മലയാളക്കരയുടെ സാംസ്കാരിക ഭൂപടത്തിൽ, ഉത്തരമലബാറിന്റെ മണ്ണ് സവിശേഷമായൊരു പ്രകമ്പനത്താൽ അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആധുനികതയുടെ മിനുക്കുപണികൾ ഏൽക്കാത്ത, മണ്ണിന്റെ പച്ചമണവും വിയർപ്പിന്റെ ചൂടുള്ള പ്രാക്തന ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുടെ ഉറവുകൾ ഇന്നും വറ്റിപ്പോകാതെ ഒഴുകുന്ന ഇടമാണിത്. കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ, വയനാട് എന്നീ മൂന്ന് മലയോര-തീരദേശ ജില്ലകൾ തങ്ങളുടെ താളത്തിലും തുടിയിലും ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നത് ഒരു ജനതയുടെ അതിജീവനത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ്; ഒപ്പം നീതിക്കുവേണ്ടിയും പ്രകൃതിയോടുള്ള ഇണക്കത്തിനുവേണ്ടിയും അവർ നടത്തിയ നിരന്തര സമരങ്ങളുടെയും അടയാളപ്പെടുത്തലുകളാണ്.

ഇവിടെ ദൈവങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലിരിക്കുന്നവരല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യരുടെ കണ്ണീരൊപ്പാൻ കോലം കെട്ടിയാടിയവരാണ്. തുടിയുടെ അസുരതാളവും, തീക്കുഴിയുടെ ചൂടും, കരിപുരണ്ട ശരീരങ്ങളും, വനഗന്ധമുള്ള പാട്ടുകളും ഈ മണ്ണിന്റെ ജൈവികമായ അടയാളങ്ങളാണ്. അലമാകളിയുടെ മതമൈത്രിയും, യക്ഷഗാനത്തിന്റെ രംഗവിസ്മയവും, തെയ്യങ്ങളുടെ വീരസ്മൃതികളും, പൂരക്കളിയുടെ കളരി കരുത്തും, ഗദ്ദികയുടെയും പണിയ നൃത്തത്തിന്റെയും ഗോത്രവിപ്ലവങ്ങളും വെറും കലകൾ മാത്രമല്ല; അവ ഈ നാടിന്റെ ആത്മാവിന്റെ തുടിപ്പുകളാണ്. അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവരുടെ ശബ്ദവും പ്രകൃതിയോടുള്ള പ്രാർത്ഥനയുമായിരുന്ന ഈ നാടൻ അനുഷ്ഠാനങ്ങളുടെ വേരുകളിലേക്കും ചരിത്രവഴികളിലേക്കും നടത്തിയ ഒരു കാവ്യയാത്രയാണിത്. കാസർഗോഡ് ജില്ലയുടെ സാംസ്കാരിക ഭൂമിക എന്നത് ഭാഷകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും ഗോത്രസ്മൃതികളുടെയും ഒരു മഹാസംഗമസ്ഥാനമാണ്. കാവുകളുടെയും തെയ്യങ്ങളുടെയും വീരസ്മൃതികളുടെയും മണ്ണായ കണ്ണൂർ ജില്ല, കേരളത്തിന്റെ ഫോക്ക്ലോർ ഭൂപടത്തിൽ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള ഒരു അധ്യായമാണ്. വയനാടിന്റെ മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകൾക്കും നിബിഡവനനങ്ങൾക്കും പറയാനുള്ളത് കേവലം പ്രകൃതിയുടെ കഥ മാത്രമല്ല, മണ്ണിൽ വിയർപ്പൊഴുക്കി ജീവിച്ച ഒരു പറ്റം ആദിമ ഗോത്ര മനുഷ്യരുടെ അതിജീവനത്തിന്റെ ഇതിഹാസം കൂടിയാണ്. മുഖ്യധാരയിൽ നിന്നും ഏറെക്കാലം അകന്നുനിന്ന വയനാടൻ കാടുകളിൽ, പ്രകൃതിയെയും ആത്മാക്കളെയും അധ്വാനത്തെയും ഉപാസിച്ചിരുന്ന ഗോത്രജനതയുടെ ജീവിതം അനേകം കലാരൂപങ്ങളായി പരിണമിച്ചു. കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ, വയനാടു ജില്ലകളിൽ കെട്ടിയാടുന്ന നിരവധി പ്രാക്തന അനുഷ്ഠാന കലാരൂപങ്ങളിൽ ചുരുക്കം ചിലത് താഴെ കൊടുക്കുന്നു.

അലാമിക്കളി: മതമൈത്രിയുടെ കരിപുരണ്ട ഗാഥ

കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും അപൂർവ്വവും ശ്രദ്ധേയവുമായ ഒരു ഫോക്ക്ലോർ കലാരൂപമാണ് അലാമിക്കളി. ഹൈന്ദവ-ഇസ്ലാം മതസൗഹാർദ്ദത്തിന്റെ സമാനതകളില്ലാത്ത ഒരു പ്രതീകമാണിത്. മുസ്ലീങ്ങളുടെ വിശേഷദിവസമായ മുഹറവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഇത് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് എങ്കിലും, ഇതിൽ വേഷം കെട്ടുന്നതും നൃത്തം ചെയ്യുന്നതും പൂർണ്ണമായും ഹൈന്ദവ വിശ്വാസികളാണ് എന്നതാണ് അലാമിക്കളിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത. ചരിത്രത്തിലെ കർബല യുദ്ധത്തിന്റെ സ്മരണകൾ ഉണർത്തുന്ന ഈ അനുഷ്ഠാനം, ശോകവും ഭക്തിയും താളവും ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു അസാധാരണ ദൃശ്യാനുഭവമാണ്.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധവും ഐതിഹ്യവും: കർബല യുദ്ധത്തിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച ഇമാം ഹുസൈന്റെയും കൂട്ടരുടെയും സ്മരണയാണ് അലാമിക്കളിയുടെ ഇതിവൃത്തം. എന്നാൽ ഇതിന്റെ ബാഹ്യമായ രൂപഭാവങ്ങൾക്കും അനുഷ്ഠാന രീതികൾക്കും പുരാതന ദ്രാവിഡ സംസ്കാരവുമായി അഭേദ്യമായ ബന്ധമുണ്ട്. ഇസ്ലാം മതം ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ വേരുറപ്പിക്കുന്നതിന് മുൻപുതന്നെ നിലനിന്നിരുന്ന പ്രാക്തനമായ ചില ഗോത്ര/ദ്രാവിഡ ആചാരങ്ങളിലേക്ക് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രം സമന്വയിപ്പിക്കപ്പെടുകയാണ് ഇവിടെ ഉണ്ടായത്. ദേഹം മുഴുവൻ കരി പുരട്ടി, അതിൽ വെളുത്ത പുള്ളികൾ കുത്തി, കഴുത്തിലും അരയിലും പച്ചിലകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് ഞാറൽ ഇലകൾ) വാരിചുറ്റിയുള്ള അലാമികളുടെ വേഷം പുരാതന ദ്രാവിഡ ആദിവാസി നൃത്തങ്ങളെയാണ് നേരിട്ട് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്. പ്രകൃതിയെ ആരാധിച്ചിരുന്ന, മരങ്ങളെയും കരിയെയും പവിത്രമായി കണ്ടിരുന്ന ദ്രാവിഡ ബോധത്തിന്റെ ഒരു തുടർച്ചയാണിത്. തീക്കുഴിക്ക് (അഗ്നി) ചുറ്റുമുള്ള നൃത്തവും, തീക്കനലിലൂടെയുള്ള നടത്തവും പുരാതന ദ്രാവിഡ അഗ്നിയാരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമാണ്.

അവതരിപ്പിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: പരമ്പരാഗതമായി ഹിന്ദു മതത്തിലെ പിന്നോക്ക-ദളിത് വിഭാഗങ്ങളിൽ പെട്ടവരാണ് (പ്രധാനമായും നായാടി, വള്ളുവർ, പുലയ വിഭാഗങ്ങൾ) അലാമികളായി വേഷമിടുന്നത്. ഇതിന്റെ ചെലവുകൾ വഹിക്കുന്നതും ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നതും പ്രാദേശിക മുസ്ലീം (മാപ്പിള) സമുദായക്കാരുമാണ്. കാസർഗോഡെയും ഹോസ്ദുർഗിലെയും ചില ഗ്രാമങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് കണ്ടുവരുന്നത്.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: തികച്ചും നാശോന്മുഖമായ ഒരു കലാരൂപമാണിത്. ആധുനികതയുടെ കടന്നുകയറ്റവും, ഇരുമതങ്ങളിലും ഉടലെടുത്ത യാഥാസ്ഥിതിക ചിന്താഗതികളും അലാമിക്കളിയുടെ അസ്തിത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തു. ഇന്ന് വളരെ ചുരുക്കം ചിലയിടങ്ങളിൽ, അതും ഒരു സാംസ്കാരിക പുനരുജ്ജീവന ശ്രമമെന്ന നിലയിൽ മാത്രമാണ് അലാമിക്കളി നടക്കുന്നത്. അതിലെ പ്രാക്തനമായ ആത്മീയത നഷ്ടപ്പെടുകയും, അതൊരു കേവല പ്രദർശനവസ്തുവായി ചുരുങ്ങുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

യക്ഷഗാനം: തുളുനാടിന്റെ രംഗവിസ്മയം

സംഗീതം, നൃത്തം, സംഭാഷണം, വേഷവിധാനം എന്നിവയുടെ അതിഗംഭീരമായ സമന്വയമാണ് യക്ഷഗാനം. കാസർഗോഡ് ജില്ലയുടെ തുളുനാടൻ ഗ്രാമങ്ങളെ ഭ്രമാത്മകമായ ഒരു ലോകത്തേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന തുറന്ന വേദികളിലെ (Bayalata) നാടൻ നാടകരൂപമാണിത്. ഹിന്ദു പുരാണങ്ങളിലെയും ഇതിഹാസങ്ങളിലെയും കഥാസന്ദർഭങ്ങളെ (പ്രസംഗം) അടിസ്ഥാനമാക്കി, ചെണ്ടയുടെയും മദ്ദളത്തിന്റെയും അസുരതാളത്തിൽ, രാത്രിയുടെ നിശബ്ദതയെ ഭേദിച്ച് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന യക്ഷഗാനം ഒരു തികഞ്ഞ അക്കാദമിക് തിയേറ്റർ അനുഭവം കൂടിയാണ്.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം: സാഹിത്യപരമായി യക്ഷഗാനം സംസ്കൃത പദങ്ങളാലും ഇതിഹാസ കഥകളാലും സമ്പന്നമാണെങ്കിലും, ഇതിന്റെ വേരുകൾ കിടക്കുന്നത് പുരാതന ദ്രാവിഡ കലകളായ ഭൂതക്കോലത്തിലും തെയ്യത്തിലുമാണ്. യക്ഷഗാനത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വർണ്ണാഭമായ മുഖത്തെഴുത്തും, തലപ്പാവും (മുംഡാസ്), ഊർജ്ജസ്വലമായ കാൽവെപ്പുകളും ദ്രാവിഡ ആചാരങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള പരിണാമമാണ്. ഒരുകാലത്ത് ദ്രാവിഡ ഗോത്രങ്ങളുടെ ഇടയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന വീരാരാധനയും ആത്മാരാധനയും, പിൽക്കാലത്ത് ആര്യ-വൈഷ്ണവ ഭക്തിപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനത്താൽ പുരാണ കഥാപാത്രങ്ങളിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടതാണ് യക്ഷഗാനം എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ വിലയിരുത്തുന്നു.

അവതരിപ്പിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: തുളു, കന്നഡ, മലയാളം സംസാരിക്കുന്ന വിവിധ സമുദായങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് യക്ഷഗാനം. ഇതിലെ പാട്ടുകാരനായ ‘ഭാഗവതർ’ പലപ്പോഴും ബ്രാഹ്മണ സമുദായത്തിൽ നിന്നുള്ളവരായിരിക്കും. എന്നാൽ നർത്തകരും വാദ്യക്കാരും ഭണ്ഡാരി, ദേവാഡിഗ, ബില്ലവ തുടങ്ങി വിവിധ സമുദായങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ജാതിമത ഭേദമന്യേ എല്ലാവരും ഇതിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ യക്ഷഗാനത്തിന് ഇന്നും വലിയ ജനപ്രീതിയും സ്വാധീനവുമുണ്ട്. നിരവധി യക്ഷഗാന മേളകൾ (ട്രൂപ്പുകൾ) ഇന്നും സജീവമാണ്. എന്നാൽ, രാത്രി മുഴുവൻ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പരമ്പരാഗത രീതിയിൽ നിന്ന് മാറി, സമയദൈർഘ്യം കുറച്ചുള്ള അവതരണങ്ങളിലേക്ക് ഇത് ചുരുങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, ആധുനിക സംഗീതോപകരണങ്ങളുടെ ഉപയോഗവും സിനിമാറ്റിക് ശൈലികളുടെ കടന്നുകയറ്റവും ഇതിന്റെ തനതായ ക്ലാസിക് സ്വഭാവത്തിന് മങ്ങലേൽപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

മംഗലംകളി: ഗോത്രയൗവ്വനങ്ങളുടെ പ്രണയതാളം

കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ ജില്ലകളിലെ വനമേഖലകളോട് ചേർന്ന് ജീവിക്കുന്ന ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളുടെ വിവാഹ (മംഗലം) ചടങ്ങുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അവതരിപ്പിക്കുന്ന തികച്ചും പ്രാകൃതവും എന്നാൽ മനോഹരവുമായ ഒരു ഗോത്രനൃത്തമാണ് മംഗലംകളി. തുടിയുടെ താളത്തിനൊത്ത്, വട്ടത്തിൽ നിന്ന് പാട്ടുപാടി ചുവടുവെക്കുന്ന ഈ കലാരൂപം ആദിവാസി ജനതയുടെ ജീവിതോത്സാഹത്തിന്റെയും പ്രകൃതിയോടുള്ള ഇഴയടുപ്പത്തിന്റെയും നേർക്കാഴ്ചയാണ്. ലളിതമായ ചുവടുകളിൽ തുടങ്ങി, പിന്നീട് അതിവേഗത്തിലുള്ള താളത്തിലേക്ക് മാറുന്നതാണ് ഇതിന്റെ രീതി.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം: മംഗലംകളി നൂറുശതമാനവും പുരാതന ദ്രാവിഡ ഗോത്ര സംസ്കാരത്തിന്റെ ഉൽപ്പന്നമാണ്. ഇവിടെ ദൈവങ്ങളെക്കാൾ പ്രകൃതിയും മനുഷ്യാധ്വാനവുമാണ് പാട്ടുകളിലൂടെ വാഴ്ത്തപ്പെടുന്നത്. കൃഷി, വേട്ടയാടൽ, പ്രണയം, വിരഹം, പൂർവ്വിക സ്മരണകൾ എന്നിവയാണ് മംഗലംകളി പാട്ടുകളുടെ പ്രമേയം. മണ്ണിനെ സ്നേഹിക്കുകയും പ്രകൃതിയെ ഉപാസിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്ന ഒരു ദ്രാവിഡ സമൂഹത്തിന്റെ വികാരപ്രകടനമാണിത്. ഇതിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വാദ്യോപകരണമായ ‘തുടി’ ഏറ്റവും പ്രാചീനമായ ദ്രാവിഡ താളവാദ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. നൃത്തം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ ആവേശത്താൽ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന പ്രത്യേകതരം ശബ്ദങ്ങൾ പ്രാക്തന ആദിവാസി ആചാരങ്ങളുടെ പ്രതിധ്വനികളാണ്.

അവതരിപ്പിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ മാവിലൻ, മലവേട്ടുവൻ എന്നീ ആദിവാസി ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളാണ് മംഗലംകളി അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും ഒരുമിച്ച് കൈകോർത്ത് ചുവടുവെക്കുന്നു എന്നത് ഈ സമുദായങ്ങളിലെ സ്ത്രീ-പുരുഷ സമത്വത്തെക്കൂടി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: മുൻകാലങ്ങളിൽ ഗോത്രവിവാഹങ്ങളിലെ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ചടങ്ങായിരുന്നു ഇതെങ്കിൽ, ഇന്ന് ആചാരപരമായ സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെട്ട് ഇതൊരു സ്റ്റേജ് കലാരൂപമായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. യുവതലമുറ ഇതിൽ നിന്നും അകന്നുപോകുന്ന കാഴ്ചയാണുള്ളത്. ഫോക്ക്ലോർ അക്കാദമിയുടെയും മറ്റും പ്രോത്സാഹനത്താൽ യുവജനോത്സവ വേദികളിലും ടൂറിസം ഫെസ്റ്റിവലുകളിലും ഇത് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, മണ്ണിൽ ചവിട്ടി നൃത്തം ചെയ്തിരുന്ന ആ പഴയ ഗോത്ര വിശുദ്ധി ഇന്നില്ല.

തെയ്യം (കളിയാട്ടം): മനുഷ്യനിൽ കുടിയേറുന്ന ദൈവികത

ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ, പ്രത്യേകിച്ച് കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ ജില്ലകളുടെ സാംസ്കാരിക അടയാളമാണ് തെയ്യം. മനുഷ്യൻ ദൈവത്തിന്റെ കോലം കെട്ടി ആടുന്ന, ഭക്തിയും ഭയവും കലയും സമന്വയിക്കുന്ന അത്യുജ്ജ്വലമായ അനുഷ്ഠാനമാണിത്. ചുവപ്പും കറുപ്പും ചായങ്ങൾ മുഖത്തെഴുതി, കുരുത്തോലകളും ചുവന്ന പട്ടും അണിഞ്ഞ്, ആകാശത്തോളം പോന്ന മുടിയും (കിരീടം) വെച്ച് വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന തെയ്യം ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വിസ്മയകരമായ തിയേറ്റർ ആർട്ട് കൂടിയാണ്. തെയ്യം എന്നത് കേവലമൊരു നൃത്തമല്ല, അതൊരു സമുദായത്തിന്റെ നീതിപീഠവും വിശ്വാസത്തിന്റെ അവസാനത്തെ അഭയസ്ഥാനവുമാണ്.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം: തെയ്യം സനാതന ഹൈന്ദവ ധർമ്മത്തിന് അതീതമായ, തികച്ചും പ്രാചീനമായ ദ്രാവിഡ അനുഷ്ഠാനമാണ്. മാതൃദായക്രമം, വീരാരാധന, പ്രകൃതിയാരാധന, ആത്മാരാധന (Animism and Spirit Worship) എന്നീ ദ്രാവിഡ സങ്കൽപ്പങ്ങളുടെ പാരമ്യമാണ് തെയ്യത്തിൽ കാണുന്നത്. ആര്യന്മാരുടെ വരവിനുമുമ്പ് തദ്ദേശീയർ ആരാധിച്ചിരുന്ന അമ്മദൈവങ്ങളും, യുദ്ധത്തിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച പോരാളികളും, കാവിലെ മരങ്ങളും മൃഗങ്ങളുമാണ് (ഉദാഹരണത്തിന് പുലിദൈവങ്ങൾ, നാഗദൈവങ്ങൾ) തെയ്യങ്ങളായി വരുന്നത്. ദ്രാവിഡരുടെ കാവുകളിലാണ് തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്, അല്ലാതെ അമ്പലങ്ങളിലല്ല. രക്തബലിയും മദ്യവും തെയ്യങ്ങൾക്ക് അർപ്പിക്കാറുണ്ട് എന്നത് ഇതിന്റെ പ്രാക്തന ദ്രാവിഡ വേരുകളെ ഉറപ്പിക്കുന്നു.

അവതരിപ്പിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: സവർണ്ണ മേധാവിത്വത്തിനെതിരെയുള്ള കീഴാളന്റെ കലാപമാണ് തെയ്യം. ഹിന്ദു ജാതിവ്യവസ്ഥയിൽ ഏറ്റവും താഴെത്തട്ടിലായിരുന്ന മലയൻ, വണ്ണാൻ, അഞ്ഞൂറ്റാൻ, മാവിലൻ, വേലൻ, പുലയൻ തുടങ്ങിയ ദളിത്-പിന്നോക്ക സമുദായങ്ങളിൽ പെട്ടവരാണ് തെയ്യം കെട്ടുന്നത്. എന്നാൽ തെയ്യമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞാൽ ഇവരെ സവർണ്ണരടക്കം സർവ്വരും ദൈവമായി കണ്ട് കാൽക്കൽ വീണ് നമസ്കരിക്കുന്നു. തെയ്യം കളിയാട്ടത്തിന്റെ ചെലവുകൾ വഹിക്കുന്നത് പലപ്പോഴും പ്രദേശത്തെ സവർണ്ണ തറവാടുകളോ ഗ്രാമവാസികൾ ഒന്നിച്ചോ ആയിരിക്കും.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: മറ്റ് പല കലാരൂപങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി തെയ്യം ഇന്നും കാസർഗോഡിന്റെ സിരകളിൽ വളരെ സജീവമായി നിലനിൽക്കുന്നു. സാമ്പത്തികമായും ഈ കലാരൂപം ഇന്ന് വളരെ സുരക്ഷിതമാണ്. എന്നാൽ, ഇത് കടുത്ത വാണിജ്യവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്നൊരു അക്കാദമിക് വിമർശനമുണ്ട്. ഭക്തിക്കും വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്കും അപ്പുറം, ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാരെയും ടൂറിസ്റ്റുകളെയും ആകർഷിക്കാനുള്ള ഒരു പ്രകടനമായി തെയ്യം മാറുന്നുണ്ടോ എന്ന ആശങ്ക സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകർ പങ്കുവെക്കുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും, കാസർഗോഡൻ ജനതയുടെ ജീവിത താളം ഇന്നും തെയ്യച്ചെണ്ടകളുടെ മുഴക്കത്തിൽ തന്നെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.

വീരസ്മൃതികളും കാവുസംസ്കാരവും

ഉത്തരമലബാറിന്റെ ജീവതാളമായ തെയ്യത്തെക്കുറിച്ച് കാസർഗോഡിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ മുകളിൽ പറഞ്ഞുവല്ലോ. എന്നാൽ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലേക്ക് വരുമ്പോൾ തെയ്യം കേവലമൊരു അനുഷ്ഠാനമെന്നതിലുപരി, അതൊരു വലിയ സാഹിത്യ-സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമായി മാറുന്നു. കാസർഗോഡുള്ളതിനേക്കാൾ തെയ്യങ്ങളുടെ വൈവിധ്യവും, കാവുകളുടെ ബാഹുല്യവും കണ്ണൂരിന്റെ സവിശേഷതയാണ്. കഥകളിയിലെപ്പോലെ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ മുഖത്തെഴുത്തും, ആകാശത്തോളം ഉയരുന്ന മുടികളും കണ്ണൂരിലെ തെയ്യങ്ങളെ കൂടുതൽ തിയററ്റിക്കൽ ആക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ ദൈവമായി മാറുന്ന ഈ മഹാവിസ്മയത്തിന് കണ്ണൂരിൽ അതിന്റേതായ ചില സവിശേഷ അക്കാദമിക് മാനങ്ങളുണ്ട്.

സവിശേഷതകളും ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയും: കണ്ണൂരിലെ തെയ്യങ്ങളെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത് അവയുടെ ഉത്ഭവകഥകളാണ്. പ്രകൃതിശക്തികളെ ആരാധിക്കുന്നതിനപ്പുറം, കണ്ണൂരിന്റെ തെയ്യങ്ങൾ പലതും മനുഷ്യരുടെ ചോര തുടിക്കുന്ന ജീവിതകഥകളാണ്. അന്യായമായി കൊല്ലപ്പെട്ടവരും, ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ഇരകളും, യുദ്ധത്തിൽ വീരമൃത്യു വരിച്ച പോരാളികളും ഇവിടെ ദൈവങ്ങളായി മാറുന്നു. കണ്ണൂരിന്റെ സ്വന്തമായ ‘കതിവനൂർ വീരൻ’ തെയ്യം ഇതിനൊരു ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. യുദ്ധത്തിൽ ചതിയിലൂടെ വധിക്കപ്പെട്ട മന്ദപ്പൻ എന്ന തീയ്യയുവാവാണ് പിന്നീട് കതിവനൂർ വീരനായത്. അതുപോലെ, പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ എന്ന തെയ്യം ബ്രാഹ്മണിക്കൽ ആധിപത്യത്തിനെതിരെയുള്ള വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്. കാട്ടിൽ നായാടി നടക്കുന്ന, മീനും കള്ളും നൈവേദ്യമായി സ്വീകരിക്കുന്ന, വേട്ടപ്പട്ടികളെ ഒപ്പം കൂട്ടുന്ന മുത്തപ്പൻ, പൂർണ്ണമായും ഒരു ദ്രാവിഡ/ഗോത്ര സങ്കൽപ്പമാണ്.

കണ്ണൂരിലെ തെയ്യങ്ങളുടെ മറ്റൊരു സവിശേഷത ‘തോറ്റം പാട്ടുകൾ’ ആണ്. തെയ്യം ഉറയുന്നതിന് മുൻപ് അനുഷ്ഠാനകലാകാരന്മാർ പാടുന്ന ഈ പാട്ടുകൾ പഴയകാല മലയാള ഭാഷയുടെയും ദ്രാവിഡ സാഹിത്യത്തിന്റെയും അമൂല്യ ശേഖരമാണ്. അമ്മദൈവങ്ങളുടെ (മുത്തപ്പൻ, പുതിയ ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി) വലിയൊരു നിരതന്നെ കണ്ണൂരിലെ കാവുകളിലുണ്ട്. പൂർവ്വികരെയും വീരന്മാരെയും ആരാധിച്ചിരുന്ന പുരാതന ദ്രാവിഡ വീരാരാധനയുടെയും (Hero Worship) മാതൃദായക്രമത്തിന്റെയും (Matrilineal System) ജീവിക്കുന്ന തെളിവുകളാണിവ.

കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: വണ്ണാൻ, മലയൻ, അഞ്ഞൂറ്റാൻ, മുന്നൂറ്റാൻ, വേലൻ, ചിങ്കത്താൻ, കോപ്പാളൻ തുടങ്ങിയ പിന്നോക്ക സമുദായങ്ങളാണ് കണ്ണൂരിൽ പ്രധാനമായും തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്. ഓരോ തറവാടിനും ഓരോ സമുദായത്തിനും പ്രത്യേകമായി കെട്ടിയാടാൻ അവകാശമുള്ള തെയ്യങ്ങളുണ്ട്. നായർ, തീയ്യ സമുദായങ്ങളുടെ കാവുകളിലാണ് ഇവ കൂടുതലായും അരങ്ങേറുന്നത്.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ തെയ്യം എന്നത് കേവലമൊരു കലാരൂപമല്ല, അതൊരു അതിശക്തമായ സാമൂഹിക സ്ഥാപനമാണ്. ആൻഡല്ലൂർ കാവ് പോലുള്ള വലിയ കാവുകളിലെ ഉത്സവങ്ങൾ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ ആകർഷിക്കുന്നു. ടൂറിസത്തിന്റെ വലിയൊരു സാധ്യതയായി മാറിയതോടെ സാമ്പത്തികമായി തെയ്യം കലാകാരന്മാർ സുരക്ഷിതരാണെങ്കിലും, അമിതമായ ക്യാമറ വെളിച്ചങ്ങളും വാണിജ്യവൽക്കരണവും ആചാരങ്ങളുടെ വിശുദ്ധിയെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നത് ഒരു അക്കാദമിക് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. എങ്കിലും കണ്ണൂരുകാരന്റെ ജീവിതവും മരണവും ഇന്നും കാവുകളിലെ തെയ്യങ്ങളുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

പൂരക്കളി: കളരിയുടെ കരുത്തും പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെ മാറ്റുരയ്ക്കലും

കണ്ണൂർ, കാസർഗോഡ് ജില്ലകളിലെ ഭഗവതിക്കാവുകളിൽ മീനമാസത്തിലെ പൂരം നാളുകളോട് അനുബന്ധിച്ച് പുരുഷന്മാർ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു അത്യുജ്ജ്വല അനുഷ്ഠാന കലയാണ് പൂരക്കളി. നൃത്തവും പാട്ടും കളരിപ്പയറ്റിന്റെ മെയ്‌വഴക്കവും ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു പുരുഷനൃത്തമാണിത്. നടുവിൽ കത്തിച്ചുവെച്ച നിലവിളക്കിന് ചുറ്റും, പ്രത്യേക രീതിയിൽ കെട്ടിയുണ്ടാക്കിയ പന്തലിൽ വെച്ചാണ് പൂരക്കളി അരങ്ങേറുന്നത്. യാതൊരുവിധ വാദ്യോപകരണങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയില്ലാതെ, നർത്തകരുടെ ചുവടുകളുടെയും വായ്ത്താരിയുടെയും മാത്രം താളത്തിലാണ് ഈ കലാരൂപം പുരോഗമിക്കുന്നത്.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധവും ചരിത്രവും: പുരാതന ദ്രാവിഡ ജനതയുടെ വസന്തോത്സവവുമായാണ് (Spring Festival) പൂരക്കളിക്ക് പ്രധാനമായും ബന്ധമുള്ളത്. കാമദേവനെ ചുട്ടെരിച്ച ശിവന്റെയും, പിന്നീട് കാമദേവന് പുനർജന്മം ലഭിച്ചതിന്റെയും ഐതിഹ്യങ്ങൾ ഇതിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ ഉണർവ്വിനെയും ഫലഭൂയിഷ്ഠതയെയും (Fertility Cult) ആരാധിക്കുന്ന ദ്രാവിഡ രീതിയാണിത്. പൂരക്കളിയുടെ ചുവടുകൾക്ക് കേരളത്തിന്റെ തനത് ആയോധനകലയായ കളരിപ്പയറ്റുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുണ്ട്. ‘കളരി’ എന്ന ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെട്ടതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇതിലെ നർത്തകർ നല്ല മെയ്ക്കരുത്തുള്ളവരായിരിക്കണം.

പൂരക്കളിയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഭാഗമാണ് ‘മറത്തുകളി’. രണ്ട് സംഘങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബുദ്ധിപരവും അക്കാദമികവുമായ സംവാദമാണിത്. സംസ്കൃത ശ്ലോകങ്ങൾ, പുരാണങ്ങൾ, വ്യാകരണം, തർക്കശാസ്ത്രം എന്നിവയിലുള്ള പാണ്ഡിത്യം ഇവിടെ മാറ്റുരയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ദ്രാവിഡമായ ഒരു നൃത്തരൂപത്തിലേക്ക് പിൽക്കാലത്ത് കടന്നുവന്ന ആര്യൻ/ബ്രാഹ്മണിക് സംസ്കാരത്തിന്റെ അക്കാദമിക് സ്വാധീനമാണ് ഈ മറത്തുകളിയിൽ കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്.

കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: പ്രധാനമായും തീയ്യ സമുദായമാണ് പൂരക്കളി അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിനുപുറമെ മണിയാണി, വാണിയർ, ശാലിയർ തുടങ്ങിയ സമുദായങ്ങളും പൂരക്കളി നടത്താറുണ്ട്. പൂരക്കളി സംഘത്തെ നയിക്കുന്ന ആളെ ‘പണിക്കർ’ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. വലിയ പാണ്ഡിത്യവും കളരി പരിചയവുമുള്ളവരായിരിക്കും പണിക്കന്മാർ.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: കണ്ണൂരിലെ കാവുകളിൽ ഇന്നും പൂരക്കളി വളരെ സജീവമാണ്. ഒട്ടേറെ യുവജനങ്ങൾ ഈ കലാരൂപം പഠിക്കാനും അവതരിപ്പിക്കാനും മുന്നോട്ടുവരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, അതികഠിനമായ പഠനം ആവശ്യമായ ‘മറത്തുകളി’ നയിക്കാൻ കഴിവുള്ള വലിയ പണിക്കന്മാരുടെ എണ്ണം ഇന്ന് കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. ഒരു ജനകീയ കല എന്ന നിലയിൽ നിന്ന് മാറി മത്സരങ്ങളുടെ വേദികളിലേക്കും പൂരക്കളി ഇന്ന് ചുരുങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.

മലയൻകെട്ട്: മനസ്സിന്റെയും ശരീരത്തിന്റെയും ഇരുളകറ്റുന്ന മാന്ത്രികത

കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന തികച്ചും പ്രാക്തനവും ഗൂഢവുമായ ഒരു മാന്ത്രിക-മാന്ത്രിക-അനുഷ്ഠാനമാണ് (Shamanic Ritual) മലയൻകെട്ട്. ബാധോച്ചാടനം അഥവാ ദുർദേവതകളെയും ദുരാത്മാക്കളെയും ഒഴിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. മാറാരോഗങ്ങൾ, മാനസിക വിഭ്രാന്തികൾ, സന്താനമില്ലായ്മ എന്നിവയൊക്കെ ദുരാത്മാക്കളുടെ (പ്രേതം, പിശാച്, ഭൈരവൻ) ആക്രമണം കൊണ്ടാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ, അവയെ തുരത്താനായി വീടുകളുടെ മുറ്റത്ത് താൽക്കാലികമായി പന്തലിട്ട് നടത്തിയിരുന്ന ദീർഘമേറിയ ഒരു കർമ്മമാണിത്. രക്തവും മാംസവും തീയും നൃത്തവും ഇടകലരുന്ന ഭയാനകവും എന്നാൽ ആകർഷകവുമായ ഒരു അന്തരീക്ഷമാണ് മലയൻകെട്ടിൽ ഉണ്ടാവുക.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം: ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ആദിമ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന പ്രാകൃത മാന്ത്രികതയുടെ (Primitive Magic and Shamanism) തനിപ്പകർപ്പാണ് മലയൻകെട്ട്. പ്രകൃതിയിലെ എല്ലാറ്റിനും ജീവനുണ്ടെന്നും (Animism), മരിച്ചവരുടെ ആത്മാക്കൾ ജീവിക്കുന്നവരെ വേട്ടയാടുമെന്നുമുള്ള പുരാതന ദ്രാവിഡ വിശ്വാസമാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ദേവതകളെ പ്രീതിപ്പെടുത്താൻ കോഴിയെയും മറ്റും കുരുതി കൊടുക്കുന്ന (Blood Sacrifice) രീതി മലയൻകെട്ടിലുണ്ട്. അഞ്ച് വർണ്ണപ്പൊടികൾ കൊണ്ട് തറയിൽ ഭദ്രകാളിയുടെയോ മറ്റ് ഉഗ്രദേവതകളുടെയോ കളമെഴുതുന്ന രീതി (Kalam Ezhuthu) പ്രകൃതിയുമായുള്ള ദ്രാവിഡരുടെ ജൈവികമായ ബന്ധത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തുടിയുടെയും ചെണ്ടയുടെയും അസുരതാളത്തിൽ മന്ത്രങ്ങൾ ഉരുവിട്ട് നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ ബാധ കയറിയ വ്യക്തി ഉറഞ്ഞുതുള്ളുകയും, അബോധമനസ്സിലെ ഭയങ്ങൾ പുറത്തുവരികയും ചെയ്യുന്നു. ആധുനിക സൈക്കോളജിയുടെ ഒരു പ്രാകൃത രൂപം (Primitive Psychotherapy) കൂടിയായി അക്കാദമിക് ലോകം ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്നു.

കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെത്തന്നെ ‘മലയൻ’ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ് ഈ അനുഷ്ഠാനം നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗതമായി തെയ്യം കെട്ടുന്നതിലും, വൈദ്യത്തിലും, മാന്ത്രികവിദ്യയിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരാണ് കണ്ണൂരിലെ മലയ സമുദായം.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: ഇന്ന് മിക്കവാറും അപ്രത്യക്ഷമായ ഒരു അനുഷ്ഠാനമാണിത്. ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ കടന്നുവരവും, ജനങ്ങളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ നിലവാരത്തിലുണ്ടായ മാറ്റവും ഇത്തരം ബാധോച്ചാടന കർമ്മങ്ങളെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളുടെ പട്ടികയിലേക്ക് മാറ്റി. ഇന്ന് വളരെ അപൂർവ്വമായി, പഴയ തറവാടുകളിലെ വ്രതങ്ങളുടെയോ നേർച്ചകളുടെയോ ഭാഗമായി മാത്രമാണ് മലയൻകെട്ട് നടക്കുന്നത്. മാന്ത്രികതയെക്കാൾ അതിലെ കലയ്ക്ക് മാത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസക്തിയുള്ളത്.

മാരിത്തെയ്യം (മാരിപ്പാട്ട്): പഞ്ഞമാസത്തിലെ രോഗശാന്തിയുടെ പാട്ട്

കർക്കിടക മാസം എന്നത് കേരളീയരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം പട്ടിണിയുടെയും രോഗങ്ങളുടെയും ഇരുണ്ട കാലമായിരുന്നു. ഈ ‘പഞ്ഞമാസത്തിൽ’ ഗ്രാമങ്ങളിലേക്ക് കടന്നുവരുന്ന പകർച്ചവ്യാധികളെയും ദാരിദ്ര്യത്തെയും പ്രതീകാത്മകമായി സ്വീകരിച്ച്, ഗ്രാമത്തിന് പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി കളയുന്ന അതിമനോഹരമായ ഒരു നാടൻ അനുഷ്ഠാനമാണ് മാരിത്തെയ്യം. ചെറുതെയ്യങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടി, ചെണ്ടയുടെ താളത്തിൽ വീടുകൾ തോറും കയറിയിറങ്ങി നൃത്തം ചെയ്യുകയും മാരിപ്പാട്ടുകൾ പാടുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ഇതിന്റെ രീതി. വീടിന്റെ മുറ്റത്ത് നൃത്തം ചെയ്ത ശേഷം, വീട്ടുകാർ നൽകുന്ന അരിയും ദക്ഷിണയും മറ്റ് സാധനങ്ങളും വാങ്ങി അവർ അടുത്ത വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നു.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം: മനുഷ്യന്റെ നിസ്സഹായതയിൽ നിന്നുടലെടുത്ത ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ ഒരു ദ്രാവിഡ പ്രാർത്ഥനയാണ് മാരിത്തെയ്യം. ‘മാരി’ എന്ന വാക്കിനർത്ഥം പകർച്ചവ്യാധി അല്ലെങ്കിൽ വസൂരി എന്നാണ്. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെമ്പാടുമുള്ള ദ്രാവിഡർ ‘മാരിയമ്മൻ’ എന്ന പേരിൽ രോഗങ്ങളുടെ ദേവതയെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. ദ്രാവിഡ വിശ്വാസപ്രകാരം രോഗങ്ങൾ എന്നത് പ്രകൃതിയുടെ കോപമാണ്. ആ കോപത്തെ ഒരു വ്യക്തിയിലേക്ക് (തെയ്യം) ആവാഹിച്ച്, അയാളെ ഗ്രാമത്തിന് പുറത്തേക്ക് പറഞ്ഞയക്കുന്ന ‘Scapegoat’ (ബലിയാട്) സിദ്ധാന്തമാണ് ഇതിന്റെ കാതൽ. കർക്കിടകത്തിലെ ദുരിതങ്ങളെ മുഴുവൻ തെയ്യം ഏറ്റെടുക്കുകയും, നാടിന് ഐശ്വര്യം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രകൃതിയെ പേടിക്കുകയും എന്നാൽ പ്രകൃതിയോട് സംവദിക്കാൻ കലയെ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്ത ദ്രാവിഡ ഗോത്രബോധത്തിന്റെ മനോഹരമായ ഉദാഹരണമാണിത്. ഇതിൽ പാടുന്ന തോറ്റം പാട്ടുകൾ പ്രകൃതിവർണ്ണനകളാൽ സമ്പന്നമാണ്.

കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: കണ്ണൂർ, കാസർഗോഡ് ജില്ലകളിൽ പ്രധാനമായും പുലയ, മലയ, വണ്ണാൻ സമുദായങ്ങളിൽപ്പെട്ടവരാണ് മാരിത്തെയ്യവും (ചിലയിടങ്ങളിൽ ‘വേടൻ’ എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു) കർക്കിടക തെയ്യങ്ങളും അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. കുട്ടികളാണ് സാധാരണയായി ഇതിൽ വേഷം കെട്ടാറുള്ളത്.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിൽ കർക്കിടകം പഞ്ഞമാസമല്ലാതായി മാറുകയും, പകർച്ചവ്യാധികൾക്ക് ശാസ്ത്രീയമായ ചികിത്സകൾ ലഭ്യമാവുകയും ചെയ്തതോടെ മാരിത്തെയ്യത്തിന്റെ പ്രസക്തി കുറഞ്ഞു. എങ്കിലും, കണ്ണൂരിന്റെ പല ഗ്രാമങ്ങളിലും ഒരു സാംസ്കാരിക ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ എന്ന നിലയിൽ ഇപ്പോഴും കർക്കിടക മാസത്തിൽ മാരിത്തെയ്യങ്ങൾ വീടുകളിൽ എത്താറുണ്ട്. മുൻപ് പട്ടിണി മാറ്റാനുള്ള ഒരു ഉപാധികൂടിയായിരുന്നു ഇതെങ്കിൽ, ഇന്ന് ആചാരങ്ങളുടെ ഒരു വാർഷിക പുതുക്കൽ മാത്രമായി ഇത് ചുരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

ഗദ്ദിക (Gadhika): രോഗശാന്തിയുടെയും അതിജീവനത്തിന്റെയും ഗോത്രമാന്ത്രികത

വയനാട്ടിലെ ആദിവാസി വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ, പ്രത്യേകിച്ചും അടിയാൻ സമുദായങ്ങൾക്കിടയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അതിപ്രാചീനവും ഗൂഢവുമായ ഒരു മാന്ത്രിക-രോഗശാന്തി അനുഷ്ഠാനമാണ് ഗദ്ദിക. ഗർഭിണികളുടെ സുഖപ്രസവത്തിനും, പകർച്ചവ്യാധികളിൽ നിന്നും ദുർമരണങ്ങളിൽ നിന്നും നാടിനെ രക്ഷിക്കാനും, ബാധകളെ ഒഴിപ്പിക്കാനും വേണ്ടിയാണ് ഇത് പ്രധാനമായും നടത്തുന്നത്. ഒരു വീടിന്റെയോ കുടിലിന്റെയോ മുറ്റത്ത്, ‘തുടി’, ‘ചീനി’ എന്നീ വാദ്യോപകരണങ്ങളുടെ ഭ്രമാത്മകമായ താളത്തിൽ, ഗോത്രമൂപ്പൻ (ഗദ്ദികക്കാരൻ) പ്രത്യേകതരം വസ്ത്രങ്ങളണിഞ്ഞ് മന്ത്രങ്ങൾ ഉരുവിട്ട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്നതാണ് ഇതിന്റെ അവതരണരീതി. ഭയവും ഭക്തിയും ആശ്വാസവും ഒരുപോലെ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഗദ്ദിക, ഗോത്രജനതയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരിക കോടതി കൂടിയാണ്.

അവതരിപ്പിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: വയനാട്ടിലെ ‘അടിയർ’ (Adiya) സമുദായമാണ് പരമ്പരാഗതമായി ഗദ്ദിക അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ചരിത്രപരമായി വയനാട്ടിലെ ജന്മിമാരുടെ കീഴിൽ അടിമപ്പണി ചെയ്യാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു അടിയർ. അവരുടെ കണ്ണീരും നെടുവീർപ്പും ഗദ്ദികപ്പാട്ടുകളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ട്.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം: ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ആദിമ ഗോത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ‘ഷാമനിസം’ (Shamanism) അഥവാ വെളിച്ചപ്പാട് സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ ദ്രാവിഡ രൂപമാണ് ഗദ്ദിക. പ്രകൃതിയിലെ ഓരോ അണുവിലും ആത്മാക്കളുണ്ടെന്നും (Animism), രോഗങ്ങൾക്ക് കാരണം ദുഷ്ടാത്മാക്കളുടെ കോപമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചിരുന്ന പ്രാക്തന ദ്രാവിഡ ബോധമാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. മണ്ണുകൊണ്ട് കളമെഴുതുന്നതും, കോഴിയെ കുരുതി കൊടുക്കുന്നതും, പ്രകൃതിദത്തമായ പച്ചിലമരുന്നുകൾ മന്ത്രവാദത്തോടൊപ്പം ഉപയോഗിക്കുന്നതും ദ്രാവിഡ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെയും മാന്ത്രികവിദ്യയുടെയും ജീവിക്കുന്ന തെളിവുകളാണ്. ഹൈന്ദവ ദൈവങ്ങളേക്കാൾ കാട്ടുദേവതകളെയും പൂർവ്വികരുടെ ആത്മാക്കളെയും (Ancestor worship) ആണ് ഗദ്ദികയിൽ വിളിച്ചുവരുത്തുന്നത് എന്നത് ഇതിന്റെ ദ്രാവിഡ അസ്തിത്വത്തെ അടിവരയിടുന്നു.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: ഒരു കാലത്ത് ഗോത്രക്കുടിലുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന ഗദ്ദികയെ ഒരു വലിയ സാമൂഹിക തിയേറ്റർ ആക്കി മാറ്റിയത് അന്തരിച്ച ഫോക്ക്ലോർ ഗവേഷകനായ പി.കെ. കാളൻ ആണ്. അദ്ദേഹം ‘നാട്ടുഗദ്ദിക’ എന്ന പേരിൽ ഇതിനെ വേദികളിലെത്തിക്കുകയും, ആദിവാസികൾ അനുഭവിക്കുന്ന ചൂഷണങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധമാക്കി ഇതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് അനുഷ്ഠാനം എന്നതിലുപരി, സർക്കാരിന്റെയും ഫോക്ക്ലോർ അക്കാദമിയുടെയും ആഭിമുഖ്യത്തിൽ നടക്കുന്ന സാംസ്കാരിക വേദികളിലെ പ്രധാന ആകർഷണമാണ് ഗദ്ദിക. എന്നാൽ പണ്ട് അടിയർ കുടിലുകളിൽ നടന്നിരുന്ന ആ ആദിമ വിശുദ്ധി ഇന്നത്തെ സ്റ്റേജ് ഗദ്ദികകൾക്ക് അവകാശപ്പെടാനാവില്ല.

എരുതുകളി: വയനാടൻ കാർഷിക സമൃദ്ധിയുടെ സ്നേഹഗാഥ

‘എരുതു’ എന്നാൽ കാള എന്നാണ് അർത്ഥം. വയനാടൻ ജനതയുടെ കാർഷിക ജീവിതത്തിൽ കന്നുകാലികൾക്കുള്ള പ്രാധാന്യത്തെ വിളിച്ചോതുന്ന, വളരെ അപൂർവ്വവും മനോഹരവുമായ ഒരു വിളവെടുപ്പ് അനുഷ്ഠാന നൃത്തമാണ് എരുതുകളി. മുളയും വൈക്കോലും പച്ചിലകളും തുണിയും ഉപയോഗിച്ച് ഒരു വലിയ കാളയുടെ രൂപം (എരുതു) നിർമ്മിച്ച്, ഒരാൾ ആ രൂപം ധരിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അതിനെ നടുവിൽ നിർത്തി മറ്റുള്ളവർ ചുറ്റും പാട്ടുപാടി നൃത്തം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നതാണ് ഇതിന്റെ രീതി. കൃഷിപ്പണികൾ കഴിഞ്ഞ് പത്തായം നിറയുന്ന മകരക്കൊയ്ത്തിന് ശേഷമാണ് ഈ നൃത്തം അരങ്ങേറുന്നത്.

അവതരിപ്പിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: വയനാട്ടിലെ പ്രമുഖ ഗോത്ര വിഭാഗമായ ‘മുള്ളുക്കുറുമർ’, അതുപോലെതന്നെ പാരമ്പര്യമായി കൃഷിക്കാരായ ‘വയനാടൻ ചെട്ടിമാർ’ എന്നിവർക്കിടയിലാണ് പ്രധാനമായും എരുതുകളി കാണപ്പെടുന്നത്. കാർഷിക വൃത്തിയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ള സമുദായങ്ങളാണ് ഇവർ.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം: സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരം മുതൽക്കേ ദ്രാവിഡർക്കിടയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന കന്നുകാലി ആരാധനയുടെ (Cattle Worship)യും കാർഷിക ഉർവ്വരതാ വിശ്വാസങ്ങളുടെയും (Fertility Cult) നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണ് എരുതുകളി. തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മാട്ടുപ്പൊങ്കലിനോട് ഇതിന് സാംസ്കാരികമായി വലിയ സാമ്യമുണ്ട്. മണ്ണിൽ പൊന്നുവിളയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന കാളകളെയും പോത്തുകളെയും ദൈവതുല്യമായി കണ്ട് ആദരിക്കുന്ന ദ്രാവിഡരുടെ പ്രകൃതിസ്നേഹമാണ് ഇവിടെ പ്രകടമാകുന്നത്. മനുഷ്യനും മൃഗങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ശ്രേണീബദ്ധമല്ലാത്ത, തികച്ചും ജൈവികമായ ഒരു സഹവർത്തിത്വത്തെയാണ് ഈ അനുഷ്ഠാനം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. എരുതുകളിയിലെ പാട്ടുകൾ പലതും പ്രകൃതിയെയും കൃഷിയെയും വാഴ്ത്തുന്നവയാണ്.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: ആധുനികതയുടെ കടന്നുകയറ്റം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിച്ചത് ഇത്തരം കാർഷിക കലകളെയാണ്. ട്രാക്ടറുകളും ആധുനിക യന്ത്രങ്ങളും കന്നുകാലികളുടെ സ്ഥാനം കയ്യടക്കിയതോടെ, കാളകളോടുള്ള വൈകാരിക ബന്ധം ജനങ്ങൾക്ക് നഷ്ടമായി. ഇന്ന് എരുതുകളി എന്നത് വംശനാശം സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു കലയാണ്. ചുരുക്കം ചില വയനാടൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ, മുതിർന്ന തലമുറയുടെ നിർബന്ധപ്രകാരം ഉത്സവാവസരങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് നാമമാത്രമായി ഇന്ന് എരുതുകളി നടക്കുന്നത്.

വട്ടക്കളി: വനരോദനങ്ങളുടെ വൃത്തതാളം

പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെത്തന്നെ, കൈകൾ കോർത്തുപിടിച്ച് വൃത്താകൃതിയിൽ നിന്ന് (വട്ടത്തിൽ) ചുവടുവെക്കുന്ന അതിമനോഹരമായ ഒരു ഗോത്രനൃത്തമാണ് വട്ടക്കളി. ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളുടെ വിവാഹം, അടിയന്തിരം, ഉത്സവങ്ങൾ തുടങ്ങി എല്ലാ കൂടിച്ചേരലുകളുടെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമാണിത്. തുടിയുടെ താളത്തിനൊപ്പം, വളരെ ലളിതമായ ചുവടുകളിൽ തുടങ്ങി ക്രമേണ വേഗത വർദ്ധിച്ച് ഒരു ഉന്മാദാവസ്ഥയിലേക്ക് (Trance) എത്തുന്നതാണ് ഈ നൃത്തത്തിന്റെ സ്വഭാവം. സംഘഗാനത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, ഒരാൾ പാടിക്കൊടുക്കുകയും മറ്റുള്ളവർ ഏറ്റുപാടുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് വട്ടക്കളിക്കുള്ളത്.

അവതരിപ്പിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: വയനാട്ടിലെ ‘മുള്ളുക്കുറുമർ’, ‘പണിയർ’, ‘കുറിച്യർ’ തുടങ്ങി മിക്കവാറും എല്ലാ ഗോത്ര സമുദായങ്ങൾക്കും അവരുടേതായ വട്ടക്കളി രൂപങ്ങളുണ്ട്. എങ്കിലും മുള്ളുക്കുറുമരുടെ വട്ടക്കളിയാണ് താളപരമായും ദൃശ്യപരമായും കൂടുതൽ സമ്പന്നമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ഒന്നിച്ച് പങ്കെടുക്കുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ മാറ്റുകൂട്ടുന്നത്.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം: മനുഷ്യരാശിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രാചീനമായ നൃത്തരൂപമാണ് വൃത്താകൃതിയിലുള്ള നൃത്തങ്ങൾ (Circular Dances). സൂര്യന്റെയും ചന്ദ്രന്റെയും ഭ്രമണപഥങ്ങളെയും, ഋതുക്കളുടെ ചാക്രികതയെയും (Cyclic nature of seasons) ഇത് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. പുരാതന ദ്രാവിഡ സമൂഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത അവരുടെ സംഘബോധമായിരുന്നു. വ്യക്തിയല്ല, സമൂഹമാണ് വലുത് എന്ന ബോധം. കൈകൾ കോർത്തുപിടിച്ചുള്ള ഈ നൃത്തം ആ സംഘബോധത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്. ഉച്ചനീചത്വങ്ങളില്ലാത്ത, സ്ത്രീക്കും പുരുഷനും തുല്യസ്ഥാനമുള്ള ഒരു പഴയകാല ദ്രാവിഡ സമത്വദർശനം ഈ വട്ടത്തിൽ കാണാം. കേന്ദ്രീകൃതമായ ഒരു അധികാര വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പകരം, എല്ലാവരും തുല്യരായ ഒരു ജനാധിപത്യ ഇടമാണ് വട്ടക്കളി നൽകുന്നത്.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: ഗോത്ര സമൂഹങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇന്നും വട്ടക്കളി സജീവമായി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. അവരുടെ ആഘോഷങ്ങളിൽ ഇത് ഇന്നും ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്തതാണ്. എന്നാൽ, പഴയകാലത്തെ തനത് ഗോത്രഗാനങ്ങൾക്ക് പകരം സിനിമാ പാട്ടുകളുടെ താളങ്ങൾ ഈ നൃത്തത്തിലേക്ക് നുഴഞ്ഞുകയറുന്നത് ഇതിന്റെ അക്കാദമിക് പവിത്രതയെ വലിയ രീതിയിൽ നശിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. തനത് വായ്ത്താരികൾ അറിയാവുന്ന വയോധികരുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞുവരുന്നതും ഒരു വെല്ലുവിളിയാണ്.

പണിയ നൃത്തം: മണ്ണിൽ വിയർപ്പൊഴുക്കിയവന്റെ വിമോചനതാളം

കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആദിവാസി വിഭാഗമായ പണിയർ അവതരിപ്പിക്കുന്ന, അതിഗംഭീരമായ ഊർജ്ജവും താളവുമുള്ള ഒരു ഗോത്രനൃത്തമാണ് പണിയ നൃത്തം. പുരുഷന്മാർ ‘തുടി’ എന്ന വാദ്യോപകരണം അതിവേഗത്തിൽ കൊട്ടുകയും, ‘കുഴൽ’ (ഒരു തരം കാറ്റുവാദ്യം) ഊതുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, സ്ത്രീകൾ പരസ്പരം കൈകോർത്ത് താളത്തിൽ ചുവടുവെക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ പുരുഷന്മാരും അവരോടൊപ്പം ചേരും. ശരീരത്തിന്റെ സർവ്വ പേശികളെയും ചലിപ്പിക്കുന്ന, അതീവ വേഗതയുള്ള ഈ നൃത്തം കാണികളിലേക്കും വലിയൊരു ഊർജ്ജം പകരുന്ന ഒന്നാണ്. ചെളി നിറഞ്ഞ പാടങ്ങളിൽ ഞാറുനടുമ്പോൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ‘കമ്പളനട്ടി’ ഇതിന്റെ മറ്റൊരു വകഭേദമാണ്.

അവതരിപ്പിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ: വയനാട്ടിലെ ‘പണിയർ’ സമുദായമാണ് ഇത് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. പണിയർ എന്ന വാക്കിനർത്ഥം ‘പണി ചെയ്യുന്നവർ’ അഥവാ തൊഴിലാളികൾ എന്നാണ്. നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ജന്മിമാരുടെ പാടങ്ങളിൽ അടിമപ്പണി ചെയ്യാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു ഇവർ.

ദ്രാവിഡ സംസ്കൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം: അധ്വാനമാണ് പണിയ നൃത്തത്തിന്റെ കാതൽ. ഇത് പുരാതന ദ്രാവിഡ കീഴാള വർഗ്ഗത്തിന്റെ വിയർപ്പിന്റെ താളമാണ്. പാടങ്ങളിൽ കഠിനമായ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ, ശരീരത്തിന്റെ വേദനയകറ്റാനും മനസ്സിന് ഉന്മേഷം നൽകാനും പണിയർ കണ്ടെത്തിയ മാർഗ്ഗമായിരുന്നു ഈ നൃത്തവും പാട്ടും. മണ്ണും ചെളിയും അവരുടെ ശരീരത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. തുടിയുടെ അസുരതാളം യഥാർത്ഥത്തിൽ ദ്രാവിഡ മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പാണ്. അടിമത്വത്തിന്റെ ചങ്ങലകൾക്കുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അവർ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ച് പാടിയ പാട്ടുകളാണ് പണിയ നൃത്തത്തിന് അകമ്പടിയാകുന്നത്. ഇതിലെ ചുവടുകൾ പലതും കൃഷിപ്പണികളെ (വിത്ത് വിതയ്ക്കൽ, കൊയ്ത്ത്) അനുകരിക്കുന്നതാണ് എന്നത് ഇതിന്റെ കാർഷിക-ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യത്തെ ഉറപ്പിക്കുന്നു.

നിലവിലെ അവസ്ഥ: അടിമത്വത്തിൽ നിന്നും പണിയർ മോചിതരായെങ്കിലും, ഈ കലാരൂപം ഇന്ന് വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയെ നേരിടുന്നുണ്ട്. ഇന്ന് പണിയ നൃത്തം വയനാട്ടിലെ ടൂറിസ്റ്റ് റിസോർട്ടുകളിൽ വിനോദസഞ്ചാരികളെ രസിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള ഒരു വെറും ‘ഷോ’ ആയി ചുരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പണത്തിന് വേണ്ടി തങ്ങളുടെ പവിത്രമായ കലയെ വകഞ്ഞുമാറ്റേണ്ടി വരുന്ന ഗതികേടിലാണ് ഗോത്ര കലാകാരന്മാർ. മണ്ണിൽ ചവിട്ടി നൃത്തം ചെയ്തിരുന്ന അവർ ഇന്ന് കോൺക്രീറ്റ് തറകളിലേക്ക് മാറിയപ്പോൾ, ആ കലയുടെ യഥാർത്ഥ ആത്മാവ് നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്നതാണ് അക്കാദമിക് ലോകം നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സങ്കടം.

കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഉത്തരമലബാറിന്റെയും മലയോരമേഖലകളുടെയും പങ്ക് സമാനതകളില്ലാത്തതാണ്. കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ, വയനാട് എന്നീ ജില്ലകളുടെ ഗ്രാമവഴികളും കാവുകളും ഗോത്രഭൂമികളും എണ്ണിയാലൊടുങ്ങാത്തത്ര വൈവിധ്യമാർന്ന നാടൻ അനുഷ്ഠാനങ്ങളുടെയും ഫോക്ക്ലോർ കലകളുടെയും ഉറവിടങ്ങളാണ്.

നൂറ്റാടുകളിലൂടെ കൈമാറിവന്ന ഈ സംസ്കൃതിയുടെ മഹാസാഗരത്തിൽ, ഓരോ ദേശത്തിനും ഓരോ ഗ്രാമത്തിനും അവകാശപ്പെടാൻ ഡസൻ കണക്കിന് അനുഷ്ഠാനരൂപങ്ങളുണ്ട്. എന്നാൽ, ഈ മൂന്ന് ജില്ലകളിലുമായി പരന്നുകിടക്കുന്ന ആ വിശാലമായ സാംസ്കാരിക സമ്പത്തിൽ നിന്ന്, അത്യന്തം പ്രാക്തനവും ദ്രാവിഡ വേരുകൾ ആഴത്തിലുള്ളതുമായ 12 പ്രധാനപ്പെട്ട അനുഷ്ഠാനരൂപങ്ങളെ മാത്രമാണ് ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

നിരവധി നിരവധി അനുഷ്ഠാനങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ ഈ മണ്ണിൽ നിന്നും, ആ കലകളുടെ ആത്മാവും ചരിത്രവും ഏറ്റവും തീവ്രമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന തെരഞ്ഞെടുത്ത ചുരുക്കം ചില രൂപങ്ങളിലൂടെയുള്ള ഒരു ചെറിയ യാത്രയാണിത്. ബാക്കിനിൽക്കുന്ന അനേകം ഗോത്രകലകളുടെയും മാന്ത്രികാനുഷ്ഠാനങ്ങളുടെയും അനന്തമായ ലോകത്തിലേക്ക് വായനക്കാർക്ക് വെളിച്ചം വീശാൻ ഈ ചെറിയ കുറിപ്പ് പ്രേരണയാകുമെന്ന് കരുതുന്നു.