ഇന്റെര്നെറ്റെന്ന വമ്പന് മാധ്യമത്തില് വളരെ പ്രാധാന്യവും പ്രസക്തിയുമുള്ള സൈറ്റായി വിക്കിപീഡിയ മാറിക്കഴിഞ്ഞു. ഇക്കഴിഞ്ഞ പത്തുവര്ഷങ്ങളിലൂടെ ലക്ഷക്കണക്കിനാളുകളുടെ വിശ്വാസം പിടിച്ചുവാങ്ങിക്കൊണ്ടൊരു ഒരു നിശബ്ദ Continue reading
wikipedia
വിക്കിപീഡിയ പത്താം വാര്ഷികാഘോഷം
വിക്കിപീഡിയ പത്താം വാര്ഷികാഘോഷ പരിപാടികള് കണ്ണൂരില്
എല്ലാ ഭാഷകളിലും സ്വതന്ത്രവും സമ്പൂര്ണവുമായ വിജ്ഞാനകോശം നിര്മ്മിക്കുവാനുള്ള ഒരു കൂട്ടായ സംരംഭമാണ് വിക്കിപീഡിയ. Continue reading
വിക്കി പഠനശിബിരം – ഒരു റിപ്പോര്ട്ട്
മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പഠനശിബിരം 2
മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സംരംഭങ്ങളെകുറിച്ചുള്ള അവബോധം കൂടുതല് ജനങ്ങളിലേക്കെത്തിക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ നടത്തിവരുന്ന മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പഠനശിബരം 2010 ജൂണ് 6-നു് Continue reading
വിക്കിപീഡിയ
എന്താണു വിക്കിപീഡിയ?
കമ്പ്യൂട്ടറുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവര്ത്തിക്കുന്നവരില് വിക്കിപീഡിയെ കുറിച്ചറിയാത്തവരുണ്ടായിരിക്കില്ല. എന്തിനെങ്കിലും വേണ്ടി സേര്ച്ചു ചെയ്താല് പലപ്പോഴും വിക്കിപീഡിയയില് എത്തിച്ചേരുകയാണു പതിവ്. അവിടെ നിങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുന്ന information-ന്റെ വിപുലമായ വിന്യാസം കണ്ട് അല്പമൊന്ന് അന്ധാളിച്ചേക്കാം! ആരാണിതൊക്കെ കൊടുത്തത്? എവിടെയാണിതിന്റെ ഉറവിടം? ഇങ്ങനെ ഒത്തിരി ചോദ്യങ്ങള് മനസ്സിലുദിച്ചു വന്നേക്കാം. ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗത്തുനിന്നായി അനേകം എഴുത്തുകാരുടേയും വായനക്കാരുടേയും സഹകരണത്തോടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സ്വതന്ത്രവും സൗജന്യവുമായ ഓണ്ലൈന് സര്വ്വവിജ്ഞാനകോശം ആണ് വിക്കിപീഡിയ. വിക്കിപീഡിയയുടെ തന്നെ ഭാഷയില് പറഞ്ഞാല് “a free content, multilingual encyclopedia written collaboratively by contributors around the world.”
കാര്യകാരണ സഹിതം, അധികാരമുള്ള ആര്ക്കും എന്തും തിരുത്താനുള്ള അവകാശം എന്നതാണ് ‘വിക്കി’ (wiki) എന്ന വാക്കുകൊണ്ട് ഇന്റെര്നെറ്റില് ഉള്ള അര്ത്ഥം. വിക്കിപീഡിയയും ഈ തത്ത്വത്തിലധിഷ്ഠിതണ്. എങ്കിലും ഇതുതന്നെയാണ് വിക്കിപീഡിയയുടെ ശക്തിയും ദൗര്ബല്യവും. ഒരു തുറന്ന സംവിധാനമായതുകൊണ്ടു തന്നെ അനേകം പ്രതിഭാശാലികളുടെ പ്രയത്നം വിക്കിപീഡിയയ്ക്കു കിട്ടുമെന്നുള്ളതാണ് ശക്തി എന്നതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിച്ചത്, അതേസമയം തെറ്റായ വിവരങ്ങള് പലപ്പോഴും ശ്രദ്ധയില്പെടാതെ പോകുന്ന സാധ്യതയേയും തള്ളിക്കളയാനാവില്ല.
പ്രധാനപ്പെട്ട മിക്ക ലോകഭാഷകളിലും (ഏകദേശം 270 – ഓളം ഭാഷകളില്) വിക്കിപീഡിയകള് ഉണ്ട്. ഏറ്റവും വലിയ വിക്കിപീഡിയ ഇംഗ്ലീഷിലാണ് ഉള്ളത്. നമ്മുടെ കൊച്ചുമലയാളത്തിനുമുണ്ട് സ്വന്തമായൊരു വിക്കിപീഡിയ!
വിക്കിപീഡിയയുടെ ഹോം പേജ്
വിക്കിപീഡിയയിലേക്കു വരുന്ന ഒരാള് ആദ്യം കാണുന്നത് വിക്കിപീഡിയയുടെ ലോഗോയ്ക്കു ചുറ്റുമായി പല ഭാഷകളിലായുള്ള വിക്കിപീഡിയകളും അവയിലെ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഒരു പേജാണ്. തൊട്ടുതാഴെയായി നമുക്ക് സേര്ച്ചു ചെയ്യേണ്ട കീവേര്ഡ് കൊടുക്കാനുള്ള ഇടവും ഏതു ഭാഷയിലാണോ സേര്ച്ച് ചെയ്യേണ്ടത്, ആ ഭാഷ സെലക്ട് ചെയ്യാനുള്ള ഒരു സെലെക്ട് ബോക്സും അടങ്ങിയ ‘വിക്കിപീഡിയ സേര്ച്ച് പാനല്” ആണ്. അതിനും താഴെയായി ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തില് ബാക്കിയെല്ലാ ഭാഷകളേയും വര്ഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നതു കാണാം (12500 നു മേലെ ലേഖനങ്ങള് ഉള്ള മലയാളം വിക്കിപീഡിയ, 10,000 ത്തിന്റെ ഗ്രൂപ്പില് കാണാം). ഏറ്റവും അടിയിലായി വിക്കിപീഡിയയുടെ മറ്റു സഹോദരസംരംഭങ്ങളിലേക്കുള്ള ലിങ്കുകളും കാണാം.
ഭാഷകളുടെ ലിസ്റ്റില് നിന്നും ഒരു ഭാഷാലിങ്കില് ക്ലിക്കുചെയ്താല് അതാതു ഭാഷകളിലുള്ള വിക്കിപീഡിയയുടെ പ്രധാന പേജിലെക്കെത്താവുന്നതാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ഭാഷ ഒന്നും തെരഞ്ഞെടുത്തില്ലെങ്കില് നേരേ പോകുന്നത് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലേക്കായിരിക്കും. ഇനി നിങ്ങള് പേജിന്റെ അഡ്രസ്സ്ബാറിലെ url ഒന്നു നോക്കുക; അത് നമ്മള് ഇപ്പോള് നില്ക്കുന്ന ഭാഷയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊരു url ലേക്കു മാറിയിരിക്കുന്നതു കാണാം. അതായത് http://wikipedia.org എന്ന url, http://en.wikipedia.org… എന്നായി മറിയതു കാണാവുന്നതാണ്. മലയാളമാണെങ്കില് http://ml.wikipedia.org… എന്നായി മാറുമായിരുന്നു. കുറച്ചു പരിചയമായിക്കഴിഞ്ഞാല് നിങ്ങള് ഈ രണ്ടാമത്തെ url നേരെയങ്ങ് ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങുമെന്നു തീര്ച്ച!
ഇങ്ങനെ കിട്ടുന്ന ഈ പ്രധാന പേജ് അതി വിപുലമായ വിജ്ഞാനശേഖരത്തിലേക്കുള്ളൊരു കവാടം തന്നെയാണ്. featured articles, current news, this day in history, featured pictures, എന്നു തുടങ്ങി ചില പ്രധാനപ്പെട്ട വിവരങ്ങള് നമുക്കിവിടെ കാണാനാവും. പേജിന്റെ ഇടതുവശത്തുതന്നെ പ്രധാനപ്പെട്ട ലിങ്ക്സും സേര്ച്ചുചെയ്യാനുള്ള സേര്ച്ച് പാനലും കാണാവുന്നതാണ്. നമുക്കു വേണ്ട കാര്യം ആ സേര്ച്ച് ബോക്സില് കൊടുത്ത് സേര്ച്ച് ചെയ്താല് മതിയാവും. ഇനി മലയാളത്തിലേക്കു വരിക: അവിടെ ഇംഗ്ലീഷില് ഉള്ളതിനേക്കാള് വളരെ നല്ല പ്രോഗ്രാമബിളായിട്ടുള്ള സേര്ച്ച് ബോക്സായിരിക്കും നിങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുന്നത്. യൂണീകോഡ് ലിപിവിന്യാസത്തില് മലയാളം ടൈപ്പിംങ് അറിയുന്നവര്ക്ക് “മലയാളത്തിലെഴുതുക” എന്ന ഒരു ചെക്ക് ബോക്സ് ടിക്ക് ചെയ്ത ശേഷം മലയാളത്തില് തന്നെ സേര്ച്ചു ചെയ്യാവുന്നതാണ്. ആ ബോക്സില് ടൈപ്പുചെയ്തു തുടങ്ങുമ്പോള് തന്നെ auto suggestion ആയി, ടൈപ്പുചെയ്ത അക്ഷരത്തില് തുടങ്ങുന്ന വാക്കുകളുടെ ലിസ്റ്റ് താഴെ വരുന്നതു കാണാം. സേര്ച്ച് ചെയ്യേണ്ട വാക്ക് മുഴുവന് ടൈപ്പുചെയ്യാതെ തന്നെ അവിടെ നിന്നും സെലക്ട് ചെയ്യുക വഴി നമുക്കു സമയം ലാഭിക്കാവുന്നതാണ്.
വിക്കിപീഡിയയില് സേര്ച്ചുചെയ്യാനുള്ള വഴികള്
വിക്കിപീഡിയയില് നേരിട്ടുപോയി തന്നെ സേര്ച്ചുചെയ്യണമെന്നില്ല, ഗൂഗിളില് സേര്ച്ചുചെയ്യുകയാണെങ്കില് വിക്കിപീഡിയയ്ക്കാണ് ഗൂഗിള് സേര്ച്ച് എഞ്ചിന് പ്രഥമസ്ഥാനം നല്കിയിരിക്കുന്നത് എന്നു കാണാനാവും. ഇനി അഥവാ ഒന്നാമതായി വന്നില്ലെങ്കില് കൂടി ഒന്നാമത്തെ പേജില് തന്നെ നിങ്ങള്ക്കു വിക്കിപീഡിയ ലിങ്കു കാണാനാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയില് തന്നെ പ്രധാനലേഖനങ്ങള് കാണിക്കാനും മറ്റുമായി പ്രത്യേകരീതിയില് ഒരുക്കിവെച്ചിരിക്കുന്ന പേജുകള് ഉണ്ട്. അതു താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. താല്പര്യം പോലെ വേണ്ട പേജുകള് ബുക്ക്മാര്ക്കു ചെയ്യാവുന്നതാണ്:
വിക്കിപീഡിയയെ ആശ്രയിച്ച് മറ്റനേകം സൈറ്റുകളും രംഗത്തുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളെ വ്യക്തമായി ചിട്ടയോടെ അടുക്കിവെച്ചു കാണിക്കുന്നവയാണു ഇവയില് പലതും. നമുക്കവയിലേക്കൊന്നു പോയി നോക്കാം:
- പവര്സെറ്റ് : http://www.powerset.com ഈ സൈറ്റ് ഇപ്പോള് മൈക്രോസോഫ്റ്റ് കോര്പ്പറേഷന്റെ കീഴിലാണുള്ളത്. 2005 – ല് തൂടങ്ങിയ ഈ കമ്പനിയെ 2008 – ഇല് മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു.
- വിക്കിവിക്സ് : http://www.wikiwix.com/ വിക്കിപീഡിയയുടെ എല്ലാ സഹോദര സംരഭങ്ങളിലും(Wikiquote, Wikiionary, Wikinews etc) പോയി സേര്ച്ച് ചെയ്യുന്നു.
- വിക്കിമൈന്ഡ്മാപ് : http://wikimindmap.com സേര്ച്ച് റിസള്ട്ട് ഒരു പ്രത്യേകരീതിയില് ഹോംപേജില് തന്നെ കാണിച്ച് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിലേക്കു നയിക്കുന്നൊരു സൈറ്റാണിത്.
- വിസ്വിക്കി : http://www.viswiki.comവിക്കിപീഡിയയിലേക്ക് പോകാതെ, വിക്കിപേജുകളുടെ സംങ്കീര്ണത ഒട്ടും തന്നെ പ്രകടിപ്പിക്കാതെ ലേഖനങ്ങളെ തെരെഞ്ഞെടുത്തു കൊണ്ടുവരികയാണ് വിസ്വിക്കി ചെയ്യുന്നത്.
- http://videoonwikipedia.org
- http://www.qwika.com
- ക്ലസ്റ്റിവിക്കി : http://wiki.clusty.com
- സിമ്പിള് വിക്കി : http://simple.wikipedia.org
- ടെന്വേര്ഡ്വിക്കി : http://www.tenwordwiki.com വെറും പത്തു വാക്കുകളില് നിങ്ങള് അന്വേഷിക്കുന്ന കാര്യത്തെ വിവരിച്ചു തരുന്ന സൈറ്റ്
- ഒക്കാവിക്സ് : http://www.okawix.comവിക്കിപീഡിയയെ നെറ്റില്ലാത്തസമയത്തും ആശ്രയിക്കണം എന്നുള്ളവര്ക്കുപയോഗിക്കാന് പറ്റിയൊരു സോഫ്റ്റ്വെയറാണിത്. ഏതാണ്ടെല്ലാ ഭാഷകളിലേയും വിക്കിപീഡിയകളെയും അതുപോലെതന്നെ സഹോദരസംരംഭങ്ങളേയും ഇതുപയോഗിച്ച് ഡൗണ്ലോഡു ചെയ്യുവാന് ആവുന്നുണ്ട്. വിന്ഡോസില് മാത്രമല്ല, മാക്കിലും ലിനക്സിലും ഇതു നന്നായി പ്രവര്ത്തിക്കും. വിക്കിപീഡിയയെ അതേപടി സ്വന്തം കമ്പ്യൂട്ടറിലാക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവര്ക്ക് ഇതുപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.
- http://wikipediagame.org
- വിക്കിപീഡിയ മെയിലിംങ് ലിസ്റ്റ് : https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo
ഗുഗിളില് ഒന്നു സേര്ച്ചുചെയ്തുനോക്കിയാല് ഇനിയും നിരവധി സൈറ്റുകള് കാണാനാവുന്നതാണ്.
വിക്കിപീഡിയയുടെ പ്രത്യേകതകള് ഒറ്റനോട്ടത്തില്
വിക്കിപീഡിയയിലെ അല്പകാലത്തെ പരിചയം കൊണ്ട് എനിക്കു മനസ്സിലാക്കാന് കഴിഞ്ഞ ചില സവിശേഷതകള് കൂടി ഒന്നു ചുരുക്കി പറയാം:
- ഒന്നും ആരുടേയും സ്വന്തമല്ല. അല്ലെങ്കില് എല്ലാവര്ക്കും തുല്യ അവകാശമുള്ളവയാണ് വിക്കിലേഖനങ്ങള്. ലോഗിന് ചെയ്തു കേറുകപോലും ചെയ്യാതെ തന്നെ വിക്കി ലേഖനങ്ങളില് തിരുത്തല് വരുത്താനാവുന്നു.
- ലേഖനങ്ങളില് വന്ന മാറ്റങ്ങളേയും മറ്റും കാണിക്കുന്ന ലിങ്ക്സ് ആദ്യപേജില് തന്നെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നതിനാല് ഏതൊരാള്ക്കും മാറ്റങ്ങളെ കണ്ടറിയാനും ആവശ്യമെങ്കില് അതിനെ മാറ്റി പഴയപടിയാക്കാനും സാധിക്കുന്നു.
- വിക്കിപീഡിയയില് എഴുതുന്ന ഓരോ ആള്ക്കും അവരുടെ ലേഖനങ്ങളെ കോപ്പിറൈറ്റ് ചെയ്തു വെക്കാന് പറ്റില്ല. വിക്കിലേഖനങ്ങളെല്ലാം തന്നെ copyleft, GNU Free Documentation License എന്നതിനു കീഴില് വരുന്നു. ഇതുറപ്പുനല്കുന്നത് വിക്കിലേഖനങ്ങളെ ആര്ക്കുവേണമെങ്കില് പകര്ത്തുവാനും മാറ്റങ്ങള് വരുത്തി ഉപയോഗിക്കാനുമുള്ള ഒരു ആജീവനാന്ത ലൈസന്സാണ്.
- personal opinions, jokes, diaries, dictionary definitions, literature ഒക്കെ ഉള്ള ഒരു എന്സൈക്ലോപീഡിയ ആയി വളരുക എന്നതാണ് വിക്കിപീഡിയയുടെ ലക്ഷ്യം.
- എല്ലാ ലേഖനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കൂടെ ഒരു സംവാദം(talk) പേജ് കൂടെ ഉണ്ടാവും. ലേഖനത്തെ പറ്റിയുള്ള ചര്ച്ചകള് നടത്താനും ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താനാവശ്യമായ മാര്ഗനിര്ദേശങ്ങള് നല്കാനുമൊക്കെയാണ് ഈ പേജ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
- പ്രശ്നങ്ങള് സൃഷ്ടിച്ചേക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങള്ക്കുമേലെ വിക്കിപീഡിയയിലെ ചില അധികാരപ്പെട്ടവര്ക്ക് മീഡിയാവിക്കി എന്ന സോഫ്റ്റ്വെയറിന്റെ സഹായത്തോടെ ചില മുന്കരുതലുകള് എടുക്കാനാവുന്നതാണ്.
- വിക്കിപീഡിയയുടെ മാര്ക്കപ്പ് ഭാഷ സാധാരണ HTML മാര്ക്കപ്പില് നിന്നും ഭിന്നമാണ്. എന്നാല് ഒരുവിധം എല്ലാ HTML മാര്ക്കപ്പ് ടാഗുകളും വിക്കി സപ്പോര്ട്ട് ചെയ്യുന്നുമുണ്ട്.
- വിക്കിയിലെ മാത്തമാറ്റിക്സ് ഫോര്മുലകള് teX ടൈപ്പ് സെറ്റിംങ് പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ടെക്സിനെ കുറിച്ചറിയാന് മുകളിലെ ലിങ്കില് ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക.
- വിക്കിയിലെ ലേഖനങ്ങളെല്ലാം തന്നെ പരസ്പരബന്ധിതങ്ങളാണ്. വലിയൊരു വിജ്ഞാനശേഖരം ഒതുക്കിനില്ക്കുന്നവയാവും പല വാക്കുകളും. എന്നാല് പ്രസ്തുത ലേഖനത്തില് അതിന്റെ ആവശ്യമുണ്ടായിരിക്കില്ല, ആപ്പോള് ആ വാക്കുകളില് ലിങ്ക് കൊടുത്തതുവഴി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളിലേക്ക് നമുക്കെത്താനാവും.
- വിക്കിപിഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങള്ക്കിടയിലെ ലിങ്കുകള് രണ്ടു നിറങ്ങളിലായി കാണിച്ചിരിക്കും. ലേഖനം നേരത്തേതന്നെ എഴുതിവെച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു പേജിലേക്കുള്ള ലിങ്കും അതുപോലെ തന്നെ നിലവില് ലേഖനമില്ലാത്ത ഒരു പേജിലെക്ക്( ആ പേജ് വിക്കിയില് വേണ്ടതാണെന്ന് എഡിറ്റ് ചെയ്യുന്നയാള്ക്ക് ബോധ്യമുള്ളതിനാലാണത് ഉണ്ടാക്കുന്നത്)ഉള്ള ലിങ്കുമെന്ന വേര്തിരിവിനെയാണ് ഈ നിറംമാറ്റം കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. അപ്പോള് പുതിയ ഒരു ലേഖനം തുടങ്ങാനുദ്ദേശിച്ചു വരുന്നവര്ക്ക് വിഷയദാരിദ്ര്യത്തെക്കുറിച്ച് വേവലാതിപ്പെടേണ്ടി വരുന്നില്ല.
- മറ്റുള്ള സൈറ്റുകളിലേക്കുള്ള ലിങ്കുകളും കൊടുക്കാവുന്നതാണ്. മാത്രമല്ല, ചിത്രങ്ങള്, സൗണ്ടുകള് പിഡീഫുകള് തുടങ്ങിയവയൊക്കെ അപ്ലോഡു ചെയ്യുവാനുള്ള സൗകര്യവും വിക്കിപീഡിയ ഒരുക്കുന്നുണ്ട്.
- സോഫ്റ്റ് ലിങ്കെന്ന പരിപാടി വിക്കിപീഡിയയില് നടക്കില്ല. സോഫ്റ്റ്ലിങ്കെന്താണെന്നറിയാന് ഇവിടെ ക്ലിക്കു ചെയ്യുക
- ലിങ്കുകള്ക്കു മുകളിലൂടെയും മൗസ് കൊണ്ടുപോയാല് തന്നെ അറിയാന് പറ്റും ആ ലിങ്കില് ക്ലിക്കുചെയ്താന് ഏതു പേജിലേക്കാണു നമ്മേ നയിക്കുന്നതെന്ന്.
- വിവിധ കാറ്റഗറികളുടെ ഒരു ഹൈറാര്ക്കിയായാണ് ലേഖനങ്ങള് എഴുതുന്നത്.
- ഒരു ഉപയോക്താവിന് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ലേഖനത്തെ അദ്ദേഹം ‘ശ്രദ്ധിക്കുന്നു പട്ടികയില്’ (watch list) ചേര്ക്കാവുന്നതാണ്. പിന്നീട് ആ ലേഖനത്തില് വരുന്ന എല്ലാ മാറ്റങ്ങളേയും ഉപയോക്താവിനെ ഇമെയില് വഴി വിക്കിപീഡിയ അറിയിക്കുന്നു. ഉപയോക്താവ് ഉണ്ടാക്കിയ ലേഖനമാണെങ്കില് അതു സാധാരണഗതിയില് തന്നെ ‘ശ്രദ്ധിക്കുന്ന പട്ടികയില്’ വരുന്നതാണ്.
- ഒരേ പോലുള്ള മാറ്റങ്ങള് പല ലേഖനങ്ങളില് വേണമെന്നുണ്ടെങ്കില് അതിനൊരു പ്രത്യേക ടെമ്പ്ലേറ്റ് രൂപകല്പന ചെയ്യാവുന്നതാണ് (ഉദാഹരണത്തിന് കുഴപ്പിക്കുന്ന ചില സ്പെല്ലിന്ങ്സ് പല ലേഖനങ്ങളില് സ്ഥാനം പിടിച്ചിരിക്കും – achieve എന്നതിനു പകരം acheive എന്നെഴുതും ചിലര്, വിമ്മിട്ടം എന്നതിനു പകരം വിമ്മിഷ്ടമെന്നെഴുതും മറ്റു ചിലര് – ഇത്തരം സംഭവങ്ങളെ കണ്ടെത്തി പരിഹരിക്കാന് വേണ്ടി ടെമ്പ്ലേറ്റുണ്ടാക്കാം)
- വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങള്ക്കാണ് ഗൂഗിള് സേര്ച്ച് എഞ്ചില് പ്രത്യേക പരിഗണന നല്കി ആദ്യം തന്നെ കാണിക്കുന്നത്. ഇത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളുടെ ആധികാരികതയെ തന്നെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
- വിക്കിപീഡിയയുടെ ഡാറ്റാബേസ് പല ഫോര്മാറ്റുകളിലായിതന്നെ സൗജന്യമായി ആര്ക്കും ഡൗണ്ലോഡുചെയ്യാവുന്നതാണ്.
വിക്കിപീഡിയയുടെ പ്രത്യേകതകളെ ഇങ്ങനെ നിരത്തിവെച്ചു തീര്ക്കാവുന്നതല്ല എന്ന തിരിച്ചറിവ് എന്നെ ഇതിവിടം കൊണ്ടു നിര്ത്താന് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. കൂടുതലറിയാന് വിക്കിപീഡിയയില് അംഗത്വമെടുത്തു പ്രവര്ത്തിക്കുയേ വഴിയുള്ളൂ!
എന്തിന് വിക്കിപീഡിയയില് അംഗത്വമെടുക്കണം?
നമുക്കോരോരുത്തര്ക്കും ഇന്ന് ലഭിച്ചിരിക്കുന്ന അല്ലെങ്കില് ലഭിച്ചു് കൊണ്ടിരിക്കുന്ന അറിവുകള് പലരില്നിന്ന്, പലസ്ഥലങ്ങളില് നിന്ന്, പലപ്പോഴായി പകര്ന്നു് കിട്ടിയിട്ടുള്ളതാണ്. അത് മറ്റുള്ളവര്ക്കു് കൂടി പ്രയോജനമാകുന്ന രീതിയില് പകര്ന്നു് നല്കാന്, സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുവാന് ഒരു സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥിതിയില് നമുക്കോരോരുത്തര്ക്കും കടമയുണ്ട്.
പേജു ഡൗണ്ലോഡു ചെയ്യുക
വിക്കിയിലെ ലേഖനം ഒരു കമ്പ്യൂട്ടര് പ്രോഗ്രാമര്ക്ക് ഡൗണ്ലോഡ് ചെയ്തുപയോഗിക്കാനുള്ള ഒന്നുരണ്ട് എളുപ്പ വഴികളേക്കുറിച്ചു കൂടി പറയാം. ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ Kasaragod District എന്ന ലേഖനം ഉദാഹരണമായിട്ടെടുക്കുന്നു.
Kasaragod District എന്ന വിക്കിലേഖനത്തിന്റെ ലിങ്ക് , http://en.wikipedia.org/wiki/Kasaragod_district ഇതാണ്. ഈ ലിങ്കിനെ
http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kasaragod_district&printable=yes ഇതുപോലെ മാറ്റിയാല് ആ ലേഖനത്തിന്റെ പ്രിന്റബിള് വേര്ഷന് കിട്ടും. വിക്കി മാര്ക്കപ്പുകള് മാറ്റി html markup ആക്കിയ പേജായിരിക്കും അത്.അതുപോലെ തന്നെ, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kasaragod_district&action=raw എന്നു കൊടുത്താല് ആ പേജ് വിക്കിമാര്ക്കപ്പില് തന്നെ ഡൗണ്ലോഡ് ചെയ്തുവരും. അല്പം തലയുപയോഗിച്ച് നമുക്കു വേണ്ട രീതിയിലിവയെ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയില് നിന്നുമാത്രമല്ല, എല്ലാ ഭാഷകളിലെ വിക്കിപീഡിയയില് നിന്നും ഈ രീതി ഉപയോഗിച്ച് പേജിനെ ഡൗണ്ലോഡു ചെയ്യാനാവും.
ഈ ലേഖനം സമ്പൂര്ണമായിട്ടില്ല…
Mary Had a Little Lamb – മേരിക്കുണ്ടൊരു കുഞ്ഞാട്
വളരെ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു അംഗനവാടി കവിതയാണ് മേരിക്കുണ്ടൊരു കുഞ്ഞാട് ഇംഗ്ലീഷില് Mary had a little lamb -എന്ന പേരില് 1830 -ല് സാറാ ജോസഫ് ഹേലാണിത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. അവര് തന്നെയാണ് മുഴുവനായും ഈ കവിത എഴുതിയതെന്നും അതല്ല, ആദ്യത്തെ നാലുവരി ഒഴിച്ച് ബാക്കിയുള്ളവ മാത്രമാണ് അവരെഴുതിയതെന്നും പ്രധാനമായി രണ്ട് അഭ്യൂഹങ്ങള് ഈ കവിതയുടെ രചനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിലവിലുണ്ട്. മേരി ഹട്സ് എന്നൊരാള് ഈ അംഗനവാടികവിതയുടെ കര്ത്തൃത്ത്വത്തിന് അവകാശവാദവുമായി വന്നിരുന്നെങ്കിലും ഇതു സാറാ ജോസഫ് ഹേല് തന്നെയാണെഴുതിയതെന്നു പിന്നീട് സ്ഥിരീകരിച്ചിരുന്നു. 1877 -ല് തോമസ് ആല്വാ എഡിസണ് താന് കണ്ടുപിടിച്ച ഗ്രാമഫോണിലൂടെ ഈ കവിതയുടെ, ചരിത്രത്തിലാദ്യത്തെ ശബ്ദലേഖനം നടത്തുകയുണ്ടായി.
കവിതയുടെ ഇതിവൃത്തം ചുരുക്കത്തില്
മേരി തന്റെ ജീവനു തുല്യം സ്നേഹിക്കുന്ന ആട്ടിന്കുട്ടിയെ സഹോദരന്റെ അഭ്യര്ത്ഥന പ്രകാരം പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നു. അവിടെയുള്ള വികൃതികളായ കുട്ടികള് മേരിയെ പരിഹസിക്കുകയും ആട്ടിന്കുട്ടിയെ പള്ളിക്കൂടത്തിനു പുറത്തേക്ക് ഓടിച്ചു വിടുകയും ചെയ്യുന്നു. വൈകുന്നേരം പള്ളിക്കൂടം വിട്ട് മേരി പുറത്തിറങ്ങുന്നതും കാത്ത് ആട്ടിന് കുട്ടി മുറ്റത്തു തന്നെ നില്പ്പുണ്ടായിരുന്നു. അവളെ കണ്ടയുടനെ ആട്ടിന്കുട്ടി അടുത്തേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ഓടിയെത്തുന്നു.
കേള്ക്കുന്ന ഏതൊരു കുഞ്ഞുമനസ്സിലും സ്നേഹനൊമ്പരങ്ങളുടെ വേലിയേറ്റമുണ്ടാക്കാനും, മേരിയുടേയും കുഞ്ഞാടിന്റേയും കൂടിച്ചേരലിലൂടെ കുഞ്ഞുമനസ്സുകളെ പറഞ്ഞറിയിക്കാനാവാത്ത സന്തോഷത്തിലേക്കെത്തിക്കാനും കഴിയുന്ന ആഖ്യാനരീതിയാണ് ഈ കവിതയുടേത്. ഒരു ചെറിയ സംഭവത്തെ ഇത്ര ഹൃദ്യമായ രീതിയില് അവതരിപ്പിച്ചു എന്നതു തന്നെയാണ് ഈ കവിതയെ ഇത്ര ജനകീയമാക്കിയതും.
വിക്കിപീഡിയ പറയുന്നതു കേള്ക്കുക:
A famous nursery rhyme composed and published by Sarah Josepha Hale on May,24,1830. There are two competing theories on the origin of this poem. One holds that Roulstone wrote the first four lines and that the final twelve lines, more moralistic and much less childlike than the first, were composed by Sarah Josepha Hale; the other is that Hale was responsible for the entire poem. Another person who claims to have written the poem and well known nursery rhyme is Mary Hughs but it has been confirmed that Sarah Hale wrote it.
കവിതയുടെ മലയാള പരിഭാഷയും ഒറിജിനലും
-
മേരിക്കുണ്ടൊരു കുഞ്ഞാട്
മേനികൊഴുത്തൊരു കുഞ്ഞാട്
പാല്നുരപോലെ വെളുത്താട്
പഞ്ഞികണക്കുമിനുത്താട്തുള്ളിച്ചാടിനടന്നീടും
വെള്ളത്തിരപോല് വെള്ളാട്
കിണുകിണിയെന്നു കിലുങ്ങീടൂം
കിങ്ങിണി കെട്ടിയ കുഞ്ഞാട്മേരിയൊടൊത്തുനടന്നീടും
മേരിയൊടത്തവനുണ്ടീടും
മേരിക്കരികെയുറങ്ങീടും
മേരിയെണീറ്റാലെഴുന്നേല്ക്കും.ഒരുനാള് പള്ളിക്കൂടത്തില്
മേരിയൊടൊപ്പം കുഞ്ഞാടും
അടിവച്ചടിവച്ചകമേറി
അവിടെച്ചിരിതന് പൊടിപൂരംവെറിയന്മാരാം ചിലപിള്ളേര്
വെളിയിലിറക്കീ പാവത്തെ
പള്ളിക്കൂടപ്പടിവാതില്
തള്ളിയടച്ചവര് തഴുതിട്ടൂപള്ളിക്കൂടം വിട്ടപ്പോള്
പിള്ളേരിറങ്ങിനടന്നപ്പോള്
മേരിവരുന്നതു കണ്ടപ്പോള്
ഓടിയണഞ്ഞൂ കുഞ്ഞാട് ! - Mary had a little lamb,
little lamb, little lamb,
Mary had a little lamb,
whose fleece was white as snow.
And everywhere that Mary went,
Mary went, Mary went,
and everywhere that Mary went,
the lamb was sure to go.It followed her to school one day
school one day, school one day,
It followed her to school one day,
which was against the rules.
It made the children laugh and play,
laugh and play, laugh and play,
it made the children laugh and play
to see a lamb at school.And so the teacher turned it out,
turned it out, turned it out,
And so the teacher turned it out,
but still it lingered near,
And waited patiently about,
patiently about, patiently about,
And waited patiently about
till Mary did appear.“Why does the lamb love Mary so?”
Love Mary so? Love Mary so?
“Why does the lamb love Mary so,”
the eager children cry.
“Why, Mary loves the lamb, you know.”
The lamb, you know, the lamb, you know,
“Why, Mary loves the lamb, you know,”
the teacher did reply.
ഈ കവിത വായിക്കുന്ന ഓരോ നിമിഷവും മനസ്സിലേക്കു തെളിഞ്ഞു വരുന്ന ചില മുഖങ്ങളുണ്ട്; ചെറുവത്തൂര് കൊവ്വലിലെ (ഇപ്പോള് വി.വി. നഗര്) എല്. പി. സ്കൂള് അദ്ധ്യാപകരായ പുതിയകണ്ടത്തിലെ ഗോപാലന് മാഷിനേയും കപ്പടാമീശയും വെച്ചുവരുന്ന ഭരതന് മാഷിനേയും, അതുപോലെ സ്നേഹത്തിന്റെ പര്യായമായ ആ സുന്ദരിയായ ടീച്ചറിനേയും – പേരു മറന്നുപോയി! 1985 -ല് ഒന്നുമുതല് രണ്ടര വര്ഷം ഞാനവിടെയായിരുന്നു പഠിച്ചത്. ടി.സി. വാങ്ങിച്ചുവരുമ്പോള് “നന്നായി പഠിക്കണം മോനേ” എന്നു പറഞ്ഞ ടീച്ചറുടെ മുഖം മാത്രമേ ഓര്ക്കുന്നുള്ളൂ. പിന്നീട് ഓരോവട്ടം ചെറുവത്തൂരു പോകുമ്പോഴും ഗോപാലന് മാഷിനെ കാണാന് പറ്റുമായിരുന്നു… പിന്നീടെപ്പോഴോ അദ്ദേഹത്തെ കാണാതായി! അവരുടെ ഓര്മ്മയ്ക്കു മുമ്പില് ഈ പഴയ പാട്ടും ഈ ലേഖനവും സമര്പ്പിക്കട്ടെ!!
ഈ ലേഖനത്തില് എന്തെങ്കിലുമൊക്കെ കൂട്ടിച്ചേര്ക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നവര് ദാ ഇവിടെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയില് ഇത് അതേപടി ഉണ്ട്, അവിടെ തിരുത്തി എഴുതുക, ഞാനവിടെ നിന്നു കോപ്പിക്കോളാം 🙂
ഈ ലേഖനം ഓര്മ്മയിലെത്തിച്ച മറ്റുചില കാര്യങ്ങള്:
- ക്ലാ ക്ലാ ക്ലീ, ക്ലീ ക്ലീ ക്ലൂ ക്ലൂ, സുരേഷ് തിരിഞ്ഞു നോക്കി, അതാ മുറ്റത്തൊരു മൈന…
- കുഞ്ചിയമ്മക്കഞ്ചു മക്കളാണേ…
അഞ്ചാമന് ഓമനക്കുഞ്ചുവാണേ…
പഞ്ചാര വിറ്റു നടന്നു കുഞ്ചു…
പഞ്ചാരക്കുഞ്ചുന്ന് പേരും വന്നു…വഞ്ചിയില് പഞ്ചാര ചാക്കു വെച്ചു
തുഞ്ചത്തിരുന്നു തുഴഞ്ഞു കുഞ്ചു…
പഞ്ചാര വിറ്റു നടന്നു കുഞ്ചു…
പഞ്ചാരക്കുഞ്ചുന്ന് പേരും വന്നുപഞ്ചാര തിന്നു മടുത്തു കുഞ്ചു…
ഇഞ്ചി കടിച്ചു രസിച്ചു കുഞ്ചു…
കുഞ്ചിയമ്മക്കഞ്ചു മക്കളാണേ…
അഞ്ചാമന് ഓമനക്കുഞ്ചുവാണേ..- റാകി പറക്കുന്ന ചെമ്പരുന്തേ,
നീയുണ്ടോ മാമാങ്ക വേല കണ്ടു,
വേലയും കണ്ടു വിളക്കും കണ്ടു,
കടലില് തിര കണ്ടു കപ്പല് കണ്ടു…- നാണു വിറകു കീറി, കൂലി നാലു രൂപ…
മലയാളം വിക്കിപ്രവർത്തകരുടെ സംഗമം
വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷന്റെ വിവിധ മലയാളം വിക്കികളില് പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന വിക്കിപ്രവര്ത്തകരുടെ സംഗമം 2010 Continue reading
വിക്കിപ്രവർത്തകരുടെ സംഗമം
കമ്പ്യൂട്ടറുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവര്ത്തിക്കുന്നവരില് വിക്കിപീഡിയെ കുറിച്ചറിയാത്തവരുണ്ടായിരിക്കില്ല. എന്തിനെങ്കിലും വേണ്ടി സേര്ച്ചു ചെയ്താല് പലപ്പോഴും വിക്കിപീഡിയയില് എത്തിച്ചേരുകയാണു പതിവ്. അവിടെ നിങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുന്ന information-ന്റെ വിപുലമായ വിന്യാസം കണ്ട് അല്പമൊന്ന് അന്ധാളിച്ചേക്കാം! ആരാണിതൊക്കെ കൊടുത്തത്? എവിടെയാണിതിന്റെ ഉറവിടം? ഇങ്ങനെ ഒത്തിരി ചോദ്യങ്ങള് മനസ്സിലുദിച്ചു വന്നേക്കാം.. എന്നാല് മലയാളത്തിലും ഇതുപോലെ ഒരു വിക്കിപീഡിയ ഉണ്ടെന്നുള്ള കാര്യം പലര്ക്കും അറിയില്ല.
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെയും സഹോദര സംരംഭങ്ങളേയും ബാംഗ്ലൂരിലെ മലയാളികൾക്കു് പരിചയെപ്പെടുത്തുക എന്ന ഉദ്ദേശത്തോടു് കൂടി 2010 മാർച്ച് 21 ആം തീയതി ബാംഗ്ലൂരില് വെച്ച് ഒരു വിക്കിപഠനശിബിരം നടത്തുകയുണ്ടായി. പ്രസ്തുത വിക്കി ശിബിരത്തിന്റെ ലിങ്ക് ഇവിടെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു.
* മലയാളം വിക്കി സംരംഭങ്ങളെ പരിചയപ്പെടുത്തുക,
* എങ്ങനെയാണു് വിക്കി സംരംഭങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുക?
* മലയാളം വിക്കികളിൽ എങ്ങനെ മലയാളത്തിൽ ടൈപ്പ് ചെയ്യാം?
തുടങ്ങി പല കാര്യങ്ങളും അവിടെ വച്ചു് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കുറിച്ച് അറിയാനാഗ്രഹിക്കുന്ന പുതുമുഖങ്ങൾക്കു് പരിചയപ്പെടുത്തി. അന്നവിടെ പരിചയപ്പെടുത്തിയതും ചര്ച്ച ചെയതതും ആയ കാര്യങ്ങൾ പ്രിന്റെടുത്തു പരിപാടിക്കു് വന്നവർക്കു് നല്കുകയുണ്ടായി. ആ പ്രമാണത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഉള്ളടക്കം നിങ്ങളുടെ അറിവിലേക്കായി താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
ഇതോടൊപ്പം തന്നെ വേരൊരു പ്രധാന കാര്യം കൂടെ പറഞ്ഞോട്ടെ. ഈ വരുന്ന വിഷു കഴിഞ്ഞുള്ള 17 ആം തീയതി (2010 ഏപ്രിൽ 17നു്) വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷന്റെ മലയാളം വിക്കിസംരംഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിക്കിപ്രവർത്തകരുടെ സംഗമം എറണാകുളത്തെ രാജഗിരി കോളേജ് ഓഫ് സോഷ്യൽ സയൻസസ്, കളമശ്ശേരിയിൽ വെച്ചു് നടത്തുന്നു. മലയാളം വിക്കിസംരംഭങ്ങളിൽ താല്പര്യമുള്ള എല്ലാ മലയാളികളേയും പ്രസ്തുത സംഗമത്തിലേക്ക് സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. ഈ പരിപാടിയെ കുറിച്ച് വിശദമായിട്ട് ഇവിടെ കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. വായിച്ചു നോക്കുമല്ലോ. എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ യാതൊരു മടിയും കൂടാതെ ചോദിക്കണമെന്ന് അഭ്യര്ത്ഥിക്കുന്നു.
മലയാളം വിക്കിസംരംഭങ്ങളെ പരിചയപ്പെടുന്നതിന് താഴെ കാണുന്ന ഉള്ളടക്കം നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. മലയാളത്തെ സ്നേഹിക്കുന്ന എല്ലാവരും ഇതു വായിച്ചു നോക്കാനും സംശങ്ങൾ ചോദിക്കാനും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.
അനേകം എഴുത്തുകാരുടേയും വായനക്കാരുടേയും സഹകരണത്തോടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സ്വതന്ത്രവും സൗജന്യവുമായ ഓൺലൈൻ സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം ആണ് വിക്കിപീഡിയ. അനേകം എഴുത്തുകാരുടെ അറിവും പ്രയത്നവും വിക്കിപീഡിയയിലെ ഓരോ ലേഖനത്തിനു പിന്നിലുണ്ട്. ഏറ്റവും വലിയ വിക്കിപീഡിയ ഇംഗ്ലീഷിലാണ് ( http://en.wikipedia.org/). ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയില് നിലവില് 32 ലക്ഷത്തില്പ്പരം ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയ (http://ml.wikipedia.org) വികസിച്ചുവരുന്നതെയുള്ളൂ. നിലവിൽ 12,000 ത്തോളം ലേഖനങ്ങളാണു് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലുള്ളത്.
2. എന്തിനാണു് വിക്കിപീഡിയയിൽ ലെഖനം എഴുതേണ്ടതു്? എനിക്കു് അതു് കൊണ്ടു് എന്തു് പ്രയോജനം ലഭിയ്ക്കും?
നമുക്കോരോരുത്തർക്കും ഇന്ന് ലഭിച്ചിരിക്കുന്ന അല്ലെങ്കിൽ ലഭിച്ചു് കൊണ്ടിരിക്കുന്ന അറിവുകൾ പലരിൽനിന്ന്, പലസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന്, പലപ്പോഴായി പകർന്നു് കിട്ടിയിട്ടുള്ളതാണ്. അത് മറ്റുള്ളവർക്കു് കൂടി പ്രയോജനമാകുന്ന രീതിയിൽ പകർന്നു് നൽകാൻ, സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുവാന് ഒരു സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥിതിയിൽ നമുക്കോരോരുത്തര്ക്കും കടമയുണ്ട്.
രേഖപ്പെടുത്താതു് മൂലം നഷ്ടമായിപ്പോയ നിരവധി അറിവുകളുണ്ടു്. നമുക്കു് ലഭിച്ച അറിവുകൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ കൂടിയും മറ്റു് വിക്കി സംരംഭങ്ങളിൽ കൂടിയും പങ്കു് വെക്കുന്നതിലൂടെ നമ്മൾ നമ്മുടെ ഭാവി തലമുറയ്ക്കായി ഒരു സേവനം ആണു് ചെയ്യുന്നതു്.
സൗജന്യമായി വിജ്ഞാനം പകർന്നു് നല്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ആത്മസംതൃപ്തിയാണു് വിക്കിയന്മാർക്ക് ഇത്തരം പൊതുസേവനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുക. അതോടൊപ്പം അറിവു് പങ്കു് വെക്കുന്നതിലൂടെ അതു് വർദ്ധിക്കുന്നു എന്ന പഴംചൊല്ലു് നിത്യജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാകുന്നതും കാണാനാകും.
ഓർക്കുക, ഇതുപോലെ പല സുമനസ്സുകൾ വിചാരിച്ചതിന്റെ ഫലമാണ് നാമിന്നു് ആർജ്ജിച്ചിരിക്കുന്ന അറിവുകളൊക്കെയും.
വിക്കിപീഡിയപോലുള്ള സംരഭങ്ങളിൽ ലേഖനം എഴുതുന്നതിലൂടെ നമ്മുടെ അറിവ് വര്ദ്ധിക്കുകയും ആ അറിവ് വിക്കിപീഡിയ്ക്കു പുറത്തുള്ളവരേക്കാൾ ഏറ്റവും പുതുതായി ഇരിക്കുകയും ചെയൂന്ന പ്രതിഭാസമാണു് വിക്കിസംരംഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം എന്നു പരിചയസമ്പന്നരായ വിക്കിയന്മാർ എല്ലാം തന്നെ സമ്മതിക്കുന്നുണ്ടു്. കാരണം നാം സ്വന്തമായി ഒരു ലേഖനം എഴുതുമ്പോൾ അതിന്റെ ആധികാരികത ഉറപ്പാക്കാനായി അത് സ്വയം പഠിക്കും എന്നതു് തന്നെ.
3. വിക്കിപീഡിയയില് ലേഖനം എഴുതുന്നതിന് ആ വിഷയത്തില് നല്ല അറിവുണ്ടാവേണ്ടേ? അതില്ലാത്തവര് എന്തുചെയ്യും?
വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്ന് ആളുകളെ അകറ്റി നിര്ത്തുന്ന ഒരു പ്രധാന തെറ്റിദ്ധാരണയാണ് ഇത്. വിക്കിപീഡിയയില് ലേഖനം എഴുതുവാന് നിങ്ങള്ക്ക് ആ വിഷയത്തില് അഗാധപാണ്ഡിത്യം ഉണ്ടാവേണ്ടതില്ല. വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു ലേഖനവും ഒരാൾ മാത്രം എഴുതിതീര്ത്തതുമല്ല. പല മേഖലയിലുള്ളവർ, പലരാജ്യങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ, ഇന്റര്നെറ്റ് എന്ന മാധ്യമത്തിലൂടെ കൂട്ടായി എഴുതിതീര്ത്തവയാണ് ഇതിലെ ഓരോ ലേഖനങ്ങളും.
തിരുവനന്തപുരത്തെ ഒരു സ്കൂള് വിദ്യാര്ത്ഥി ഇലക്ട്രിക് ബള്ബ് എന്ന ഒരു ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയില് എഴുതുവാന് തുടങ്ങുന്നു എന്നു സങ്കല്പിക്കൂ. അവന്റെ അറിവിന്റെ പരിധിയില്നിന്നുകൊണ്ട് ഇലക്ട്രിക് ബള്ബ് എന്താണ് ചെയ്യുന്നതെന്നതിന്റെ ഒരു അടിസ്ഥാന വിവരണം മാത്രം ഒരു പാരഗ്രാഫിൽ എഴുതുകയാണ് അവന് ചെയ്തത്. കുറേ ദിവസം കഴിഞ്ഞ് മദ്രാസില് നിന്നും ഒരു എഞ്ചിനീയറിംഗ് വിദ്യാര്ത്ഥി ആ ലേഖനം അല്പം കൂടി വിപുലപ്പെടുത്തി ബള്ബിന്റെ പ്രവര്ത്തന തത്വങ്ങളും, അതിന്റെ രേഖാ ചിത്രങ്ങളും അതേ ലേഖനത്തില് കൂട്ടിച്ചേര്ക്കുന്നു എന്നിരിക്കട്ടെ. തുടര്ന്ന് അമേരിക്കയില് ജോലി ചെയ്യുന്ന മലയാളിയായ ഒരു ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയർ ഈ ലേഖനം കാണാനിടയാവുകയും, പലവിധ ബള്ബുകളെ കുറിച്ച് കുറച്ചുകൂടി ആധികാരികമായതും, സാങ്കേതിക വിജ്ഞാനം പകരുന്നതുമായ മറ്റുകാര്യങ്ങള്കൂടി ആ ലേഖനത്തിൽ ചേര്ക്കുന്നു എന്നും വിചാരിക്കുക. ഇങ്ങനെ അവസാനം ഇലക്ട്രിക് ബള്ബിനെപ്പറ്റിയുള്ള ആ ലേഖനം വിജ്ഞാനപ്രദമായ ഒരു നല്ല ലേഖനമായി മാറുന്നു. പലതുള്ളി പെരുവെള്ളം! ഇതുതന്നെയാണ് വിക്കിപീഡിയയിലേ ഓരോ ലേഖനത്തിനു പിന്നിലും ഉള്ള തത്വം. ഇതില് ഭാഗഭാക്കാവാന് നിങ്ങള്ക്കും സാധിക്കും എന്നു് മനസ്സിലായില്ലേ. പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയും നിലവിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തിയും നിങ്ങൾക്കു് ഈ സംരംഭത്തിന്റെ ഭാഗമാകാം.
4. മലയാളം വിക്കിസംരംഭങ്ങളുടെ പ്രസക്തി എന്തു്?
വിവരങ്ങൾ സ്വതന്ത്രമാക്കുക, അതു് എല്ലാവരുമായി പങ്കുവെക്കുക, എന്നതൊക്കെതാണ് വിക്കിപീഡിയ ഉൾപ്പെടുന്ന മീഡിയാവിക്കി സംരംഭങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനലക്ഷ്യമെങ്കിൽ, അതോടൊപ്പം, ശുഷ്കമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നമ്മുടെ ഭാഷയുടെ ജീവൻ നിലനിർത്തുകയും, ഓൺലൈനിൽ മലയാളത്തിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം സജീവമാക്കി നിർത്തുക എന്നതുകൂടിയാണ് മലയാളം വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം.
നമ്മുടെ സ്കൂളുകളിലെ പഠനസമ്പ്രദായം വിദ്യാർത്ഥികേന്ദ്രീകൃതമാകുന്ന ഇക്കാലത്ത് പാഠപ്പുസ്തകത്തിനപ്പുറമുള്ള വിവരശേഖരണം പ്രധാനമാണല്ലോ. സ്കൂളുകളിൽ വീടുകളിലും ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോഗം വർദ്ധിച്ചുവരുന്നതിനാൽ കുട്ടികൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയ അടക്കമുള്ള വിവിധ വിക്കിസംരംഭങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്താനുള്ള അവസരമുണ്ട്. ചരിത്രം, ഭൂമിശാസ്ത്രം, ജ്യോതിശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ വിജ്ഞാനപ്രദമാണ്. പകർപ്പവകാശമുക്തമായ ധാരാളം കൃതികൾ മലയാളം വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിൽ ലഭ്യമാണു്. ഏതൊരു വൈജ്ഞാനിക വിഷയത്തെ കുറിച്ചും സ്വന്തമായി വിക്കിപുസ്തകങ്ങൾ രചിക്കാൻ വിക്കിപാഠശാല അവസരം നൽകുന്നു. ബഹുഭാഷ നിഘണ്ടുമായ വിക്കിനിഘണ്ടുവിലൂടെ വിവിധഭാഷകളിലുള്ള വാക്കുകളുടെ മലയാളമർത്ഥം അറിയാം. ഈ മലയാളം വിക്കിസംരംഭങ്ങളിൽ കൂടെ അറിവു് നേടുക എന്നതിനൊപ്പം തന്നെ നിങ്ങൾക്കുള്ള അറിവു് മറ്റുള്ളവരുമായി പങ്കുവെക്കാനുള്ള അവസരം കൂടി ലഭ്യമാണു്.
5. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ലഘു ചരിത്രം തരാമോ?
2002 ഡിസംബർ 21-നു് അമേരിക്കന് സര്വ്വകലാശാലയിൽ ഗവേഷണ വിദ്യാര്ത്ഥിയായയിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സ്വദേശിയായ ശ്രീ. വിനോദ് എം. പി യാണ് മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്കു (http://ml.wikipedia.org/) തുടക്കം ഇട്ടതു്. അദ്ദേഹം തന്നെയായിരുന്നു ആദ്യത്തെ രണ്ട് വര്ഷത്തോളം മലയാളം വിക്കിയെ സജീവമായി വിലനിര്ത്താൻ പ്രയത്നിച്ചതും. കുറേ കാലത്തോളം അദ്ദേഹം ഒറ്റക്കായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രവര്ത്തനങ്ങള് ചെയ്തിരുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ആരംഭകാലങ്ങളില് ഉണ്ടായിരുന്ന അംഗങ്ങളെല്ലാം വിദേശമലയാളികളായിരുന്നു.
മലയാളം പോലുള്ള ഭാഷകള്ക്ക് കമ്പ്യൂട്ടറിൽ എഴുതാനും വായിക്കാനുമുപയോഗിക്കുന്ന ലിപിവ്യവസ്ഥകളിൽ ആദ്യമൊന്നും പൊതുവായ മാനദണ്ഡമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനാല് തന്നെ ഇത്തരം ഭാഷയിൽ എഴുതുന്ന ലേഖനങ്ങൾ വായിക്കാ, പ്രസ്തുത ലേഖനമെഴുതിയ ആൾ ഉപയോഗിച്ച ഫോണ്ടും കമ്പ്യൂട്ടർ വ്യവസ്ഥയും തന്നെ ഉപയോഗിക്കണം എന്ന സ്ഥിതി ആയിരുന്നു. യൂണിക്കോഡ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ ലിപിവ്യവസ്ഥ വന്നതോടുകൂടി മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടറിനു വഴങ്ങുന്ന ഒന്നായി. എല്ലാഭാഷയ്ക്കും തനതായ ലിപിസ്ഥാനങ്ങൽ നിശ്ചയിച്ചുകൊണ്ട് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തില് നിലവില് വന്നിട്ടുള്ള സംവിധാനമാണ് യുണികോഡ്. മലയാളം യൂണിക്കോഡ് സാര്വത്രികമായി ഉപയോഗിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയതോടെയാണ് മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സജീവമായത്.
പക്ഷെ ഇത്രയും ബൃഹത്തായ ഒരു പദ്ധതി ഒന്നോ രണ്ടോ പേർ ചേര്ന്ന് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടു പോകുന്നത് അസാദ്ധ്യമായതിനാല് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ തുടക്കം വളരെ മന്ദഗതിയിലായിരുന്നു. 2002-ൽ തുടങ്ങിയിട്ടും 2004 വരെ മലയാളം വിക്കിയിൽ കാര്യമായ പുരോഗതിയുണ്ടായില്ല. 2004 മദ്ധ്യത്തോടെ മലയാളം യുണിക്കോഡ് എഴുത്തു സാമഗ്രികൾ സജീവമായിത്തുടങ്ങിയിരുന്നു.
മറ്റെല്ലാ വിക്കികളിലേയുംപോലെ മലയാളത്തിലും ഇക്കാലത്ത് ചെറിയ ലേഖനങ്ങളായിരുന്നു അധികവും. അവ മൊത്തത്തില് നൂറെണ്ണം പോലും തികഞ്ഞിരുന്നുമില്ല. 2004 ഡിസംബറിലാണ് മലയാളം വിക്കിയിൽ നൂറു ലേഖനങ്ങൾ തികയുന്നത്. 2005 മധ്യത്തോടെ പിന്നെയും പുതിയ അംഗങ്ങളെത്തി. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ മുഖ്യതാൾ അണിയിച്ചൊരുക്കപ്പെട്ടു. ലേഖനങ്ങൾ വിഷയാനുസൃതമായി ക്രമീകരിച്ചു തുടങ്ങി. 2005 സെപ്റ്റംബറിൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയ്ക്കു ആദ്യത്തെ സിസോപ്പിനെ ലഭിച്ചു. ഇതോടെ സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളിൽ മെറ്റാ വിക്കിയിലെ പ്രവര്ത്തകരെ ആശ്രയിക്കാതെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്കു നിലനില്ക്കാം എന്ന സ്ഥിതിയായി.
മലയാളികള്ക്ക് മലയാളം ടൈപ്പിങ്ങിലുള്ള അജ്ഞത മൂലം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ വളര്ച്ച ഇഴഞ്ഞിഴഞ്ഞ് നീങ്ങുകയായിരുന്നു. 2006ലാണ് ഇതിനു് മാറ്റം കണ്ടുതുടങ്ങിയത്. യൂണീക്കോഡ് മലയാളം ഉപയോഗിച്ച് ഗള്ഫ് നാടുകളിലും, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലും ഉള്ള അനേകർ മലയാളത്തിൽ ബ്ലോഗു് ചെയ്യുവാൻ തുടങ്ങി. ബ്ലോഗിങ്ങിലൂടെ മലയാളം ടൈപ്പിങ്ങ് അനായസം പഠിച്ചെടുത്ത ഇവരിൽ പലരുടേയും ശ്രദ്ധ ക്രമേണ വിജ്ഞാന സംഭരണ സംരംഭമായ വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.
അങ്ങനെ കുറച്ച് സജീവ പ്രവര്ത്തകർ വിക്കിപീഡിയയിലെത്തിയതോടെ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ വൈവിധ്യവും മെച്ചപ്പെട്ടു. 2006 ഏപ്രിൽ 10ന് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയില് 500-മത്തെ ലേഖനം പിറന്നു. ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം അതേവര്ഷം സെപ്റ്റംബറില് 1000-വും, 2007 ഡിസംബര് 12-നു് 5000 വും, 2009 ജൂൺ 1-നു് 10,000-വും കടന്നു. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലവിൽ 12,000 ത്തോളം ലേഖനങ്ങളുണ്ടു്.
6. ഏതൊക്കെ മലയാളം വിക്കിസംരംഭങ്ങളാണു് നിലവിൽ സജീവമായിരിക്കുന്നതു്?
വിക്കിപീഡിയ (http://ml.wikipedia.org):
ഏറ്റവും പ്രധാനവും ഏറ്റവും സജീവവും ആയിരിക്കുന്നതു്, സൗജന്യവും സ്വതന്ത്രവുമായ സർവ്വവിജ്ഞാനകോശമായ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയാണു്.. ഇതിനു് പുറമേ മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്കു് താഴെ പറയുന്ന സഹൊദര സംരംഭങ്ങളുണ്ടു്.
വിക്കിഗ്രന്ഥശാല (http://ml.wikisource.org):
പകർപ്പവകാശകാലാവധി കഴിഞ്ഞു് പൊതുസഞ്ചയത്തിലെത്തിയ മലയാളകൃതികൾ ശേഖരിക്കുന്ന വിക്കിയാണു് വിക്കിഗ്രന്ഥശാല. അദ്ധ്യാത്മരാമായണം, സത്യവേദപുസ്തകം, ഖുർആൻ, കുമാരനാശാന്റെ കവിതകൾ, ചങ്ങമ്പുഴയുടെ കവിതകൾ, കുഞ്ചൻനമ്പ്യാരുടെ കൃതികൾ, നാരായണീയം, കൃഷ്ണഗാഥ, ജ്ഞാനപ്പാന എന്നിങ്ങനെ ഒട്ടേറെ അമൂല്യ ഗ്രന്ഥങ്ങള് മലയാളം വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിൽ ശേഖരിച്ചു് വച്ചിരിക്കുന്നു. പകർപ്പവകാശപരിധിയിൽ വരാത്ത അമൂല്യ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിലാക്കാൻ നിങ്ങൾക്കും സഹായിക്കാം. മലയാളത്തിന്റെ ഓൺലൈൻ റെഫറൻസ് ലൈബ്രറി ആയിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന വിക്കിയാണിതു്.
വിക്കിനിഘണ്ടു (http://ml.wiktionary.org):
നിര്വചനങ്ങൾ, ശബ്ദോത്പത്തികൾ, ഉച്ചാരണങ്ങൾ, മാതൃകാ ഉദ്ധരണികൾ, പര്യായങ്ങൾ, വിപരീതപദങ്ങൾ, തര്ജ്ജമകൾ എന്നിവയടങ്ങുന്ന ഒരു സ്വതന്ത്ര ബഹുഭാഷാ നിഘണ്ടു സൃഷ്ടിക്കുവാനുള്ള ഒരു സഹകരണ പദ്ധതിയാണ് മലയാളം വിക്കിനിഘണ്ടു. മലയാളം വാക്കുകള്ക്ക് തത്തുല്യമായ ഇതരമലയാള പദങ്ങളും അതേ പോലെ അന്യഭാഷാ പദങ്ങളുടെ മലയാളത്തിലുള്ള അര്ത്ഥവും ചേര്ത്ത് ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള മലയാളികള് ഈ സംരംഭത്തിനുവേണ്ടി പ്രവര്ത്തിക്കുന്നു. നിലവിൽ ഏതാണ്ടു് 41,000-ത്തോളം പദങ്ങളുടെ നിര്വചനമാണു വിക്കിനിഘണ്ടുവിലുള്ളത്. മലയാള വാക്കുകളുടേതിനു് പുറമേ ഇംഗ്ലീഷ്, ജാപ്പനീസ്, കൊറിയന്, ഹിന്ദി, തമിഴ്, ചൈനീസ് എന്നീ ഭാഷകളിലെ വാക്കുകളും അവയുടെ മലയാളത്തിലുള്ള നിര്വചനവും ഈ വിക്കിയിലുണ്ട്. കാലക്രമേണ ഇതു് ഓൺലൈൻ മലയാളത്തിന്റെ നട്ടെല്ലായി മാറും.
വിക്കിപാഠശാല (http://ml.wikibooks.org/):
പാഠപുസ്തകങ്ങൾ, മത്സരപ്പരീക്ഷാ സഹായികൾ, വിനോദയാത്രാ സഹായികൾ, പഠനസഹായികൾ എന്നിവ ചേർക്കുന്ന വിക്കിയാണു വിക്കിപാഠശാല. ഈ പദ്ധതി വരും കാലങ്ങളിൽ മലയാളികൾക്കു് ഏറെ പ്രയോജനപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. ആവശ്യത്തിനു് പ്രവർത്തകരില്ലാത്തതു് മൂലം ഇഴഞ്ഞു് നീങ്ങുന്ന ഒരു പദ്ധതി ആണിതു്.
വിക്കിചൊല്ലുകൾ ( http://ml.wikiquote.org):
പഴഞ്ചൊല്ലുകൾ, പ്രസിദ്ധരായ വ്യക്തികളുടെ മൊഴികൾ, പ്രസിദ്ധമായ പുസ്തകങ്ങൾ/ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ എന്നിവയിലുള്ള ഉദ്ധരിണികൾ, എന്നിവ ശേഖരിക്കുന്ന വിക്കിയാണ് വിക്കിചൊല്ലുകൾ. നിലവിൽ ഈ വിക്കി സംരംഭത്തിൽ വലിയ പ്രവര്ത്തനങ്ങളില്ല. വിജ്ഞാനം പങ്കു വെക്കുവാന് തയ്യാറുള്ള ധാരാളം പ്രവര്ത്തകർ വന്നാൽ മാത്രമേ ഈ സംരഭങ്ങൾ സജീവമാകൂ.
7. എന്തിനാണു് മലയാളം വിക്കിപ്രവർത്തകരുടെ സംഗമം നടത്തുന്നതു്?
മലയാളം വിക്കിപദ്ധികളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം കേരളത്തിലെ മലയാളികൾക്കിടയിലുണ്ടാക്കുക എന്നതാണു് മലയാളം വിക്കിപ്രവർത്തകരുടെ സംഗമം കൊണ്ടുള്ള പ്രധാന ഉദ്ദേശം. അതിനൊപ്പം തന്നെ നിരവധി വർഷങ്ങളായി ലോകത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളിലിരുന്നു് മലയാളം വിക്കിപദ്ധികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിക്കിപ്രവർത്തകർ തമ്മിൽ നേരിട്ടു് കാണുകയും അവരുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കു് വെക്കുകയും ചെയ്യുക എന്ന ഉദ്ദേശവും ഉണ്ടു്.
മലയാളം വിക്കിപദ്ധതികളുടെ ഇന്നോളമുള്ള ചരിത്രമെടുത്തു് പരിശോധിച്ചാൽ ഇതിന്റെ സജീവപ്രവർത്തകരിലെ ഭൂരിപക്ഷം പേരും പ്രവാസി മലയാളികളാണു് എന്നു് കാണാം. കേരളത്തിലുള്ള മലയാളികൾക്കു് ഇന്റർനെറ്റുമായുള്ള പരിചയം കുറവായതു്, ഇത്തരം സംരഭങ്ങളെ കുറിച്ചു് അറിവില്ലാത്തതു്, മലയാളം ടൈപ്പു് ചെയ്യാൻ അറിയാത്തതു്, മലയാളത്തിലും വിക്കിപദ്ധതികൾ നിലവിലുണ്ടു് എന്നു് അറിയാത്തതു് മൂലം, ഇങ്ങനെ നിരവധി കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടാകാം കേരളത്തിലുള്ള മലയാളികൾ ഇതിൽ നിന്നു് അകന്നു് നിൽക്കുന്നതു്. ഈ സ്ഥിതി മാറെണ്ടതുണ്ടു്. മലയാലത്തിലുള്ള വിക്കിപദ്ധതികൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രയോജനപ്പെടുത്തേണ്ടതും ഏറ്റവും കൂടുതൽ അതിലേക്കു് സംഭാവന ചെയ്യേണ്ടതും കേരളത്തിൽ നിന്നാണു്.
അങ്ങനെ ഒരു സ്ഥിതി വിശേഷം ഉണ്ടാക്കാനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ആദ്യത്തെ ചവിട്ടു് പടിയാണു് ഏപ്രിൽ 17-നു് നടക്കുന്ന വിക്കിപ്രവർത്തകരുടെ സംഗമം. ആ സമയത്തു് പ്രവാസികളായ നിരവധി വിക്കിപ്രവർത്തകർ കേരളത്തിൽ അവരുടെ സ്വദേശം സന്ദർശിക്കുന്നു. ആ അവസരം നോക്കിയാണു് ഇങ്ങനെ ഒരു വിക്കിസംഗമം വിഭാവനം ചെയ്യുന്നതു്.
