുന്നത് ഒരു വലിയ ആവാസവ്യവസ്ഥയെയാണെന്ന്.
‘സഹ്യന്റെ മകൻ’ കവിതയിൽ, കാടിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ നിന്നും ആനയെ വേർപെടുത്തി മനുഷ്യന്റെ തടവറയിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന പ്രക്രിയ, പ്രകൃതിയെ മനുഷ്യൻ വരുതിയിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണ്. വനവിഭവം കൊള്ളയടിച്ചും വനഭൂമി കയ്യേറിയും മനുഷ്യൻ നടത്തുന്ന ഈ കടന്നുകയറ്റം ഒരു ജീവിവർഗ്ഗത്തിന്റെ മാത്രം നാശമല്ല, മറിച്ച് ഭൂമിയുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥയുടെ തകർച്ചയാണ്.
2. പ്രകൃതിയെ ‘വരുതിയിലാക്കാനുള്ള’ അഹംഭാവം (Domination)
മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ അഹംഭാവം പ്രകൃതിയെ തനിക്ക് കീഴടക്കാൻ കഴിയുമെന്ന ചിന്തയാണ്. കാട്ടാനയെ മെരുക്കി കരിമ്പട്ടികയിൽപ്പെടുത്തി, ചങ്ങലയ്ക്കിട്ട്, മദം പൊട്ടുമ്പോൾ പാപ്പാൻമാരുടെ അങ്കുശത്താൽ നിയന്ത്രിക്കുന്ന പ്രക്രിയ, പ്രകൃതിയുടെ ഊർജ്ജസ്വലതയെ മനുഷ്യൻ തന്റെ വിനോദത്തിനും ആവശ്യങ്ങൾക്കുമായി അടിമപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണ്.
കവിതയിൽ ആനയുടെ വേദന എന്നത് അതിന്റെ ശാരീരികമായ വേദന മാത്രമല്ല, അതിന്റെ ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെ തകർച്ച കൂടിയാണ്. പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമായ ഒന്നാണ് താനെന്ന ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, മനുഷ്യന്റെ അധികാരചിഹ്നമായി മാറാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട ഒരു ജീവിയുടെ നിസ്സഹായാവസ്ഥയാണിത്. ‘കാട്ടാന’ എന്ന അവസ്ഥയിൽ നിന്നും ‘നാട്ടാന’ എന്ന അടിമാവസ്ഥയിലേക്കുള്ള മാറ്റം, പ്രകൃതിയെ പരിഷ്കാരത്തിന്റെ പേരിൽ മനുഷ്യൻ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിലെ ക്രൂരതയെ കാണിക്കുന്നു.
3. വാണിജ്യവത്കരണവും വിനോദവും (Commercialization)
പതിറ്റാണ്ടുകളായി മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളെ വിൽക്കാവുന്ന ചരക്കുകളായി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ആനകൾ ഉത്സവപ്പറമ്പുകളിലെ അലങ്കാരവസ്തുക്കളും വിനോദോപാധികളുമായി മാറുന്നു. ആനയുടെ വലിപ്പവും ഗാംഭീര്യവും മനുഷ്യൻ തന്റെ പ്രൗഢി കാണിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കവിതയിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന ആനയുടെ ദുരിതങ്ങൾ, ലാഭത്തിനുവേണ്ടി മനുഷ്യൻ മൃഗങ്ങളെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്റെ നേർക്കാഴ്ചകളാണ്.
പ്രകൃതിയെ ഒരു ഉപഭോഗവസ്തുവാക്കി (Commodity) മാറ്റുമ്പോഴാണ് ചൂഷണം അതിന്റെ പരമകാഷ്ഠയിലെത്തുന്നത്. മരം, മണ്ണ്, ജലം എന്നിവ പോലെ തന്നെ ജീവജാലങ്ങളെയും വിലയ്ക്കുവാങ്ങാവുന്ന വെറും വസ്തുക്കളായി കാണുന്ന മനോഭാവം പ്രകൃതിയെ എത്രത്തോളം തരംതാഴ്ത്തുന്നു എന്ന് ഈ കവിത ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
4. മാനുഷിക ഭാവങ്ങളുടെ വിസ്മൃതി (Loss of Empathy)
പ്രകൃതിയെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ, പ്രകൃതിയുടെ വേദന തിരിച്ചറിയാൻ ശേഷിയില്ലാത്തവനായി മാറുന്നു. ആനയുടെ കണ്ണീരും അതിന്റെ മദപ്പൊട്ടലും അത് സഹിക്കുന്ന യാതനകളും കാണാൻ മനുഷ്യന് കഴിയുന്നില്ല. ഇവിടെയാണ് സഹതാപത്തിന്റെ (Empathy) അഭാവം പ്രകടമാകുന്നത്. മനുഷ്യൻ തന്റെ സുഖസൗകര്യങ്ങൾക്കും ആഘോഷങ്ങൾക്കും വേണ്ടി ഒരു ജീവിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം നിഷേധിക്കുമ്പോൾ, അവൻ സ്വന്തം മനുഷ്യത്വത്തെയാണ് പണയം വെക്കുന്നത്.
കവിതയിലെ പാപ്പാൻമാരും ആനയെ ഭരിക്കുന്നവരും തങ്ങളുടെ തൊഴിൽ എന്ന നിലയിൽ ക്രൂരതയെ ന്യായീകരിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്നവർക്ക്, തങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് തെറ്റാണെന്ന് പോലും തോന്നാത്ത അവസ്ഥ സംജാതമാകുന്നു എന്നത് ഒരു വലിയ സാമൂഹിക ദുരന്തമാണ്.
5. പരിസ്ഥിതിയുമായുള്ള വേർപിരിയൽ
‘സഹ്യന്റെ മകൻ’ എന്ന പ്രയോഗം തന്നെ വലിയൊരു അർത്ഥതലമുണ്ട്. സഹ്യന്റെ മകൻ എന്നത് ആന മാത്രമാണ് എന്ന് കവി കരുതുന്നില്ല. മറിച്ച് പ്രകൃതിയുടെ മക്കളായ മനുഷ്യൻ, പ്രകൃതിയുമായുള്ള പൊക്കിൾക്കൊടി ബന്ധം മുറിച്ചുമാറ്റിയിരിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യൻ അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ സ്വന്തം നാശത്തിന്റെ വിത്താണ് പാകുന്നത്. കവിതയിലെ ആനയുടെ മരണം വെറുമൊരു മരണമല്ല, പ്രകൃതിയുമായുള്ള മനുഷ്യന്റെ ബന്ധത്തിന്റെ വിച്ഛേദനമാണ്.
വൈലോപ്പിള്ളിയുടെ ‘സഹ്യന്റെ മകൻ’, മനുഷ്യന്റെ ചൂഷണങ്ങൾക്കെതിരായ ശക്തമായൊരു താക്കീതാണ്. കാടുകൾ വെട്ടിനശിപ്പിക്കുമ്പോൾ, മൃഗങ്ങളെ തടവിലാക്കുമ്പോൾ, പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളെ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുമ്പോൾ, നാം നശിപ്പിക്കുന്നത് നമ്മുടെ തന്നെ ഭാവി കൂടിയാണ്.
പ്രകൃതിയെ വെറുമൊരു വിഭവമായി കാണാതെ, അത് നമ്മുടെ കൂടെപ്പിറപ്പാണെന്നും, ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ ഓരോ കണ്ണിയും പ്രധാനമാണെന്നും തിരിച്ചറിയുമ്പോഴാണ് ഈ ചൂഷണം അവസാനിക്കുക. ‘സഹ്യന്റെ മകൻ’ ഇന്നും നമ്മുടെ മുന്നിൽ ചങ്ങലയ്ക്കപ്പെട്ട ഒരു ചോദ്യചിഹ്നമായി നിൽക്കുന്നു – നമ്മൾ ഇനിയും എപ്പോഴാണ് പ്രകൃതിയെ സ്നേഹിക്കാൻ പഠിക്കുക?
കവിത വായിക്കാം:
1.
ഉത്സവം നടക്കയാണമ്പലമുറ്റത്തു-
യർന്നുജ്ജ്വലൽ ദീവട്ടികളിളക്കും വെളിച്ചത്തിൽ.2.
പതയും നെറ്റിപ്പട്ടപ്പൊന്നരുവികളോലും
പതിനഞ്ചാനക്കരിം പാറകളുടെ മുമ്പിൽ.3.
വാദ്യമേളത്തിൻ താള പാതത്തിൽ തലയാട്ടി-
പ്പൂത്ത താഴ്വര പോലെ മരുവീ പുരുഷാരം.
4.
സംഘമായ് മുറുക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കും ചിലർ ചൊൽവൂ
തങ്ങളിൽ “കുറുമ്പനാണാ നടുക്കെഴും കൊമ്പൻ.”
5.
പൊൽത്തിടമ്പേറിദ്ദേവൻ പെരുമാറുമാപ്പെരും
മസ്തകകടാഹത്തിൽ മന്ത്രിപ്പൂ പിശാചുക്കൾ.
6.
മുഴുവൻ തോർന്നിട്ടില്ലാ മുൻ മദജലം, പക്ഷേ-
യെഴുന്നള്ളത്തിൽക്കൂട്ടീ എന്തൊരു തലപ്പൊക്കം!
7.
വൻപുകൾ ചൂഴും വളർ കൊമ്പുകളനുമാത്രം
വെമ്പുകയാവാം മഹാ സഹസങ്ങളെപ്പുൽകാൻ.
8.
കണ്ണുകൾ നിണസ്വപ്നം കാൺകയാം, തുമ്പിക്കരം
മണ്ണു തോണ്ടുന്നൂ – പാവം വിറപ്പൂ ശാന്തിക്കാരൻ !
9.
ശബ്ദ സാഗരം കിടന്നലതല്ലട്ടേ തീയിൻ
ഭിത്തികളെരിയട്ടേ, തിരക്കീടട്ടേ നരർ.
10.
കൂച്ചു ചങ്ങല തന്നെ കാൽത്തൂണിൽ തളയ്ക്കട്ടേ
കൂർത്ത തോട്ടി ചാരട്ടേ കൃശ ഗാത്രനീപ്പാപ്പാൻ
11.
കരുതീലിവയൊന്നുമാ പ്രൗഢമസ്തിഷ്കത്തി-
ന്നിരുളിൽ ഭ്രാന്തിൻ നിലാവോലുമാ കൊലക്കൊമ്പൻ.
12.
സഞ്ചരിക്കുകയാണാസ്സാഹസി, സങ്കല്പത്തിൽ
വൻ ചെവികളാം പുള്ളിസ്വാതന്ത്ര്യ പത്രം വീശി.
13.
തൻ ചെറുനാളിൻ കേളീവീഥിയിൽ, വസന്തത്താൽ
സഞ്ചിതവിഭവമാം സഹ്യ സാനു ദേശത്തിൽ.
14.
ഉന്നിദ്രം തഴയ്ക്കുമീ താഴ്വര പോലൊന്നുണ്ടോ
തന്നെപ്പോലൊരാനയ്ക്കു തിരിയാൻ വേറിട്ടിടം ?
15.
മലവാഴകൾ പൂത്തു മാണിക്യമുതിർക്കുന്നു,
മലയാനിലൻ വന്നു മസ്തകം തലോടുന്നു.
16.
പട്ടിലും മൃദുലമാം പല്ലവങ്ങളു, മീന്തൽ
പ്പട്ടിലിൻ മുളകളും വിരുന്നിനൊരുക്കുന്നു.
17.
കാട്ടിലെപ്പൂഞ്ചോലകൾ കൈകളിലമൃതത്തെ
ക്കാട്ടിലും മേലാം തണ്ണീർ കാട്ടിയും വിളിക്കുന്നു.
18.
എ,ന്തിതിലൊന്നും മുന്മട്ടാശകൾ മുളപ്പീലാ
ചിന്തകൾ കടന്നൽക്കൂടാക്കുമാത്തലയ്ക്കുള്ളിൽ.
19.
നീട്ടിവെച്ചീടും കാലിൽപ്പാൽച്ചറം തെറിപ്പിച്ചു
കാട്ടു പാതയിലൂടെ നടന്നാൻ മഹാസത്വൻ.
20.
കാറ്റിലെന്തിതു, പുതുപ്പാലപ്പൂ സുഗന്ധമോ?
കാട്ടിലെപ്പനകൾ തൻ കള്ളൊലി സൗരഭ്യമോ?
21.
മെരുവിൻ മദദ്രവമണമോ? തുമ്പിക്കയ്യാൽ
ചെറുതെന്നലിൽ തപ്പിച്ചെറ്റിട നിന്നാനവൻ.
22.
പാറയിൽ നിന്നും ജലം പോലെ, വിസ്മയമേ, തൻ
വീര്യമൊക്കെയും വാർന്നു പോവതായ് ത്തോന്നീടുന്നു.
23.
വിഷ വല്ലരി തിന്നോ? വിപിനാന്തരാളത്തിൻ
വിഷമജ്വരം വന്നു തന്നെയും ബാധിച്ചെന്നോ?
24.
ഹസ്തകൃഷ്ടമായ് മഹാ ശാഖകളൊടിയുന്നു;
മസ്തകത്തിൽ ചെമ്മണ്ണിൻ പൂമ്പൊടി പൊഴിയുന്നു.
25.
ഉൾത്തരിപ്പേലും ഗണ്ഡഭിത്തിചേർത്തുരയ്ക്കവേ
രക്തഗന്ധിയാം പാ, ലാപ്പാലയിൽ നിന്നൂറുന്നു.
26.
നിർഗ്ഗതബല, മെന്നാലുഗ്രവീര്യം തന്നുടൽ
നിഗ്രഹോത്സുകം സ്നേഹവ്യഗ്രമെങ്കിലും ചിത്തം.
27.
നീളവേ നടന്നാനാ നിസ്പൃഹൻ, വസന്തത്തിൻ
കാലടി മണം കോലും കാട്ടു പാതയിലൂടെ.
28.
അവിടെപ്പുള്ളിപ്പുലി പൊന്തയിൽ പളുങ്ങുന്നു-
ണ്ടവനെക്കൊമ്പിൽ കോർക്കാൻ തൻ കരൾ തരിപ്പീല.
29.
വാൽക്കുവാൽ മണ്ടീടുന്ന വാനരഭീരുക്കളും
വായ്ക്കുവായ് പുച്ഛിക്കുന്നുണ്ടാവില്ല വക്കാണിപ്പാൻ.
30.
കാട്ടു പൊയ്കയിൽ കൊമ്പിട്ടടിപ്പൂ മഹിഷങ്ങൾ,
തേറ്റയാൽ ഘർഷിക്കുന്നു സൂകരം വൃക്ഷോദരം.
31.
ചെവി തേറുന്നൂ വേടരേറുമാടത്തിൽ പാടും
ചെറുതേനൊലിഗ്ഗാന, മരുതേ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ.
32.
പകൽ പോയ്, മടയിങ്കൽ മാമരനിഴലുകൾ-
ക്കകിടേകുവാൻ വീണ്ടു മാർദ്രയാമിരുളെത്തി.
33.
തൻ നീഡവൃക്ഷം തേടിത്താഴുന്നൂ ചിറകുകൾ,
വിൺനീലപ്പൂവൻ മയിൽ വിരുത്തീ പുള്ളിപ്പീലി!
34.
വനമല്ലിക പൂത്തു വാസന ചൊരിയുന്നൂ,
വനദേവിമാർ നൃത്തം വെയ്ക്കുന്നു നിലാക്കുത്തിൽ.
35.
ഇരവിൻ വേട്ടക്കാർതന്നോട്ടത്തിലൊടിയുന്നു
ചെറുചില്ലകൾ – ഓരി ശവത്തെ വിളിക്കുന്നു.
36.
ഈ വരും വിരാവമെ, ന്തിരുളിൻ നിശ്ശബ്ദത
ചീവിടും നൂറായിരം ചീവീടിൻ വിലപമോ?37.
ഉത്തരക്ഷണത്തിൽത്തൻ ചേതനയുണർന്നി, താ
യുത്സവരംഗത്തിൽ നിന്നുയരും വാദ്യാരവം.38.
വകവെച്ചീലാ വമ്പ, നവനിഗ്ഘോഷം വെറും
വനപല്വല വർഷാകാല മണ്ഡൂകാലാപം;
39.
വരിയായുദ്യോതിക്കുമിദ്ദീവെട്ടികൾ മുറ്റും
വനകുഞ്ജകദ്യോതഖദ്യോതശതം മാത്രം!
40.
അകലുന്നിതു രാത്രിയാരണ്യ മരക്കൊമ്പിൽ
പകൽ പിന്നെയും ലൂതാതന്തുക്കൾ ബന്ധിക്കുന്നു.
41.
ഗൂഢമാം വള്ളിക്കെട്ടിന്നുള്ളിൽ നിന്നെഴുന്നേറ്റു
പേട മാനുകളുടെ പേടിയെത്തി നോക്കുന്നു.
42.
എന്തതീപ്പുതുവനപാതയിൽ പരിചിത-
ഗന്ധമൊന്നുലാവുന്നു പ്രാണ നിർവ്വാണപ്രദം.
43.
മാമര ശിഖരങ്ങളൊടിഞ്ഞ വടു കാണാം
താമരയിലകൾ തൻ വടിവാമടികളും,
44.
ആവി പൊങ്ങിന പച്ചപ്പിണ്ടവും, ഭാഗ്യം ഭാഗ്യ-
മാ വഴി നടന്നിട്ടുണ്ടാനകൾ കുടിക്കുവാൻ.
45.
ഉടനേ കേൾക്കായവന്നുത്സവ രംഗത്തിൽ നി-
ന്നുയരും ശൃംഗധ്വനിയ, ല്ലൊരു ചിന്നം വിളി!
46.
പുലർവായുവിലാടും കാശചാമരങ്ങൾ തൻ
തെളിവാർനിഴൽ ചിന്നിത്തേങ്ങുമൊരാറ്റിൻ വക്കിൽ.
47.
അഗ്രഭാഗത്തിൽ കാണായ് വാരണ നിവഹങ്ങൾ,
സഹ്യ മാമലയുടെ സൗന്ദര്യ സന്ദോഹങ്ങൾ!
48.
കാൽക്ഷണാലവൻ മുന്നോട്ടാഞ്ഞു – പൊട്ടുന്നൂ കാലിൽ
കൂച്ചു ചങ്ങല, യല്ല കുടിലം വല്ലീ ജാലം.
49.
എന്തിതീക്കോലാഹലം? “ആനയോടി!”യെന്നൊരു
വൻ തിരക്ക, ല്ലെമ്പാടും വളരും കൊടുങ്കാറ്റോ?
50.
ഇരമ്പും മലവെള്ളപ്പൊക്കമോ, കാട്ടാളന്മാ-
രിരുഭാഗവും വളഞ്ഞാർത്തു കാടിളക്കുന്നോ?
51.
വാനരം മറിയുന്നോ തൻ പുറത്തേറി, പ്പൂത്ത
കാനന വിടപങ്ങൾ പേടി പൂണ്ടോടീടുന്നോ ?
52.
കരയുന്നുവോ തൻ കാൽച്ചുവട്ടിൽ ചെടികൾ,
താനുരിയും കൊമ്പത്തുനിന്നൊലിക്കുന്നൊവോ രക്തം ?
53.
“കൂർപെറും മാലോകരേ, വെളിയിൽ കടക്കുവിൻ,
ഗോപുരമടയ്ക്കുവ, നമ്പലം കൊലക്കളം!”
54.
ഒട്ടിടയ്ക്കാഗ്ഘോഷവും വെട്ടവുമടങ്ങിപ്പോയ്,
ഒട്ടിനിൽക്കുന്നൂ മൂക്കിലൊരു ദുർഗ്ഗന്ധം മാത്രം.
55.
ഇരുൾ നീങ്ങവേ വീണ്ടുമാ മത്തമാതംഗത്തിൻ
ചെറുകണ്ണുകൾ കണ്ടോ ചേണെഴും തൽ സങ്കല്പം?
56.
കവിളിൽ പരാക്രമ കന്ദളം മുളയ്ക്കിലും
കളി കൈവിടാത്ത കോമള കളഭങ്ങൾ.
57.
ആറ്റുനീർ കുടിക്കിലും പ്രണയത്തണ്ണീരിനായ്
നാറ്റിടും പിടകളും – തൻ മഹോത്സവ രംഗം!
58.
മോന്തിയോ കള്ളിൻ നേരാം കുളിർനീ, രവരൊത്തു
ചീന്തിയോ കരിമ്പൊക്കും കാട്ടുനായ്ങ്കണയവൻ?
59.
കാട്ടുതാളിലയൊത്ത കോമള കർണ്ണങ്ങളിൽ
കൂട്ടുകാരിയോടവൻ മന്ത്രിച്ചോ മനോരഥം?
60.
ശൃംഖലയറിയാത്ത സഖിതൻ കാലിൽ പ്രേമ-
ച്ചങ്ങല ബന്ധിച്ചുവോ ചഞ്ചലൽത്തുമ്പിക്കയ്യാൽ ?
61.
അറിയില്ലൊരുപക്ഷേ, പന്തലിൽ പലേപടി
മറിയും കുലവാഴയ്ക്കറിയാം പരമാർത്ഥം.
62.
കൂട്ടമൊത്തവൻ പോകെക്കരളിൽ കാമക്രോധ-
ക്കാട്ടുതീ വാച്ചോരെതിർ കൊമ്പനോടിടഞ്ഞുവോ?
63.
കാനനം കുലുങ്ങവേ, കണ്ടു തൻ പിടികൾ തൻ
മാനസം കൊണ്ടാടവേ, കുട്ടികൾ നടുങ്ങവേ.
64.
ആ യമദണ്ഡങ്ങളോടക്കാലഹസ്തത്തോടു-
മായപോലെതിർത്തോ തന്നടിമച്ചോറിൻ വീര്യം?
65.
ഹുംകൃതി പതയുന്ന ശത്രുകുംഭത്തിൽ പിന്നെ-
ത്തൻ കൊലച്ചിരി കടയോളവും കടത്തിയോ?
66.
അറിയില്ലൊരുപക്ഷേ, ഗോപുരപുരോഭൂവിൽ
നിറയും മുറിക്കൽകൾ പറയും പരമാർത്ഥം.
67.
പിൻ,പുഷഃ പ്രകാശത്തിലിരുളിൻ മുമ്പിൽ പേടി-
ച്ചമ്പിയ മാലോകർതൻ വമ്പുകളുണരവേ,
68.
അമ്പല മതിൽ കേറിയിരുന്നാൻ, ദുർമൃത്യുവിൻ
മുമ്പിലെസ്സേവക്കാര, നൊരു പട്ടാളക്കാരൻ
69.
ആ നരനുടെ തോക്കൊന്നലറി, യശരണ-
മാരെയോ വിളിച്ചു കേണടിഞ്ഞാൻ മദഗജം.
70.
ദ്യോവിനെ വിറപ്പിക്കുമാ വിളി കേട്ടോ, മണി-
ക്കോവിലിൽ മയങ്ങുന്ന മാനവരുടെ ദൈവം?
71.
എങ്കിലുമതു ചെന്നു മാറ്റൊലിക്കൊണ്ടൂ, പുത്ര
സങ്കടം സഹിയാത്ത സഹ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ!