വടക്കൻ മലബാറിന്റെ ഭൂപടം കേവലം നദികളാലും കുന്നുകളാലും വരയ്ക്കപ്പെട്ട ഒന്നല്ല. മറിച്ച്, ചോര വീണ പോരാട്ടങ്ങളുടെ, കാട്ടുമൂപ്പന്മാരുടെ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ, അടിയാളപ്പടകളുടെ ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെ, തോറ്റംപാട്ടുകളിൽ അലിയുന്ന പുരാവൃത്തങ്ങളുടെ ആഴമുള്ള ഓർമ്മച്ചെപ്പാണ് അത്. പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ മടിത്തട്ടിൽ, ബാവലിപ്പുഴയുടെ കുളിർകാറ്റേറ്റ് ഉറങ്ങുന്ന കൊട്ടിയൂർ എന്ന വനമേഖല, ദ്രാവിഡ ജനതയുടെ ആദിമ സംസ്കാരവും പിന്നീട് വന്ന സവർണ വൈദിക സംസ്കാരവും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുകയും ഒടുവിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത ഒരു വലിയ സാංസ്കാരിക സന്ധിയാണ്.

ഇന്ന് നാം കാണുന്ന കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവും അവിടുത്തെ ആചാരങ്ങളും പെട്ടെന്നുണ്ടായ ഒന്നല്ല. കട്ടൻ രാജവംശം എന്ന തീയ്യ നാടുവാഴി കുടുംബത്തിന്റെ ആധിപത്യത്തിൽ നിന്ന്, കാടിന്റെയും പ്രകൃതിയുടെയും ഉപാസനയിൽ നിന്ന്, എങ്ങനെയാണ് ഒരു ദേവാലയം സംസ്കൃതവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടതും സവർണരുടെ കീഴിലായതും? ദാരികവധത്തിന്റെയും പ്രാദേശിക ദൈവങ്ങളുടെയും ബിംബങ്ങളിൽ നിന്ന് എങ്ങനെയാണ് സാക്ഷാൽ ദക്ഷയാഗത്തിന്റെയും ശൈവതത്വത്തിന്റെയും പൗരാണിക കഥകൾ ഇവിടെ നെയ്തെടുക്കപ്പെട്ടത്?

ലഭ്യമായ ചരിത്രരേഖകൾ, തോറ്റംപാട്ടുകൾ, നാടോടിവിജ്ഞാനീയങ്ങൾ (Folklore), ആചാരപരമായ തെളിവുകൾ എന്നിവ മുൻനിർത്തി ഉത്തര മലബാറിന്റെ ആദിമ ചരിത്രത്തിലേക്ക് ഒരു സമഗ്രമായ സഞ്ചാരമാണ് ഈ ലേഖനം.

മലബാറിലെ തീയ്യ സമുദായവും ആദിമ സാമൂഹികാധികാരവും

മലബാറിന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ തീയ്യ സമുദായത്തിന്റെ പങ്കിനെ മാറ്റിനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു പഠനവും സാധ്യമല്ല. മധ്യകാലഘട്ടത്തിന് മുൻപുള്ള മലബാറിൽ തീയ്യർ കേവലം ഒരു കൃഷീവല സമുദായം മാത്രമായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥതയുള്ളവരും, സൈനിക ശക്തിയുള്ളവരും, പ്രാദേശിക നാടുവാഴികളുമായിരുന്നു.

കളരിപ്പയറ്റും ചേകവർ പാരമ്പര്യവും

വടക്കൻ പാട്ടുകൾ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നത് മലബാറിലെ പ്രതിരോധത്തിന്റെയും യുദ്ധമുറകളുടെയും നട്ടെല്ല് ചേകവന്മാരായിരുന്നു എന്നാണ്. അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച കളരികളും, അങ്കം വെട്ടാൻ പ്രാപ്തിയുള്ള ചേകവർ കുടുംബങ്ങളും അന്നത്തെ ഭരണാധികാരികളുടെ പോലും നിലനിൽപ്പിന് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. ചിറക്കൽ രാജാവിനും കോട്ടയം രാജാവിനും വേണ്ടി അങ്കം വെട്ടിയിരുന്നത് ഈ സമുദായത്തിലെ പ്രമുഖരായിരുന്നു.

തറ സമ്പ്രദായവും സമുദായ ഭരണവും

ഗ്രാമകേന്ദ്രീകൃതമായ ‘തറ’ സമ്പ്രദായത്തിൽ തീയ്യ പ്രമാണികൾക്ക് (തണ്ടാൻമാർ / കാരണവന്മാർ) വലിയ ഭരണാധികാരം ഉണ്ടായിരുന്നു. തറകളിൽ നീതി നടപ്പാക്കാനും, നികുതി പിരിക്കാനും, സമുദായികമായ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും ഇവർക്ക് അധികാരമുണ്ടായിരുന്നു. ഈ സാമൂഹികാധികാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രൂപമായിരുന്നു സ്വന്തമായി ഭൂപ്രദേശങ്ങളും ആയോധനബലവും ഉണ്ടായിരുന്ന തീയ്യ രാജവംശങ്ങൾ.

ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് മറച്ചുവെക്കപ്പെട്ട തീയ്യ രാജവംശങ്ങൾ

കേരള ചരിത്രം പലപ്പോഴും വലിയ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെയും സവർണ കോവിലകങ്ങളുടെയും കഥകൾ മാത്രം എഴുതിവെച്ചപ്പോൾ, തദ്ദേശീയരായ നാടുവാഴി വംശങ്ങൾ നാടോടിപ്പാട്ടുകളിലേക്കും പ്രാദേശിക ആചാരങ്ങളിലേക്കും ചുരുങ്ങിപ്പോയി. അത്തരത്തിൽ സവിശേഷമായ സ്ഥാനമുള്ള രണ്ട് രാജവംശങ്ങളാണ് എരുവേശ്ശി മന്നനാർ രാജവംശവും കട്ടൻ രാജവംശവും. വടക്കൻ മലബാറിന്റെ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക ചരിത്രത്തിൽ നിർണ്ണായക സ്ഥാനമുള്ള രണ്ട് പ്രമുഖ തീയ്യ നാടുവാഴി വംശങ്ങളാണ് മന്നനാർ രാജവംശവും കട്ടൻ രാജവംശവും. ഇതിൽ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ എരുവേശ്ശി കേന്ദ്രമാക്കി ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന മന്നനാർ രാജവംശം സ്വന്തമായി കോട്ടയും, സിംഹാസനവും, സൈന്യവുമുള്ള ഒരു പൂർണ്ണ രാജപദവി അനുഭവിച്ചിരുന്നവരാണ്. സമുദായത്തിൽ നിന്ന് ഭ്രഷ്ട് കൽപ്പിച്ച് തള്ളപ്പെടുന്നവർക്ക് അഭയമേകിയിരുന്ന ‘കുടിവെപ്പ്’ എന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ സാമൂഹിക അധികാരവും ഇവർക്കുണ്ടായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, പുരളിമലയും കൊട്ടിയൂരും ഉൾപ്പെടുന്ന മലയോര മേഖലകളുടെ അധിപന്മാരായിരുന്നു കട്ടൻ രാജവംശം. കൊട്ടിയൂർ വൈശാഖ മഹോത്സവത്തിന്റെ ആദിമ മേൽനോട്ടക്കാരായിരുന്ന ഇവർ, ക്ഷേത്രോത്സവത്തിലെ ‘മുത്തപ്പൻ’ സ്ഥാനികരിലൂടെയാണ് പാരമ്പര്യമായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.

എരുവേശ്ശി മന്നനാർ രാജവംശം (Mannanar Dynasty)

കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തളിപ്പറമ്പിനടുത്തുള്ള എരുവേശ്ശി കേന്ദ്രമാക്കിയാണ് മന്നനാർ വംശം വാണിരുന്നത്. സ്വന്തമായി കോട്ടയും, കൊട്ടാരവും, സിംഹാസനവും, രാജകിരീടവും, സൈന്യവും ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരു പൂർണ്ണ രാജവംശമായിരുന്നു ഇത്.

‘കുടിവെപ്പ്’ എന്ന ചരിത്രപരമായ അധികാരം: മന്നനാർ രാജവംശത്തിന് ചരിത്രത്തിൽ ലഭിച്ച ഏറ്റവും വിസ്മയകരമായ അവകാശമായിരുന്നു ‘കുടിവെപ്പ്‘. അക്കാലത്ത് ബ്രാഹ്മണ സമുദായത്തിൽ നിന്ന് ‘സ്മാർത്തവിചാരം‘ വഴി ഭ്രഷ്ട് കൽപ്പിച്ച് പുറത്താക്കപ്പെടുന്ന അന്തർജനങ്ങൾക്ക് അഭയം നൽകാൻ മന്നനാർക്ക് അധികാരമുണ്ടായിരുന്നു. മന്നനാർ കോട്ടയിൽ എത്തുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് രാജാവ് അഭയവും സംരക്ഷണവും നൽകുകയും, അവരെ സ്വന്തം കുടിയിൽ പാർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ചിറക്കൽ കോവിലകത്തുപോലും ഇല്ലാത്ത സവിശേഷമായ ഒരു സാമൂഹിക പദവിയായിരുന്നു ഇത്.

പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പന്റെ ഐതിഹ്യവും എരുവേശ്ശിയിലെ മന്നനാർ രാജവംശവുമായുള്ള ബന്ധം അത്യന്തം ഗാഢമാണ്. സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതിരുന്ന മന്നനാർ വംശത്തിലെ പാടിക്കുറ്റിയമ്മയ്ക്കും അയ്യങ്കര വാഴുന്നോർക്കും കഞ്ഞിരക്കടവിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ദിവ്യശിശുവാണ് പിൽക്കാലത്ത് ‘പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ‘ ആയി മാറിയതെന്നാണ് ജനശ്രുതി. പാടിക്കുറ്റിയമ്മയുടെയും വാഴുന്നോരുടെയും സ്നേഹവാത്സല്യങ്ങളിൽ വളർത്തുമകനായി വളർന്ന മുത്തപ്പൻ, തന്റെ ആയോധനവീര്യവും ദിവ്യത്വവും വെളിപ്പെടുത്തി പിന്നീട് അവതാരലക്ഷ്യത്തിനായി കുന്നത്തൂർപാടിയിലേക്കും പറശ്ശിനിക്കടവിലേക്കും യാത്രയായി. സ്വന്തം കുലദൈവമായും മകനായും മുത്തപ്പനെ നെഞ്ചേറ്റിയ പാടിക്കുറ്റിയമ്മയുടെയും വാഴുന്നോരുടെയും മന്നനാർ പാരമ്പര്യം, വടക്കൻ മലബാറിലെ മുത്തപ്പൻ സങ്കേതങ്ങളുമായും തെയ്യക്കാവുകളുമായും ഇന്നും ആചാരപരമായി ആഴത്തിൽ ചേർന്നുനിൽക്കുന്നു.

കട്ടൻ രാജവംശം (Malaiyodan Dynasty)

പേരാവൂർ, ആറളം, പുരളിമല, മട്ടന്നൂർ, കൊട്ടിയൂർ തുടങ്ങിയ കാടും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ മലയോര മേഖലകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന നാടുവാഴി കുടുംബമാണ് കട്ടൻ രാജവംശം. ‘മലയോടൻ വംശം’ എന്നും ഇവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.

• പേരിന് പിന്നിലെ ഭാഷാശാസ്ത്രം: പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളുടെ അധിപന്മാർ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ‘മലയാളഘട്ടൻ‘ അല്ലെങ്കിൽ ‘ഘട്ടൻ‘ എന്ന സംസ്കൃത/പ്രാകൃത രൂപത്തിൽ നിന്നാണ് ‘കട്ടൻ‘ എന്ന പദമുണ്ടാകുന്നത്. ‘കട്ടന്റെ ഊര്‘ പിൽക്കാലത്ത് ‘കട്ടിയൂർ’ ആയും പിന്നീട് ‘കൊട്ടിയൂർ’ ആയും മാറി.

• ഭരണരീതി: വലിയ സാമ്രാജ്യത്വ കൊട്ടാരങ്ങൾക്ക് പകരം, മലയോര ഗോത്രങ്ങളെയും കുടിയേറ്റ ജനവിഭാഗങ്ങളെയും ഏകോപിപ്പിച്ച് വനവിഭവങ്ങളുടെ ശേഖരണവും മലവാരം പിരിക്കലും നടത്തിയിരുന്ന മലയരചന്മാരായിരുന്നു (Hill Chieftains) ഇവർ.

കട്ടൻ രാജവംശവും കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവും: ആദിമ ബന്ധം

കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉടമസ്ഥരും കാവൽക്കാരും കട്ടൻ രാജവംശമായിരുന്നു എന്നതിന് ഇന്നും തെളിവായി നിൽക്കുന്നത് അവിടുത്തെ വൈശാഖ മഹോത്സവത്തിലെ ജീവസ്സുറ്റ ആചാരങ്ങളാണ്. കൊട്ടിയൂർ വൈശാഖ മഹോത്സവത്തിലെ പാരമ്പര്യ ആചാരങ്ങളിൽ കട്ടൻ രാജവംശത്തിനും മറ്റ് പ്രാദേശിക വിഭാഗങ്ങൾക്കും സവിശേഷമായ പങ്കാളിത്തമുണ്ട്. ഈ വംശത്തിലെ കാരണവന്മാരായ ‘വലിയ മുത്തപ്പൻ’, ‘ചെറിയ മുത്തപ്പൻ’ എന്നീ സ്ഥാനികർക്കാണ് ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾക്ക് ആചാരപരമായ അനുമതി നൽകാനുള്ള പരമ്പരാഗത അധികാരം ഉള്ളത്; അക്കരെ കൊട്ടിയൂരിലേക്ക് ഉത്സവം പ്രവേശിക്കുന്നതിനും ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനും ഇവരുടെ സാന്നിധ്യവും അനുമതിയും അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ, യാഗഭൂമിയുടെ കാവൽ പദവിയും വില്ലാളി സ്ഥാനവും തനത് ഗോത്രവിഭാഗമായ കുറിച്ച്യർക്കാണ് (വില്ലും അമ്പും സമർപ്പിച്ച് അതിരുകാക്കുന്നവർ) നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, കട്ടൻ രാജവംശം ആചാരപരമായ മേൽനോട്ടത്തിനും അനുവാദത്തിനും നേതൃത്വം നൽകുമ്പോൾ, കാവൽ ചുമതലകൾ കുറിച്ച്യരും നായർ/നമ്പ്യാർ സ്ഥാനികരും പാരമ്പര്യമായി നിർവ്വഹിക്കുന്ന രീതിയാണ് കൊട്ടിയൂരിലെ വ്യവസ്ഥയിലുള്ളത്.

മുത്തപ്പൻ സ്ഥാനികരും അനുവാദം വാങ്ങലും

കൊട്ടിയൂർ വൈശാഖ മഹോത്സവം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ഇന്നും അക്കരെ കൊട്ടിയൂരിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാനും, തിരുവഞ്ചിറയിൽ താൽക്കാലിക പർണ്ണശാലകൾ (കുടിപതികൾ) കെട്ടാനും കട്ടൻ കുടുംബത്തിലെ പ്രമുഖരായ ‘വലിയ മുത്തപ്പൻ’, ‘ചെറിയ മുത്തപ്പൻ’ എന്നീ സ്ഥാനികരുടെ അനുവാദവും സാന്നിധ്യവും അനിവാര്യമാണ്. ബ്രാഹ്മണ മേധാവിത്വം പൂർണ്ണമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഇന്നത്തെ കൊട്ടിയൂർ അമ്പലത്തിൽ പോലും, കട്ടൻ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ വന്ന് അനുമതി നൽകാതെ പ്രധാന പൂജാദികാര്യങ്ങളിലേക്ക് കടക്കാൻ കഴിയില്ല എന്നത്, അമ്പലത്തിന്റെ ആദിമ അവകാശി ഇവർ തന്നെയായിരുന്നു എന്നതിന്റെ ചരിത്രപരമായ തെളിവാണ്.

ആദിമ ബിംബങ്ങളിൽ നിന്ന് ശൈവ ബിംബങ്ങളിലേക്ക്: ദാരികവധവും സങ്കര സങ്കൽപ്പങ്ങളും

കൊട്ടിയൂരിന്റെ ആത്മീയ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ നിലനിന്നിരുന്ന പ്രകൃതിയാരാധനയും (Animism) മാതൃദൈവ ആരാധനയും എങ്ങനെ പിൽക്കാലത്ത് ശൈവ-വൈഷ്ണവ സംഹിതകളിലേക്ക് മാറ്റിപ്പണിയപ്പെട്ടു എന്ന് വ്യക്തമാകും.

കാളി, ദാരികവധം, രക്തബലി

കൊട്ടിയൂർ വനമേഖലയിൽ ആദിമകാലത്ത് നിലനിന്നിരുന്നത് മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പവും (Mother Goddess/Mother Nature) അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഉഗ്രമൂർത്തി ആരാധനയുമായിരുന്നു. കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആരാധനാസങ്കൽപ്പം പ്രകൃതിയാരാധനയിൽ തുടങ്ങി ഇന്നത്തെ ശൈവ-ശാക്തേയ ദർശനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നത് കൃത്യമായ ഒരു ചരിത്ര പരിണാമത്തിലൂടെയാണ്. ആദിമകാലത്ത് കുന്നുകളിലും കാടുകളിലും നിലനിന്നിരുന്ന പ്രകൃതിയാരാധനയാണ് പിന്നീട് ഗോത്രീയ സങ്കൽപ്പങ്ങളിലൂടെ ഭദ്രകാളിയെയും ദാരികവധത്തെയും കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള മാതൃദൈവ ആരാധനയായി വികസിച്ചത്. തുടർന്ന് നടന്ന വൈദിക-ബ്രാഹ്മണ കുടിയേറ്റത്തോടെ ഈ പ്രാദേശിക വിശ്വാസങ്ങൾ സംസ്കൃതവൽക്കരിക്കപ്പെടുകയും (Sanskritization), പൗരാണികമായ ദക്ഷയാഗ കഥ ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഈ സാംസ്കാരിക കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകളുടെ ഫലമായാണ് കൊട്ടിയൂർ ഇന്ന് നാം കാണുന്ന സ്വയംഭൂ ശിവലിംഗ പ്രതിഷ്ഠയും ശൈവ-ശാക്തേയ ഭാവങ്ങളും സമന്വയിക്കുന്ന പുണ്യസങ്കേതമായി രൂപപ്പെട്ടത്.

• തോറ്റംപാട്ടുകളിലെ വായന: വടക്കൻ മലബാറിലെ ഭഗവതി തോറ്റങ്ങളിലും ദാരികവധം തോറ്റങ്ങളിലും കാടിന്റെ കാവൽക്കാരിയായ കാളിയെയും അവളുടെ രൗദ്രരൂപത്തെയുമാണ് വർണ്ണിക്കുന്നത്. ദാരികൻ എന്ന അസുരനെ വധിച്ച് രക്തപാനം ചെയ്ത കാളിയുടെ രൗദ്രശാന്തതയ്ക്കായി അർപ്പിച്ച ബലികളും ആചാരങ്ങളുമാണ് കൊട്ടിയൂരിലെ ആദിമ പൂജകൾ.

• രക്തബലിയും വാസന്തപൂജയും: പണ്ട് കാലത്ത് മൃഗബലിയും കള്ളും അർപ്പിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവിഡ പൂജാരീതികൾ കൊട്ടിയൂരിൽ നിലനിന്നിരുന്നു. എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണവൽക്കരണത്തോടെ മൃഗബലി നിരോധിക്കപ്പെടുകയും, പകരം നാളികേരം ഉടയ്ക്കലും ‘വാളമൃത്’ (ഇളനീർ അഭിഷേകം) പോലുള്ള പ്രതീകാത്മക വഴിപാടുകളായി അവ പരിണമിക്കുകയും ചെയ്തു.

ദക്ഷയാഗ കഥയുടെ നിർമ്മിതി

ഉത്തരേന്ത്യൻ പുരാണ ഗ്രന്ഥങ്ങളായ ശിവപുരാണം, ഭാഗവതം, മഹാഭാരതം എന്നിവയിലുള്ള ദക്ഷയാഗ കഥ കൊട്ടിയൂരുമായി കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടത് എങ്ങനെയെന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനെ നരവംശശാസ്ത്രത്തിൽ ‘സ്ഥലപുരാണ നിർമ്മിതി’ (Sthala Purana Construction) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

1. സ്വയംഭൂ കല്ല് -> ശിവലിംഗം: കാട്ടിൽ കുറിച്ച്യന്റെ അമ്പേറ്റ് ചോരയൊഴുകിയ കല്ലിനെ പ്രാദേശിക ജനത ആരാധിച്ചു പോന്നു. ബ്രാഹ്മണർ ഇവിടുത്തെ അധികാരം ഏറ്റെടുത്തപ്പോൾ ഈ കല്ലിനെ സാക്ഷാൽ ശിവന്റെ സ്വയംഭൂ ലിംഗമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

2. തിരുവഞ്ചിറ -> യാഗഭൂമി: ബാവലിപ്പുഴയുടെ കൈവഴിയായ തിരുവഞ്ചിറ തടാകത്തിലെ കല്ലുകളെ ദക്ഷയാഗം നടന്ന തറയായും, യാഗാഗ്നിയിൽ സതിദേവി ആത്മഹൂതി ചെയ്ത സ്ഥലമായും ചിത്രീകരിച്ചു.

3. അമ്മാറക്കല്ല്: തടാകത്തിന് നടുവിലുള്ള അമ്മാറക്കല്ലിൽ ആദിപരാശക്തിയുടെ സാന്നിധ്യം സങ്കൽപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ദക്ഷയാഗത്തിലെ സതിയുടെ സാന്നിധ്യത്തെ കഥയുമായി കോർത്തിണക്കി.

ഇതിലൂടെ, ഒരു നാടൻ കാവും ദാരികവധ സങ്കൽപ്പങ്ങളും നിലനിന്നിരുന്ന വനഭൂമി, ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് ആര്യൻ പുരാണത്തിലെ സാക്ഷാൽ ദക്ഷയാഗഭൂമിയായി പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.

കൊട്ടിയൂർ സവർണരുടെ അധീനതയിലായതെങ്ങനെ?

എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടു വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിൽ നടന്ന ബ്രാഹ്മണ കുടിയേറ്റവും, തുടർന്നുണ്ടായ സാമാന്ത ഭരണകൂടങ്ങളുടെ രൂപീകരണവുമാണ് കൊട്ടിയൂരിന്റെ നിയന്ത്രണം കട്ടൻ രാജവംശത്തിൽ നിന്ന് സവർണരിലേക്ക് മാറ്റിയത്.

1. രാഷ്ട്രീയ സഖ്യങ്ങളും ‘ഊരായ്മ’ അവകാശവും

കേരളത്തിലെത്തിയ ബ്രാഹ്മണർ തങ്ങളുടെ വൈദികാധിപത്യം സ്ഥാപിക്കാൻ അന്നത്തെ പ്രബല രാജാക്കന്മാരായ കോലത്തിരിമാരെയും കോട്ടയം (പഴശ്ശി) രാജാക്കന്മാരെയും സമീപിച്ചു. രാജാക്കന്മാർക്ക് ആത്മീയ സാധൂകരണവും (Divine legitimacy) ശാസ്ത്രോക്തമായ പദവികളും നൽകിയ പകരം, ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ ഭരണം നമ്പൂതിരി ഇല്ലങ്ങൾക്ക് ‘ഊരായ്മ’ (ഉടമസ്ഥാവകാശം) ആയി രാജാക്കന്മാർ എഴുതിക്കൊടുത്തു.

കൊട്ടിയൂരിൽ തില്ലേരി, മല്ലിശ്ശേരി, പടയക്കാട്ടി, തരണനെല്ലൂർ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ നമ്പൂതിരി ഇല്ലങ്ങൾക്ക് ഊരായ്മ അധികാരം ലഭിക്കുകയും, കട്ടൻ രാജവംശത്തിന്റെ സ്വതന്ത്ര ഭരണം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.

2. അധികാര പരിണാമത്തിന്റെ ഘട്ടങ്ങൾ

കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും അവിടുത്തെ ഭരണാധികാരങ്ങളുടെയും ചരിത്രപരമായ പരിണാമത്തെ 4 ഘട്ടങ്ങളായി തിരിച്ചുള്ള വിവരണം താഴെ നൽകുന്നു:

1. ആദിമ ഗോത്ര കാലഘട്ടം കൊട്ടിയൂരിന്റെ ചരിത്രത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടം പ്രകൃതിയോട് ഇണങ്ങിജീവിച്ച ഗോത്രസമൂഹങ്ങളുടെ കാലമായിരുന്നു. കുറിച്ച്യരും മലയരും ഒപ്പം കട്ടൻ വംശീയരും ചേർന്ന് പൂജകളും ഭരണവും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കാടുകളിലും കല്ലുകളിലും മരങ്ങളിലുമായിരുന്നു ദൈവികസങ്കല്പം കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. തനതായ പ്രകൃതിയാരാധനയായിരുന്നു അന്ന് അവിടെ നിലനിന്നിരുന്നത്.

2. തീയ്യ നാടുവാഴി കാലഘട്ടം തുടർന്നു വന്ന രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ, മലയോര മേഖലകളുടെ അധിപന്മാരായ കട്ടൻ (മലയോടൻ) രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണപരമായ സ്വാധീനം ശക്തമായി. വിസ്തൃതമായ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ ഭരിച്ചിരുന്ന ഈ തീയ്യ നാടുവാഴി കുടുംബത്തിന്റെ പൂർണ്ണ മേൽനോട്ടത്തിലും ആധിപത്യത്തിലുമായിരുന്നു അക്കാലത്ത് കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവും അവിടുത്തെ വൈശാഖ മഹോത്സവത്തിന്റെ സംഘാടനവും നടന്നിരുന്നത്.

3. കുടിയേറ്റവും സവർണ മേധാവിത്വവും മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ, നമ്പൂതിരി ഇല്ലങ്ങളുടെ കടന്നുവരവും കോലത്തിരി, കോട്ടയം (പഴശ്ശി) രാജാക്കന്മാരുമായുള്ള അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ സഖ്യവും കൊട്ടിയൂരിന്റെ ഭരണവ്യവസ്ഥയെ മാറ്റിമറിച്ചു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ‘ഊരായ്മ’യായി ബ്രാഹ്മണ കുടുംബങ്ങളിലേക്ക് കൈമാറപ്പെടുകയും, തദ്ദേശീയ ആരാധനാരീതികൾക്ക് മേൽ ദക്ഷയാഗ കഥ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ശൈവവൽക്കരണം പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തത് ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്.

4. സാംസ്കാരിക ഒത്തുതീർപ്പ് (ഇന്നത്തെ അവസ്ഥ) ഈ ചരിത്രപരമായ മാറ്റങ്ങളുടെ ഒടുവിൽ രൂപപ്പെട്ട നാലാം ഘട്ടമാണ് ഇന്ന് നാം കൊട്ടിയൂരിൽ കാണുന്ന സാംസ്കാരിക ഒത്തുതീർപ്പ്. ഇവിടുത്തെ പൂജാദികാര്യങ്ങളും തന്ത്രവിധികളും നമ്പൂതിരിമാരുടെ കൈകളിൽ ഭദ്രമാകുമ്പോഴും, ഉത്സവത്തിന് ആചാരപരമായ അനുവാദം നൽകാനുള്ള പദവി കട്ടൻ വംശത്തിലെ മുത്തപ്പന്മാർക്കും, കാവലും മറ്റ് പാരമ്പര്യ ചുമതലകളും ആദിവാസി ഗോത്രവിഭാഗങ്ങൾക്കുമായി വിഭജിച്ച് നൽകപ്പെട്ട ഒരു വ്യവസ്ഥയായി ഇത് ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.

3. സാംസ്കാരിക ഒത്തുതീർപ്പുകൾ (Cultural Compromise)

തങ്ങളുടെ ഭരണം സ്ഥാപിച്ചെങ്കിലും, കാടിന്റെ യഥാർത്ഥ മക്കളായ ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളെയും കട്ടൻ രാജവംശത്തെയും പൂർണ്ണമായി പുറത്താക്കാൻ ബ്രാഹ്മണർക്ക് സാധിച്ചില്ല. കാട്ടിലെ വന്യമായ പ്രകൃതിയെയും അവിടുത്തെ ജനങ്ങളെയും ഭയന്ന സവർണ ഭരണാധികാരികൾ ഒരു സമർത്ഥമായ സാംസ്കാരിക ഒത്തുതീർപ്പിന് മുതിർന്നു:

• പൂജാധികാരം: നമ്പൂതിരിമാർക്ക് (തന്ത്രി തരണനെല്ലൂരിനും ശാന്തിക്കാർക്കും).

• അനുവാദം നൽകൽ: കട്ടൻ രാജവംശത്തിന് (വലിയ മുത്തപ്പനും ചെറിയ മുത്തപ്പനും).

• ആയുധ സമർപ്പണം: കുറിച്ച്യ സമുദായത്തിന് (അമ്പും വില്ലും സമർപ്പിക്കൽ).

• പർണ്ണശാല നിർമ്മാണം: ആശാരിമാർക്കും തച്ചന്മാർക്കും.

• കലശ കുടങ്ങൾ: കുശവ സമുദായത്തിന് (മൺകലങ്ങൾ എത്തിക്കൽ).

ഈ ആചാരപരമായ വിഭജനത്തിലൂടെ, അമ്പലത്തിന്റെ നിത്യവരുമാനവും തന്ത്രപ്രധാനമായ ഭരണവും സവർണരുടെ കയ്യിലാകുകയും, അതേസമയം തദ്ദേശീയരുടെ പ്രതിഷേധം ഒഴിവാക്കാൻ അവർക്ക് ‘ഉത്സവകാല സ്ഥാനങ്ങൾ‘ നൽകപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

ചരിത്രം ആവശ്യപ്പെടുന്ന പുനർവായന

കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ തെളിയുന്നത് വടക്കൻ മലബാറിലെ ദ്രാവിഡ-ഗോത്ര സംസ്കാരവും സവർണ വൈദിക സംസ്കാരവും തമ്മിൽ നടന്ന സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു കൈമാറ്റത്തിന്റെ കഥയാണ്. കട്ടൻ രാജവംശം എന്ന തീയ്യ നാടുവാഴി വംശം കേവലം ഐതിഹ്യങ്ങളിലെ കഥാപാത്രങ്ങളല്ല; മറിച്ച് ഈ നാടിന്റെ വനസമ്പത്തിനെയും ഭൂമിയെയും കാത്തുസൂക്ഷിച്ച യഥാർത്ഥ ഭരണാധികാരികളായിരുന്നു.

ദാരികവധത്തിന്റെയും പ്രകൃതിയാരാധനയുടെയും ചോരമണക്കുന്ന ദ്രാവിഡ ബിംബങ്ങളിൽ നിന്ന്, ദക്ഷയാഗത്തിന്റെ ശാന്തമായ ശൈവതത്വത്തിലേക്ക് കൊട്ടിയൂർ മാറിയെങ്കിലും, ഇന്നും തിരുവഞ്ചിറയിലെ മണ്ണിൽ കട്ടൻ മുത്തപ്പന്മാരുടെ അനുവാദത്തിനായി തന്ത്രിമാർ കാത്തുനിൽക്കുമ്പോൾ ജയിക്കുന്നത് ഈ മണ്ണിലെ ആദിമ മനുഷ്യരുടെ മായ്ച്ചുകളയാനാവാത്ത ചരിത്രമാണ്.

കേരള ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകളിൽ നിന്ന് മറവിയിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ട കട്ടൻ രാജവംശത്തെയും മന്നനാർ വംശത്തെയും പോലെയുള്ള തദ്ദേശീയ ഭരണാധികാരികളെ വീണ്ടെടുക്കേണ്ടത്, വടക്കൻ മലബാറിന്റെ ശരിയായ സാമൂഹിക ചരിത്രം വരുംതലമുറയ്ക്ക് കൈമാറാൻ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.