മന്ത്രവാദവും മനശാസ്ത്രവും തമ്മിൽ വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ബന്ധമാണുള്ളത്. പലപ്പോഴും മന്ത്രവാദപരമായ ആചാരങ്ങൾ മനശാസ്ത്രപരമായ തത്വങ്ങളെ, പ്രത്യേകിച്ച് മനുഷ്യന്റെ വിശ്വാസങ്ങളെയും ഭയങ്ങളെയും, സ്വാധീനിക്കുന്നതായി കാണാം. പ്രേതബാധ, ദൈവവിശ്വാസം, ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്ന ചുറ്റുപാടുകൾ, ആംഗ്യങ്ങളും ഭാവങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചുള്ള വിലയിരുത്തൽ എന്നിവയിലൂടെ എങ്ങനെയാണ് മന്ത്രവാദം പ്രാദേശികമായി വിജയിക്കുന്നതെന്നും അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളും ദോഷങ്ങളും എന്തൊക്കെയാണെന്നും നോക്കാം.

1. പ്രേതബാധയും മനശാസ്ത്രപരമായ സ്വാധീനവും

പ്രേതബാധ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന പല അവസ്ഥകളും യഥാർത്ഥത്തിൽ കടുത്ത മാനസിക സമ്മർദ്ദം, ഉത്കണ്ഠ, വിഷാദം, ചില മാനസികരോഗങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ലക്ഷണങ്ങളാവാം. മന്ത്രവാദി ഇവിടെ ഒരു ‘രോഗനിർണയം’ നടത്തുകയും, ഒരു ‘ചികിത്സ’ എന്ന നിലയിൽ മന്ത്രവാദ കർമ്മങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഉദാഹരണം: കടുത്ത മാനസിക ബുദ്ധിമുട്ടനുഭവിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് ‘പ്രേതബാധ’യാണെന്ന് മന്ത്രവാദി പറയുന്നു. അയാൾ ചില പ്രത്യേക മന്ത്രങ്ങളും പൂജകളും നടത്താൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഈ കർമ്മങ്ങൾ ഒരുതരം ‘പ്ലാസിബോ എഫക്റ്റ്’ (placebo effect) ആയി പ്രവർത്തിക്കാം. അതായത്, ചികിത്സ ഫലിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുമ്പോൾ രോഗിക്ക് ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു. മന്ത്രവാദിയുടെ വാക്കുകളിലും പ്രവൃത്തികളിലും അടിയുറച്ച വിശ്വാസം രോഗിയുടെ മനസ്സിന് താൽക്കാലിക ആശ്വാസം നൽകുന്നു. ഇത് രോഗിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയിൽ ഒരു മാറ്റം വരുത്തുകയും, അയാൾക്ക് താൻ സുഖം പ്രാപിച്ചുവെന്ന് തോന്നിക്കുകയും ചെയ്യും.

2. ദൈവവിശ്വാസവും പ്രതീക്ഷയും

മന്ത്രവാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം പലപ്പോഴും ദൈവത്തിലുള്ള അടിയുറച്ച വിശ്വാസമാണ്. ആളുകൾക്ക് പ്രയാസങ്ങൾ വരുമ്പോൾ, ദൈവീകമായ ഒരു ഇടപെടലിലൂടെ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കാണാൻ കഴിയുമെന്ന വിശ്വാസം അവർക്ക് ആശ്വാസം നൽകുന്നു.

ഉദാഹരണം: ഒരു കുടുംബത്തിൽ തുടർച്ചയായി പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാകുമ്പോൾ, ദൈവകോപമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ച് മന്ത്രവാദിയുടെ സഹായം തേടുന്നു. മന്ത്രവാദി പ്രത്യേക പൂജകളും വഴിപാടുകളും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഈ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിലൂടെ തങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയും വിശ്വാസവും ആളുകൾക്ക് സമാധാനം നൽകുന്നു. ഇത് അവരുടെ മാനസികാവസ്ഥ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും, പ്രശ്നങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ആത്മവിശ്വാസം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

3. മനസ്സിനെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ചുറ്റുപാടുകളുടെ ക്രമീകരണം

മന്ത്രവാദികൾ പലപ്പോഴും ആളുകളുടെ മനസ്സിൽ ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ചുറ്റുപാടുകൾ ഒരുക്കുന്നു. ഇത് അവരുടെ മേൽ ഒരുതരം നിയന്ത്രണം നേടാൻ സഹായിക്കുന്നു.

ഉദാഹരണം: ഇരുണ്ട മുറിയിൽ, കത്തുന്ന വിളക്കുകളും, വിചിത്രമായ ചിത്രങ്ങളും, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ഒരു മന്ത്രവാദ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ ചുറ്റുപാടുകൾ വ്യക്തിയുടെ മനസ്സിൽ ഭയം വളർത്തുകയും, മന്ത്രവാദിയുടെ വാക്കുകൾക്ക് കൂടുതൽ ശക്തിയുണ്ടെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭയം നിറഞ്ഞ അവസ്ഥയിൽ ആളുകൾ കൂടുതൽ വഴങ്ങുന്നവരും മന്ത്രവാദി പറയുന്നതെന്തും വിശ്വസിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ളവരുമായി മാറുന്നു. ഇത് മന്ത്രവാദിയുടെ ‘വിജയത്തിന്’ ഒരു കാരണമാകുന്നു.

4. മുഖഭാവവും പെരുമാറ്റവും കണ്ടുള്ള വിലയിരുത്തൽ (Body Language Reading)

മന്ത്രവാദികൾക്ക് ആളുകളുടെ മുഖഭാവം, ശരീരഭാഷ, പെരുമാറ്റം എന്നിവ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ച് അവരുടെ മാനസികാവസ്ഥയും പ്രശ്നങ്ങളും ഏകദേശം മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കാറുണ്ട്. ഇത് മനശാസ്ത്രത്തിലെ ‘കോൾഡ് റീഡിംഗ്’ (cold reading) എന്ന തത്വത്തിന് സമാനമാണ്.

ഉദാഹരണം: ഒരാൾ മന്ത്രവാദിയെ സമീപിക്കുമ്പോൾ, അയാളുടെ സംസാരരീതി, കണ്ണുകളിലെ ഭയം, ശരീരഭാഷ എന്നിവ ശ്രദ്ധിച്ച്, മന്ത്രവാദിക്ക് അയാളുടെ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചില ധാരണകൾ ലഭിക്കുന്നു. ഈ വിവരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, അയാൾക്ക് കൃത്യമായ കാര്യങ്ങൾ അറിയാമെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിൽ മറുപടി നൽകുന്നു. ഇത് വ്യക്തിക്ക് മന്ത്രവാദിയുടെ കഴിവുകളിൽ കൂടുതൽ വിശ്വാസം വരാൻ ഇടയാക്കുന്നു.

മന്ത്രവാദം പ്രാദേശികമായി വിജയിക്കാനുള്ള കാരണങ്ങൾ

• വിശ്വാസം: സമൂഹത്തിൽ വേരൂന്നിയ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും ദൈവീകമായ ഇടപെടലുകളിലുള്ള അടിയുറച്ച വിശ്വാസവും മന്ത്രവാദത്തിന് വളം നൽകുന്നു.
• മാനസിക പിന്തുണ: പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഒറ്റപ്പെടുന്നവർക്ക് ഒരു പരിഹാരം കണ്ടെത്താൻ മന്ത്രവാദികൾ മാനസിക പിന്തുണ നൽകുന്നതായി തോന്നുന്നു. ഇത് അവർക്ക് താൽക്കാലിക ആശ്വാസം നൽകുന്നു.
• പ്ലാസിബോ എഫക്റ്റ്: മന്ത്രവാദം ഫലിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന മാനസികമായ മാറ്റങ്ങൾ രോഗശാന്തിക്ക് കാരണമാകുന്നു.
• ഭയം: ഭയം ആളുകളെ മന്ത്രവാദികളുടെ വരുതിയിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
• സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദം: ചിലപ്പോൾ സാമൂഹികമായ സമ്മർദ്ദം കാരണം ആളുകൾ മന്ത്രവാദത്തെ ആശ്രയിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നു.

മന്ത്രവാദത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ (ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ)

മനശാസ്ത്രപരമായ കാഴ്ചപാടിൽ നോക്കുമ്പോൾ, മന്ത്രവാദത്തിന് ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ താൽക്കാലികമായ ചില “ഗുണങ്ങൾ” ഉണ്ടായെന്ന് വരം. ഇവയെ യഥാർത്ഥ ചികിത്സയായി കാണാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും, വ്യക്തിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്.

• മാനസികാശ്വാസം: കടുത്ത മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിലോ ഭയത്തിലോ കഴിയുന്നവർക്ക്, മന്ത്രവാദ കർമ്മങ്ങളിലൂടെ താൽക്കാലികമായ ഒരുതരം ആശ്വാസം ലഭിച്ചേക്കാം. ഒരു “പരിഹാരം” കാണാൻ കഴിഞ്ഞു എന്ന തോന്നൽ അവർക്ക് സമാധാനം നൽകുന്നു.
• പ്രതീക്ഷ: ഒരു പ്രശ്നത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷനേടാൻ കഴിയുമെന്നുള്ള പ്രതീക്ഷ മന്ത്രവാദം നൽകുന്നു. ഇത് വ്യക്തിയുടെ മനോവീര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ താൽക്കാലികമായി സഹായിക്കും.
• സാമൂഹിക പിന്തുണ: ചിലപ്പോൾ മന്ത്രവാദം ഒരു സാമൂഹികപരമായ ആചാരമായി മാറുകയും, പ്രശ്നങ്ങളുള്ള വ്യക്തിക്ക് സമൂഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ശ്രദ്ധയും പിന്തുണയും ലഭിക്കാൻ ഒരു വഴിയാവുകയും ചെയ്യും.
• പ്ലാസിബോ ഫലം: മന്ത്രവാദം ഫലിക്കുമെന്ന് അടിയുറച്ച് വിശ്വസിക്കുന്നവരിൽ, ഇത് ഒരു പ്ലാസിബോ ഇഫക്റ്റ് ഉണ്ടാക്കുകയും, രോഗലക്ഷണങ്ങളിൽ താൽക്കാലികമായ ആശ്വാസം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.

മന്ത്രവാദത്തിന്റെ ദോഷങ്ങൾ

മന്ത്രവാദത്തിന് ഗുണങ്ങളെക്കാൾ ഏറെ ദോഷങ്ങളാണുള്ളത്.

• ശാസ്ത്രീയ ചികിത്സ നിഷേധിക്കൽ: മന്ത്രവാദത്തിൽ വിശ്വസിച്ച് പലരും യഥാർത്ഥ രോഗങ്ങൾക്ക് ശാസ്ത്രീയമായ ചികിത്സ തേടാതെ വരുന്നു. ഇത് രോഗം മൂർച്ഛിക്കാനും ജീവൻ അപകടത്തിലാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
• സാമ്പത്തിക ചൂഷണം: മന്ത്രവാദികൾ പലപ്പോഴും നിസ്സഹായരായ ആളുകളിൽ നിന്ന് വലിയ തുക ഈടാക്കുകയും, അവരെ സാമ്പത്തികമായി ചൂഷണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
• മാനസികാഘാതം: ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് വ്യക്തികളിൽ മാനസികാഘാതം ഉണ്ടാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. കൂടാതെ, മന്ത്രവാദത്തിലൂടെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയാതെ വരുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന നിരാശ മാനസികാരോഗ്യത്തെ കൂടുതൽ ബാധിക്കും.
• അന്ധവിശ്വാസം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു: മന്ത്രവാദം സമൂഹത്തിൽ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെയും അശാസ്ത്രീയ ചിന്തകളെയും വളർത്തുന്നു. ഇത് പുരോഗമനപരമായ സമൂഹത്തിന് ദോഷകരമാണ്.
• സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ: മന്ത്രവാദത്തിന്റെ പേരിൽ കുടുംബ വഴക്കുകളും, സാമൂഹിക ഭിന്നതകളും ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
• നിയമ പ്രശ്നങ്ങൾ: ചില മന്ത്രവാദ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിയമവിരുദ്ധമായേക്കാം, പ്രത്യേകിച്ച് മറ്റുള്ളവരെ ഉപദ്രവിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ളവ.

ചുരുക്കത്തിൽ, മന്ത്രവാദം പലപ്പോഴും മനുഷ്യന്റെ മനശാസ്ത്രപരമായ ദുർബലതകളെ മുതലെടുക്കുന്ന ഒരു പ്രവണതയാണ്. ഇത് താൽക്കാലികമായ മാനസികാശ്വാസം നൽകിയേക്കാമെങ്കിലും, ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇത് വ്യക്തികൾക്കും സമൂഹത്തിനും ദോഷകരമാണ്. യഥാർത്ഥ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് ശാസ്ത്രീയമായ പരിഹാരങ്ങളും, മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധരുടെ സഹായവുമാണ് തേടേണ്ടത്.

1. പ്ലാസിബോ എഫക്റ്റിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ

പ്ലാസിബോ എഫക്റ്റ് (Placebo Effect) എന്നത് ഒരു യഥാർത്ഥ ചികിത്സയല്ലാത്ത ഒരു വസ്തുവോ നടപടിക്രമമോ രോഗിക്ക് പ്രയോജനകരമാണെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന ശാരീരികമോ മാനസികമോ ആയ മാറ്റമാണ്. ഇത് രോഗിയുടെ പ്രതീക്ഷ, വിശ്വാസം, മാനസികാവസ്ഥ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. മന്ത്രവാദത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ, മന്ത്രവാദിയുടെ വാക്കുകൾക്കും കർമ്മങ്ങൾക്കും ശക്തിയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തി വിശ്വസിക്കുമ്പോൾ, അത് ശരീരത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക രോഗശാന്തി പ്രക്രിയകളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയോ, വേദന കുറയ്ക്കുകയോ, മാനസിക സമ്മർദ്ദം ലഘൂകരിക്കുകയോ ചെയ്യാം.

ഉദാഹരണം: ഒരു തലവേദനയുള്ളയാൾക്ക് വേദനസംഹാരിയാണെന്ന് വിശ്വസിപ്പിച്ച് ഒരു പഞ്ചസാര ഗുളിക നൽകുന്നു എന്നിരിക്കട്ടെ. ഗുളിക കഴിച്ചതിന് ശേഷം തലവേദന കുറയുന്നുവെങ്കിൽ, അത് പ്ലാസിബോ എഫക്റ്റ് കൊണ്ടാണ്. ഇവിടെ ഗുളികയ്ക്ക് വേദന കുറയ്ക്കാൻ രാസപരമായ കഴിവില്ലെങ്കിലും, അത് കഴിക്കുന്നതിലൂടെ വേദന കുറയുമെന്ന വിശ്വാസം തലച്ചോറിൽ ചില രാസമാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി വേദന കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

മന്ത്രവാദത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നത് ഇതിന് സമാനമാണ്. മന്ത്രവാദി പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കാണുമെന്ന് ഉറപ്പ് നൽകുമ്പോൾ, അത് വ്യക്തിക്ക് ആശ്വാസവും പ്രത്യാശയും നൽകുന്നു. ഈ മാനസികാവസ്ഥ പലപ്പോഴും രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നതിനോ, മാനസിക പിരിമുറുക്കം ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനോ സഹായിക്കും. എന്നാൽ ഇത് യഥാർത്ഥ രോഗശാന്തിയല്ല, മറിച്ച് താൽക്കാലികമായ ഒരു മാനസിക ആശ്വാസം മാത്രമാണ്.

2. മന്ത്രവാദത്തിന്റെ മറവിൽ നടക്കുന്ന തട്ടിപ്പുകളും ചൂഷണങ്ങളും

മന്ത്രവാദത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ദോഷങ്ങളിലൊന്ന് അതിന്റെ മറവിൽ നടക്കുന്ന വ്യാപകമായ തട്ടിപ്പുകളും ചൂഷണങ്ങളുമാണ്. നിസ്സഹായരും ദുർബലരുമായ ആളുകളെയാണ് മിക്കപ്പോഴും ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകാർ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

• സാമ്പത്തിക ചൂഷണം: ഏറ്റവും സാധാരണമായ തട്ടിപ്പ് സാമ്പത്തിക ചൂഷണമാണ്. പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ എന്ന പേരിൽ വലിയ തുകകൾ ആവശ്യപ്പെടുകയും, സ്വർണ്ണം, ഭൂമി തുടങ്ങിയ വിലപിടിപ്പുള്ള വസ്തുക്കൾ കൈക്കലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കർമ്മങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേക സാധനങ്ങൾ വാങ്ങാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട് അമിത വില ഈടാക്കുന്നതും പതിവാണ്.
• ലൈംഗിക ചൂഷണം: ചില മന്ത്രവാദികൾ സ്ത്രീകളെ ലൈംഗികമായി ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന സംഭവങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും മന്ത്രങ്ങളുടെ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചും ഇവർ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നു.
• മാനസിക ചൂഷണം: ആളുകളുടെ ഭയങ്ങളെയും ആശങ്കകളെയും മുതലെടുത്ത് അവരെ മാനസികമായി അടിമപ്പെടുത്തുന്നു. പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നൽകി അവരെ കൂടുതൽ പരിഭ്രാന്തരാക്കുകയും, മന്ത്രവാദിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• കുടുംബബന്ധങ്ങളിൽ വിള്ളലുണ്ടാക്കൽ: ചില മന്ത്രവാദികൾ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാക്കുകയും, പരസ്പര വിശ്വാസം ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. “ഇവർക്ക് ബാധയുണ്ട്,” “നിങ്ങൾക്ക് ദോഷം ചെയ്യുന്നു” എന്നൊക്കെ പറഞ്ഞ് ഭിന്നത വളർത്തും.
• വ്യാജ രോഗശാന്തി: ഗുരുതരമായ രോഗങ്ങളുള്ളവരെ ശാസ്ത്രീയ ചികിത്സകളിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിച്ച് വ്യാജ രോഗശാന്തി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും, ഇത് രോഗിയുടെ നില കൂടുതൽ വഷളാക്കുകയും മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യാം.
• ബ്ലാക്ക് മെയിലിംഗ്: ചിലപ്പോൾ ആളുകളുടെ സ്വകാര്യ വിവരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി അത് ദുരുപയോഗം ചെയ്ത് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്ന സംഭവങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

ഈ ചൂഷണങ്ങൾക്കെതിരെ ബോധവൽക്കരണം നടത്തേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.

3. മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും തമ്മിൽ വളരെ അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ചും ഇന്ത്യ പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ.

• തെറ്റായ വ്യാഖ്യാനം: വിഷാദം, ഉത്കണ്ഠ, സ്കീസോഫ്രീനിയ, ബൈപോളാർ ഡിസോർഡർ തുടങ്ങിയ മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളെ പലപ്പോഴും പ്രേതബാധയായോ, ദുഷ്ടശക്തികളുടെ സ്വാധീനമായോ, ദൈവകോപമായോ തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. വിചിത്രമായ പെരുമാറ്റങ്ങൾ, സംസാരത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ, ഭ്രമം (hallucinations), മിഥ്യാബോധം (delusions) എന്നിവയെല്ലാം ഇത്തരത്തിൽ തെറ്റായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടാം.
• ചികിത്സ നിഷേധിക്കൽ: തെറ്റിദ്ധാരണകൾ കാരണം, മാനസികരോഗമുള്ള വ്യക്തിക്ക് ശരിയായ വൈദ്യസഹായം ലഭിക്കാതെ വരുന്നു. പകരം, മന്ത്രവാദികളെയോ, പൂജാരികളെയോ, മറ്റ് അന്ധവിശ്വാസപരമായ ആചാരങ്ങളെയോ ആശ്രയിക്കുന്നു. ഇത് രോഗം വഷളാകാനും സ്ഥിതി കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കാനും ഇടയാക്കും.
• സാമൂഹിക ഒറ്റപ്പെടൽ: ‘ബാധയേറ്റയാൾ’ എന്ന ലേബൽ കാരണം വ്യക്തിക്ക് സാമൂഹികമായി ഒറ്റപ്പെടൽ നേരിടേണ്ടി വരും. ഇത് അവരുടെ മാനസികാരോഗ്യത്തെ കൂടുതൽ തകരാറിലാക്കുന്നു.
• മാനസിക സമ്മർദ്ദം വർദ്ധിക്കുന്നു: അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ, പ്രശ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കുകയും വ്യക്തിയുടെ മാനസിക സമ്മർദ്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. ഭയവും നിസ്സഹായതയും വർദ്ധിക്കുന്നത് അവരുടെ ജീവിതത്തെ താറുമാറാക്കും.
• ആത്മഹത്യാ പ്രവണത: ചില ഗുരുതരമായ കേസുകളിൽ, ശരിയായ ചികിത്സ ലഭിക്കാതെ വരുന്നതും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ കുടുങ്ങുന്നതും ആത്മഹത്യാ പ്രവണതയിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം.

ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാൻ മാനസികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.\

4. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഒരു മനശാസ്ത്രജ്ഞന്റെയോ കൗൺസിലറുടെയോ പങ്ക് എന്താണ്?

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുള്ള ഒരാൾ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു മനശാസ്ത്രജ്ഞനും കൗൺസിലർക്കും വളരെ നിർണ്ണായകമായ പങ്കുണ്ട്:

• കൃത്യമായ രോഗനിർണ്ണയം: വ്യക്തി അനുഭവിക്കുന്ന പ്രശ്നം ഒരു മാനസികാരോഗ്യ അവസ്ഥയാണോ അതോ മറ്റ് പ്രശ്നങ്ങളാണോ എന്ന് കൃത്യമായി വിലയിരുത്താൻ മനശാസ്ത്രജ്ഞന് കഴിയും. ആവശ്യമെങ്കിൽ മാനസികാരോഗ്യ ഡോക്ടറെ (സൈക്യാട്രിസ്റ്റ്) കാണാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യും.
• വിദ്യാഭ്യാസം നൽകൽ: രോഗത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചികിത്സാരീതികളെക്കുറിച്ചും രോഗിക്കും കുടുംബത്തിനും കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ തെറ്റാണെന്ന് ശാസ്ത്രീയമായി വിശദീകരിക്കുന്നു.
• തെറാപ്പി (ചികിത്സ): സംസാര ചികിത്സ (Talk Therapy) അഥവാ കൗൺസിലിംഗ് വഴി വ്യക്തിയുടെ മാനസിക സംഘർഷങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഉത്കണ്ഠ, വിഷാദം, ഭയം തുടങ്ങിയവ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവുകൾ വളർത്തുന്നു.
• വിശ്വാസം വളർത്തൽ: അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറി, ശാസ്ത്രീയമായ ചികിത്സകളിൽ വിശ്വാസം വളർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
• കുടുംബ പിന്തുണ: കുടുംബാംഗങ്ങളെയും കൗൺസിലിംഗിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി, രോഗിയെ മനസ്സിലാക്കാനും പിന്തുണ നൽകാനും അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുന്നു. അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്ന് കുടുംബത്തെ മോചിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കും.
• വൈകാരിക പിന്തുണ: പ്രശ്നങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന വ്യക്തിക്ക് വൈകാരികമായ പിന്തുണ നൽകുകയും, ഒറ്റപ്പെടൽ എന്ന തോന്നൽ ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു മനശാസ്ത്രജ്ഞൻ/കൗൺസിലർ ശാസ്ത്രീയമായ അറിവിലൂടെ വ്യക്തിയെയും കുടുംബത്തെയും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളുടെ കെട്ടുകളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

1. പ്ലാസിബോ എഫക്റ്റിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ

പ്ലാസിബോ എഫക്റ്റ് (Placebo Effect) എന്നത് ഒരു യഥാർത്ഥ ചികിത്സയല്ലാത്ത ഒരു വസ്തുവോ നടപടിക്രമമോ രോഗിക്ക് പ്രയോജനകരമാണെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന ശാരീരികമോ മാനസികമോ ആയ മാറ്റമാണ്. ഇത് രോഗിയുടെ പ്രതീക്ഷ, വിശ്വാസം, മാനസികാവസ്ഥ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. മന്ത്രവാദത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ, മന്ത്രവാദിയുടെ വാക്കുകൾക്കും കർമ്മങ്ങൾക്കും ശക്തിയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തി വിശ്വസിക്കുമ്പോൾ, അത് ശരീരത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക രോഗശാന്തി പ്രക്രിയകളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയോ, വേദന കുറയ്ക്കുകയോ, മാനസിക സമ്മർദ്ദം ലഘൂകരിക്കുകയോ ചെയ്യാം.

ഉദാഹരണം: ഒരു തലവേദനയുള്ളയാൾക്ക് വേദനസംഹാരിയാണെന്ന് വിശ്വസിപ്പിച്ച് ഒരു പഞ്ചസാര ഗുളിക നൽകുന്നു എന്നിരിക്കട്ടെ. ഗുളിക കഴിച്ചതിന് ശേഷം തലവേദന കുറയുന്നുവെങ്കിൽ, അത് പ്ലാസിബോ എഫക്റ്റ് കൊണ്ടാണ്. ഇവിടെ ഗുളികയ്ക്ക് വേദന കുറയ്ക്കാൻ രാസപരമായ കഴിവില്ലെങ്കിലും, അത് കഴിക്കുന്നതിലൂടെ വേദന കുറയുമെന്ന വിശ്വാസം തലച്ചോറിൽ ചില രാസമാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി വേദന കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

മന്ത്രവാദത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നത് ഇതിന് സമാനമാണ്. മന്ത്രവാദി പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കാണുമെന്ന് ഉറപ്പ് നൽകുമ്പോൾ, അത് വ്യക്തിക്ക് ആശ്വാസവും പ്രത്യാശയും നൽകുന്നു. ഈ മാനസികാവസ്ഥ പലപ്പോഴും രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നതിനോ, മാനസിക പിരിമുറുക്കം ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനോ സഹായിക്കും. എന്നാൽ ഇത് യഥാർത്ഥ രോഗശാന്തിയല്ല, മറിച്ച് താൽക്കാലികമായ ഒരു മാനസിക ആശ്വാസം മാത്രമാണ്.

2. മന്ത്രവാദത്തിന്റെ മറവിൽ നടക്കുന്ന തട്ടിപ്പുകളും ചൂഷണങ്ങളും

മന്ത്രവാദത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ദോഷങ്ങളിലൊന്ന് അതിന്റെ മറവിൽ നടക്കുന്ന വ്യാപകമായ തട്ടിപ്പുകളും ചൂഷണങ്ങളുമാണ്. നിസ്സഹായരും ദുർബലരുമായ ആളുകളെയാണ് മിക്കപ്പോഴും ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകാർ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

• സാമ്പത്തിക ചൂഷണം: ഏറ്റവും സാധാരണമായ തട്ടിപ്പ് സാമ്പത്തിക ചൂഷണമാണ്. പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ എന്ന പേരിൽ വലിയ തുകകൾ ആവശ്യപ്പെടുകയും, സ്വർണ്ണം, ഭൂമി തുടങ്ങിയ വിലപിടിപ്പുള്ള വസ്തുക്കൾ കൈക്കലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കർമ്മങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേക സാധനങ്ങൾ വാങ്ങാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട് അമിത വില ഈടാക്കുന്നതും പതിവാണ്.
• ലൈംഗിക ചൂഷണം: ചില മന്ത്രവാദികൾ സ്ത്രീകളെ ലൈംഗികമായി ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന സംഭവങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും മന്ത്രങ്ങളുടെ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചും ഇവർ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നു.
• മാനസിക ചൂഷണം: ആളുകളുടെ ഭയങ്ങളെയും ആശങ്കകളെയും മുതലെടുത്ത് അവരെ മാനസികമായി അടിമപ്പെടുത്തുന്നു. പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നൽകി അവരെ കൂടുതൽ പരിഭ്രാന്തരാക്കുകയും, മന്ത്രവാദിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• കുടുംബബന്ധങ്ങളിൽ വിള്ളലുണ്ടാക്കൽ: ചില മന്ത്രവാദികൾ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാക്കുകയും, പരസ്പര വിശ്വാസം ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. “ഇവർക്ക് ബാധയുണ്ട്,” “നിങ്ങൾക്ക് ദോഷം ചെയ്യുന്നു” എന്നൊക്കെ പറഞ്ഞ് ഭിന്നത വളർത്തും.
• വ്യാജ രോഗശാന്തി: ഗുരുതരമായ രോഗങ്ങളുള്ളവരെ ശാസ്ത്രീയ ചികിത്സകളിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിച്ച് വ്യാജ രോഗശാന്തി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും, ഇത് രോഗിയുടെ നില കൂടുതൽ വഷളാക്കുകയും മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യാം.
• ബ്ലാക്ക് മെയിലിംഗ്: ചിലപ്പോൾ ആളുകളുടെ സ്വകാര്യ വിവരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി അത് ദുരുപയോഗം ചെയ്ത് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്ന സംഭവങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

ഈ ചൂഷണങ്ങൾക്കെതിരെ ബോധവൽക്കരണം നടത്തേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.

3. മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും തമ്മിൽ വളരെ അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ചും ഇന്ത്യ പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ.

• തെറ്റായ വ്യാഖ്യാനം: വിഷാദം, ഉത്കണ്ഠ, സ്കീസോഫ്രീനിയ, ബൈപോളാർ ഡിസോർഡർ തുടങ്ങിയ മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളെ പലപ്പോഴും പ്രേതബാധയായോ, ദുഷ്ടശക്തികളുടെ സ്വാധീനമായോ, ദൈവകോപമായോ തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. വിചിത്രമായ പെരുമാറ്റങ്ങൾ, സംസാരത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ, ഭ്രമം (hallucinations), മിഥ്യാബോധം (delusions) എന്നിവയെല്ലാം ഇത്തരത്തിൽ തെറ്റായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടാം.
• ചികിത്സ നിഷേധിക്കൽ: തെറ്റിദ്ധാരണകൾ കാരണം, മാനസികരോഗമുള്ള വ്യക്തിക്ക് ശരിയായ വൈദ്യസഹായം ലഭിക്കാതെ വരുന്നു. പകരം, മന്ത്രവാദികളെയോ, പൂജാരികളെയോ, മറ്റ് അന്ധവിശ്വാസപരമായ ആചാരങ്ങളെയോ ആശ്രയിക്കുന്നു. ഇത് രോഗം വഷളാകാനും സ്ഥിതി കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കാനും ഇടയാക്കും.
• സാമൂഹിക ഒറ്റപ്പെടൽ: ‘ബാധയേറ്റയാൾ’ എന്ന ലേബൽ കാരണം വ്യക്തിക്ക് സാമൂഹികമായി ഒറ്റപ്പെടൽ നേരിടേണ്ടി വരും. ഇത് അവരുടെ മാനസികാരോഗ്യത്തെ കൂടുതൽ തകരാറിലാക്കുന്നു.
• മാനസിക സമ്മർദ്ദം വർദ്ധിക്കുന്നു: അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ, പ്രശ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കുകയും വ്യക്തിയുടെ മാനസിക സമ്മർദ്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. ഭയവും നിസ്സഹായതയും വർദ്ധിക്കുന്നത് അവരുടെ ജീവിതത്തെ താറുമാറാക്കും.
• ആത്മഹത്യാ പ്രവണത: ചില ഗുരുതരമായ കേസുകളിൽ, ശരിയായ ചികിത്സ ലഭിക്കാതെ വരുന്നതും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ കുടുങ്ങുന്നതും ആത്മഹത്യാ പ്രവണതയിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം.

ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാൻ മാനസികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

4. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഒരു മനശാസ്ത്രജ്ഞന്റെയോ കൗൺസിലറുടെയോ പങ്ക് എന്താണ്?

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുള്ള ഒരാൾ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു മനശാസ്ത്രജ്ഞനും കൗൺസിലർക്കും വളരെ നിർണ്ണായകമായ പങ്കുണ്ട്:

• കൃത്യമായ രോഗനിർണ്ണയം: വ്യക്തി അനുഭവിക്കുന്ന പ്രശ്നം ഒരു മാനസികാരോഗ്യ അവസ്ഥയാണോ അതോ മറ്റ് പ്രശ്നങ്ങളാണോ എന്ന് കൃത്യമായി വിലയിരുത്താൻ മനശാസ്ത്രജ്ഞന് കഴിയും. ആവശ്യമെങ്കിൽ മാനസികാരോഗ്യ ഡോക്ടറെ (സൈക്യാട്രിസ്റ്റ്) കാണാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യും.
• വിദ്യാഭ്യാസം നൽകൽ: രോഗത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചികിത്സാരീതികളെക്കുറിച്ചും രോഗിക്കും കുടുംബത്തിനും കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ തെറ്റാണെന്ന് ശാസ്ത്രീയമായി വിശദീകരിക്കുന്നു.
• തെറാപ്പി (ചികിത്സ): സംസാര ചികിത്സ (Talk Therapy) അഥവാ കൗൺസിലിംഗ് വഴി വ്യക്തിയുടെ മാനസിക സംഘർഷങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഉത്കണ്ഠ, വിഷാദം, ഭയം തുടങ്ങിയവ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവുകൾ വളർത്തുന്നു.
• വിശ്വാസം വളർത്തൽ: അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറി, ശാസ്ത്രീയമായ ചികിത്സകളിൽ വിശ്വാസം വളർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
• കുടുംബ പിന്തുണ: കുടുംബാംഗങ്ങളെയും കൗൺസിലിംഗിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി, രോഗിയെ മനസ്സിലാക്കാനും പിന്തുണ നൽകാനും അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുന്നു. അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്ന് കുടുംബത്തെ മോചിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കും.
• വൈകാരിക പിന്തുണ: പ്രശ്നങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന വ്യക്തിക്ക് വൈകാരികമായ പിന്തുണ നൽകുകയും, ഒറ്റപ്പെടൽ എന്ന തോന്നൽ ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു മനശാസ്ത്രജ്ഞൻ/കൗൺസിലർ ശാസ്ത്രീയമായ അറിവിലൂടെ വ്യക്തിയെയും കുടുംബത്തെയും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളുടെ കെട്ടുകളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

5. സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കാൻ എന്തൊക്കെ ചെയ്യാൻ സാധിക്കും?

സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കാൻ ഒരു ബഹുമുഖ സമീപനം ആവശ്യമാണ്:

• വിദ്യാഭ്യാസവും ബോധവൽക്കരണവും:
  • ശാസ്ത്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം: കുട്ടിക്കാലം മുതൽ ശാസ്ത്രീയമായ ചിന്തയും വിമർശനാത്മക ചിന്തയും (critical thinking) പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക. പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ യുക്തിചിന്തയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുക.
  • ബോധവൽക്കരണ കാമ്പെയ്‌നുകൾ: മാധ്യമങ്ങൾ, സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങൾ, പൊതുപരിപാടികൾ എന്നിവയിലൂടെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾക്കെതിരെയും മാനസികാരോഗ്യത്തിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചും നിരന്തരം ബോധവൽക്കരണം നടത്തുക. യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിലെ ഉദാഹരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം.
  • തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ തിരുത്തുക: സമൂഹത്തിൽ പ്രചരിക്കുന്ന അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള തെറ്റിദ്ധാരണകൾ തിരുത്തുക.
• മാനസികാരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുക:
  • ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുക: എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും, പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ, മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധരുടെ സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുക.
  • അവബോധം: മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ സാധാരണമാണെന്നും ചികിത്സ തേടേണ്ടതാണെന്നും ആളുകളെ പഠിപ്പിക്കുക. മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കളങ്കം (stigma) ഇല്ലാതാക്കുക.
  • കുറഞ്ഞ ചിലവിലുള്ള ചികിത്സ: എല്ലാവർക്കും താങ്ങാനാവുന്ന ചിലവിൽ മാനസികാരോഗ്യ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കുക.
• നിയമനിർമ്മാണവും നടപ്പാക്കലും:
  • അന്ധവിശ്വാസ വിരുദ്ധ നിയമങ്ങൾ: അന്ധവിശ്വാസങ്ങളുടെ പേരിൽ നടക്കുന്ന ചൂഷണങ്ങളെയും തട്ടിപ്പുകളെയും തടയാൻ കർശനമായ നിയമങ്ങൾ കൊണ്ടുവരികയും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുക.
  • പൊലീസ് ഇടപെടൽ: ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകളെക്കുറിച്ച് പരാതി ലഭിക്കുമ്പോൾ വേഗത്തിൽ നടപടിയെടുക്കുക.
• സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തം:
  • മാധ്യമങ്ങളുടെ പങ്ക്: സിനിമകളും ടിവിയും പോലുള്ള മാധ്യമങ്ങൾ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെ മഹത്വവൽക്കരിക്കുന്നത് നിർത്തുകയും, ശാസ്ത്രീയ ചിന്തയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക.
  • മതനേതാക്കളുടെ പങ്ക്: മതനേതാക്കൾക്ക് സമൂഹത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനമുണ്ട്. അവരെ ബോധവൽക്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാക്കുകയും, അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെ തള്ളിപ്പറയാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക.
  • കുടുംബത്തിന്റെ പങ്ക്: കുടുംബങ്ങളിൽ യുക്തിചിന്തയും ശാസ്ത്രബോധവും വളർത്തുക.
• സാമ്പത്തിക ഭദ്രത: ദാരിദ്ര്യവും അരക്ഷിതാവസ്ഥയും പലപ്പോഴും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിലേക്ക് ആളുകളെ തള്ളിവിടുന്ന ഒരു ഘടകമാണ്. സാമ്പത്തിക ഭദ്രത ഉറപ്പാക്കുന്നത് അന്ധവിശ്വാസങ്ങളോടുള്ള ആശ്രയം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.