ദശരഥ ജാതകം ബൗദ്ധ ജാതകകഥകളിലെ ഒരു പ്രധാന കഥയാണ്, ഗൗതമ ബുദ്ധന്റെ മുൻജന്മത്തെ വിവരിക്കുന്നത്. ഇത് രാമായണത്തിന്റെ ബൗദ്ധ പതിപ്പ് എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, പാലി ത്രിപിടകത്തിലെ ഖുദ്ദക നികായത്തിൽ (ജാതക അഥവനികയം) കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് രാമകഥയുടെ ഏറ്റവും പഴയ രൂപമായി പണ്ഡിതന്മാർ കണക്കാക്കുന്നു, ബ്രഹ്മണാധിപത്യ സൂചനകൾ ഇതിൽ കുറവാണ്. BC 6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ബൗദ്ധ സാഹിത്യത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണിത്, രാമനാമത്തിന്റെ ആദ്യ രേഖയായി കരുതപ്പെടുന്നു. ദശരഥ ജാതകം ബൗദ്ധ ജാതകകഥകളിലെ 461-ാമത്തെ കഥയാണ്. ഭാരതീയ ഇതിഹാസങ്ങളിൽ രാമനും രാവണനും ധർമ്മത്തിന്റെയും അധർമ്മത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളായി വാഴ്ത്തപ്പെടുമ്പോൾ, ബൗദ്ധ സാഹിത്യം ഇവരെ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ പരിപ്രേക്ഷ്യത്തിലാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. വാല്മീകി രാമായണം ഒരു യുദ്ധകാവ്യമായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ബൗദ്ധ പാഠങ്ങൾ ഇവരെ ജ്ഞാനാന്വേഷികളായ ‘ബോധിസത്വന്മാരായി’ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.

രാമപണ്ഡിതന്റെ ധർമ്മവിചാരം

ബുദ്ധന്റെ പൂർവ്വജന്മ കഥകൾ വിവരിക്കുന്ന ‘പാലി ജാതക‘ കഥകളിലെ സുപ്രധാനമായ ഒന്നാണ് ദശരഥ ജാതകം. ഥേരവാദ ബുദ്ധമതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥമായ ‘ഖുദ്ദക നികായ’യിലാണ് ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

• രക്തബന്ധവും രാജ്യവും: വാരണാസിയിലെ രാജാവായിരുന്ന ദശരഥന്റെ മക്കളായിരുന്നു രാമപണ്ഡിതനും ലക്ഷ്മണനും സീതയും. ഇവിടെ സീത രാമന്റെ സഹോദരിയാണ്. രക്തശുദ്ധി നിലനിർത്താൻ സഹോദരങ്ങൾ വിവാഹം കഴിക്കുന്ന പൗരാണിക ‘ശാക്യ’ വംശപാരമ്പര്യമാണ് ഇതിൽ നിഴലിക്കുന്നത്.

• വനവാസം: വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ കയ്കേയിയുടെ ക്രൂരതയ്ക്ക് പകരം, മക്കൾക്ക് കൊട്ടാരത്തിൽ അപകടം സംഭവിക്കുമെന്ന് ഭയന്ന പിതാവ് അവരെ ഹിമാലയത്തിലേക്ക് സുരക്ഷിതരായി അയക്കുന്നതായാണ് ഇതിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നത്.

• സ്ഥിതിപ്രജ്ഞനായ രാമൻ: പിതാവിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടിട്ടും ലവലേശം ചഞ്ചലപ്പെടാത്ത രാമപണ്ഡിതൻ അനിത്യതയെ (Impermanence) കുറിച്ചുള്ള ബുദ്ധദർശനം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: “ജനിച്ചവർ മരിക്കും എന്നത് പ്രകൃതിനിയമം, അതിൽ വിലപിക്കുന്നതിൽ അർത്ഥമില്ല.”

• ഥേരവാദം (Theravāda) ബുദ്ധമതത്തിലെ ഏറ്റവും പഴയ വിഭാഗമാണ്, “മൂപ്പന്മാരുടെ പാത” എന്നർത്ഥം വരുന്നത്. ഇത് പ്രാചീന ബുദ്ധന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും അടുത്തുനിൽക്കുന്ന യാഥാസ്ഥിതിക പാരമ്പര്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ചില ബുദ്ധമത ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളും പഠനങ്ങളും ഥേരവാദ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് തമിഴ്-കേരള ബുദ്ധ ചരിത്രത്തിൽ.

വനവാസം പൂർത്തിയാക്കി മടങ്ങിയെത്തിയ രാമനും സീതയും 16,000 വർഷം നീതിപൂർവ്വം രാജ്യം ഭരിച്ചുവെന്ന് കഥ അവസാനിക്കുന്നു. ഇവിടെ രാവണനോ യുദ്ധമോ ഇല്ല; മറിച്ച് ധർമ്മനിഷ്ഠയായ ഒരു ഭരണക്രമം (Ram Rajya in Buddhist perspective) മാത്രമാണുള്ളത്.

ലങ്കാവതാര സൂത്രം: രാവണൻ എന്ന മഹാമതി

മഹായാന ബുദ്ധമതത്തിലെ അതിഗഹനമായ ദാർശനിക ഗ്രന്ഥമാണ് ലങ്കാവതാര സൂത്രം. ഇതിൽ രാവണൻ ഒരു രാക്ഷസ രാജാവല്ല, മറിച്ച് ബുദ്ധശിഷ്യനും ജ്ഞാനിയുമാണ്. മഹായാന ബുദ്ധമതത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണവും എന്നാൽ സുന്ദരവുമായ ദർശനങ്ങൾ അടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥമാണ് ലങ്കാവതാര സൂത്രം. ഇതിലെ ആദ്യ അധ്യായം പൂർണ്ണമായും രാവണനും ബുദ്ധനും തമ്മിലുള്ള സംവാദമാണ്. നമ്മുടെ ഇതിഹാസങ്ങൾ എപ്പോഴും നമുക്ക് പറഞ്ഞുതന്നത് രാമ-രാവണ യുദ്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ചരടുപിടിച്ച് പുറകോട്ട് പോയാൽ, പൗരാണിക ബൗദ്ധ ഗ്രന്ഥമായ ‘ലങ്കാവതാര സൂത്രത്തിൽ’ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു രാവണനെ നമുക്ക് കാണാം. അവിടെ രാവണൻ ഒരു വില്ലനല്ല, മറിച്ച് അറിവിനായി ദാഹിക്കുന്ന ഒരു മഹാപണ്ഡിതനാണ്. ബുദ്ധൻ നൽകിയ ഉപദേശങ്ങളിലൂടെ രാവണൻ കണ്ടെത്തിയ ആ വലിയ സത്യം ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്: “ചിത്തമാത്ര” (Mind-Only).

ചിത്തമാത്ര ദർശനം

ലങ്കയിലെ മലയ പർവ്വതത്തിൽ ബുദ്ധൻ എത്തിയപ്പോൾ രാവണൻ തന്റെ പുഷ്പക വിമാനത്തിൽ അവിടെയെത്തുകയും ഗഹനമായ ആത്മീയ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. “ലോകം സത്യമാണോ അതോ വെറുമൊരു സ്വപ്നമാണോ?” എന്ന രാവണന്റെ ചോദ്യത്തിന് ബുദ്ധൻ നൽകിയ മറുപടിയാണ് ‘ചിത്തമാത്ര’ (Mind-Only). നാം കാണുന്ന പുറംലോകം മനസ്സിന്റെ വെറും പ്രതിഫലനം മാത്രമാണെന്ന് രാവണൻ തിരിച്ചറിയുന്നു. ഹൈന്ദവ പുരാണങ്ങളിൽ രാവണന്റെ പത്തു തലകൾ അഹങ്കാരമായി കാണുമ്പോൾ, ബുദ്ധമതം അതിനെ ‘ദശ പാരമിതകളായി’ (പത്ത് ഉന്നത ഗുണങ്ങൾ) വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു. ദാനം, ശീലണം, ക്ഷമ, വീര്യം തുടങ്ങിയ പത്ത് ഗുണങ്ങളിൽ പൂർണ്ണത നേടിയ ‘ബോധിസത്വ മഹാമതി’ എന്നാണ് ലങ്കാവതാര സൂത്രം രാവണനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

1. രാവണന്റെ ആമുഖം: അറിവിനായുള്ള ദാഹം

ലങ്കയിലെ മലയ പർവ്വതത്തിലേക്ക് ബുദ്ധൻ എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ, രാവണൻ തന്റെ രാജകീയ പ്രതാപങ്ങളെല്ലാം മാറ്റിവെച്ച് ഒരു സാധാരണ ജിജ്ഞാസുവായിട്ടാണ് അവിടെ എത്തുന്നത്. അദ്ദേഹം ബുദ്ധനെ ഇപ്രകാരം സ്തുതിക്കുന്നു:

“പ്രഭോ, അവിടുന്ന് ലോകത്തിന്റെ ചിത്തത്തെ അറിയുന്നവനാണ്. പുറമെ കാണുന്ന ഈ നശ്വരമായ ലോകത്തിന് അപ്പുറം ശാശ്വതമായ ഒരു സത്യമുണ്ടോ?”

രാവണന്റെ ഈ ചോദ്യം കേവലം ഒരു രാജാവിന്റേതല്ല, മറിച്ച് ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം തേടുന്ന ഒരു തത്ത്വചിന്തകന്റേതാണ്.

2. മായക്കാഴ്ചയും യാഥാർത്ഥ്യവും (The Illusion of Reality)

ബുദ്ധൻ ലങ്കയിൽ വെച്ച് രാവണന് ഒരു വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന ദർശനം നൽകുന്നു. പെട്ടെന്ന് രാവണൻ തന്റെ ചുറ്റും കോടിക്കണക്കിന് ലങ്കാനഗരങ്ങളും ഓരോ നഗരത്തിലും ബുദ്ധൻ ധർമ്മം ഉപദേശിക്കുന്നതായും കാണുന്നു. എന്നാൽ നിമിഷനേരം കൊണ്ട് അവയെല്ലാം അന്തർദ്ധാനം ചെയ്തു.

ഈ അനുഭവത്തിലൂടെ ബുദ്ധൻ രാവണനെ പഠിപ്പിച്ച പാഠം ഇതായിരുന്നു: “സ്വചിത്ത ദൃശ്യമാത്ര” (Everything is only what the mind perceives). നമ്മൾ കാണുന്ന ലോകം നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെ ഒരു സിനിമ (Projection) മാത്രമാണ്. സ്വർണ്ണ ലങ്ക പോലും മനസ്സിന്റെ സൃഷ്ടിയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ നിമിഷം രാവണനിലെ അഹങ്കാരം ഇല്ലാതായി.

3. രാവണന്റെ പത്ത് ദാർശനിക ചോദ്യങ്ങൾ

രാവണൻ ബുദ്ധനോട് ചോദിക്കുന്ന പത്ത് പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ ഇവയാണ്. ഇതിനെയാണ് പിന്നീട് ‘രാവണന്റെ പാരമിതകൾ’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്:

• നിത്യാനിത്യ വിചാരം: പദാർത്ഥങ്ങൾ ശാശ്വതമാണോ അതോ താൽക്കാലികമാണോ?

• പ്രജ്ഞയുടെ സ്വഭാവം: അറിവ് എന്നത് മനസ്സിന് പുറത്തുള്ളതാണോ അതോ അകത്തുള്ളതാണോ?

• നിർവ്വാണം: ജനന-മരണ ചക്രത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെയാണ് മോചനം സാധ്യമാകുന്നത്?

• ശൂന്യത: എല്ലാ വസ്തുക്കളും ‘ശൂന്യമാണോ’?

• ചിത്തവൃത്തി: മനസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കാം?

4. ബുദ്ധന്റെ മറുപടി: ആത്മീയ വിപ്ലവം

ബുദ്ധൻ രാവണന് നൽകിയ ഉപദേശത്തിന്റെ സാരം ‘വിജ്ഞാനവാദം’ (Yogacara school of thought) ആണ്.

1. ദ്വൈതഭാവം വെടിയുക: ശത്രു-മിത്രം, സുഖം-ദുഃഖം, രാമൻ-രാവണൻ എന്നീ വേർതിരിവുകൾ മനസ്സിന്റെ കല്പിത രൂപങ്ങളാണ്. ഇവയ്ക്ക് അപ്പുറം നിൽക്കുന്ന ‘അദ്വൈതമായ’ (Non-dual) അവസ്ഥയാണ് ബോധിസത്വ പദം.

2. പത്തു പാരമിതകളുടെ പൂർണ്ണത: രാവണന്റെ പത്ത് തലകൾ ബുദ്ധൻ വിവരിച്ച പത്ത് ഗുണങ്ങളായി (ദാനം, ശീലം, ക്ഷമ തുടങ്ങിയവ) മാറുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ഒരു സാധാരണ രാജാവിൽ നിന്ന് ‘മഹാമതി’ എന്ന ബോധിസത്വനായി ഉയരുന്നു.

5. രാവണൻ: ബൗദ്ധ പാരമ്പര്യത്തിലെ ‘മഹാമതി’

ഈ സൂത്രത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ രാവണനെ “മഹാമതി ബോധിസത്വൻ” എന്നാണ് ബുദ്ധൻ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നത്. രാവണൻ തന്റെ അജ്ഞാനം നീങ്ങി, പരമമായ സത്യത്തെ ദർശിച്ചവനായി മാറുന്നു. ബൗദ്ധ പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, അദ്ദേഹം ഇപ്പോഴും ലോകത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി അധ്വാനിക്കുന്ന ഒരു ദിവ്യ പുരുഷനാണ്. രാവണൻ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ വധിക്കുകയല്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിലെ അജ്ഞാനത്തെ ജ്ഞാനം കൊണ്ട് പരിവർത്തിപ്പിക്കുകയാണ് ബുദ്ധൻ ചെയ്യുന്നത്. വാളെടുത്ത് യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന രാമനേക്കാൾ, അറിവുകൊണ്ട് അജ്ഞാനത്തെ തോൽപ്പിക്കുന്ന രാവണനാണ് ബൗദ്ധ ദർശനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ശോഭിക്കുന്നത്. ലങ്കാവതാര സൂത്രത്തിൽ ബുദ്ധൻ രാവണന് നൽകിയ ‘ചിത്തമാത്ര’ (Mind-Only) എന്ന ദർശനം ആധുനിക ജീവിതത്തിലെ സംഘർഷങ്ങൾ കുറയ്ക്കാനും മാനസിക സമാധാനം കണ്ടെത്താനും ഒരുവനെ സഹായിക്കുന്നു.

ചിത്തമാത്ര ദർശനം: ആധുനിക ജീവിതത്തിലെ പ്രായോഗിക പാഠങ്ങൾ

നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലെ സങ്കടങ്ങൾക്കും സന്തോഷങ്ങൾക്കും കാരണം പുറംലോകമല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ സ്വന്തം മനസ്സാണെന്ന വിപ്ലവകരമായ തിരിച്ചറിവാണ് ‘ചിത്തമാത്ര’ ദർശനം. ലങ്കാവതാര സൂത്രത്തിൽ രാവണൻ തന്റെ അഹങ്കാരത്തെ വെടിഞ്ഞത് ഈ സത്യം ഗ്രഹിച്ചപ്പോഴാണ്. ഇതിനെ നമ്മുടെ നിത്യജീവിതത്തിൽ എപ്രകാരം പ്രയോഗിക്കാം എന്ന് നോക്കാം:

1. കാഴ്ചപ്പാടിലെ മാറ്റം (Perspective is Reality)

നമ്മൾ കാണുന്ന ലോകം പദാർത്ഥങ്ങളാലല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ ചിന്തകളാലാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

• ഉദാഹരണം: ഒരേ മഴ ഒരാൾക്ക് ആനന്ദവും മറ്റൊരാൾക്ക് അസ്വസ്ഥതയും നൽകുന്നു. മഴ ഒന്നാണെങ്കിലും മനസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനം വ്യത്യസ്തമാണ്.

• പാഠം: ലോകത്തെ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനേക്കാൾ എളുപ്പവും ശാശ്വതവുമായ വഴി നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിനെ മാറ്റുക എന്നതാണ്.

2. ലേബലുകൾ ഉപേക്ഷിക്കുക (Letting go of Labels)

രാവണൻ തന്റെ ശത്രുക്കളെയും മിത്രങ്ങളെയും ഒരുപോലെ കാണാൻ തുടങ്ങിയത് ‘ചിത്തമാത്ര’ പഠിച്ചപ്പോഴാണ്. നമ്മൾ പലപ്പോഴും വ്യക്തികളെയും സാഹചര്യങ്ങളെയും ‘നല്ലത്’ എന്നും ‘ചീത്ത’ എന്നും തരംതിരിക്കുന്നു. ഈ ലേബലുകളാണ് പകുതി സംഘർഷങ്ങൾക്കും കാരണം.

• പ്രായോഗികം: സാഹചര്യങ്ങളെ വിധിനിർണ്ണയം (Judging) ചെയ്യാതെ അവയെ അവയായിത്തന്നെ കാണാൻ ശീലിക്കുക. ഇത് അനാവശ്യമായ ദേഷ്യവും ഉത്കണ്ഠയും കുറയ്ക്കുന്നു.

3. മനസ്സിന്റെ മായയെ തിരിച്ചറിയുക (Awareness of Mental Projections)

രാവണൻ ആകാശത്ത് കണ്ട കോടിക്കണക്കിന് ബുദ്ധന്മാർ നിമിഷനേരം കൊണ്ട് അപ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ, തന്റെ ദർശനങ്ങൾ വെറും ഭാവനയാണെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അതുപോലെ നമ്മുടെ പേടികളും ആശങ്കകളും പലപ്പോഴും ഭാവനകൾ മാത്രമാണ്.

• പാഠം: ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആധിയും ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കുറ്റബോധവും മനസ്സിന്റെ വെറും തോന്നലുകളാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുക. വർത്തമാന നിമിഷത്തിൽ (Present Moment) ജീവിക്കുക.

4. പത്ത് പാരമിതകളുടെ പ്രയോഗം

രാവണന്റെ പത്ത് തലകൾ പത്ത് സൽഗുണങ്ങളായി മാറിയതുപോലെ, നമ്മുടെ ഓരോ നെഗറ്റീവ് വികാരത്തെയും പോസിറ്റീവ് ഗുണങ്ങളാക്കി മാറ്റാൻ സാധിക്കും:

• ദേഷ്യത്തിന് പകരം ക്ഷമ (ക്ഷാന്തി).

• പിശുക്കിന് പകരം ഔദാര്യം (ദാനം).

• അലസതയ്ക്ക് പകരം പ്രയത്നം (വീര്യം).

രാവണന്റെ വൈജ്ഞാനിക സംഭാവനകൾ

ഒരു ആത്മീയ ചിന്തകൻ എന്നതിലുപരി മികച്ചൊരു ശാസ്ത്രജ്ഞനും ഭിഷഗ്വരനുമായാണ് ബുദ്ധമത പാരമ്പര്യം രാവണനെ കാണുന്നത്.

• ആയുർവേദം: ശിശുരോഗ ചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള ‘കുമാരതന്ത്ര’, സസ്യശാസ്ത്രത്തിലെ ‘അർക്ക പ്രകാശ’ എന്നീ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഇന്നും ശ്രീലങ്കൻ ബൗദ്ധ വിഹാരങ്ങളിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

• തന്ത്രയാനം: തിബറ്റൻ ബുദ്ധമതത്തിൽ രാവണൻ ഒരു ‘ധർമ്മപാലനായി’ (ധർമ്മത്തിന്റെ സംരക്ഷകൻ) ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടുത്തെ താന്ത്രിക മന്ത്രങ്ങളിൽ വിപരീത ഊർജ്ജത്തെ ചെറുക്കാൻ രാവണന്റെ നാമം ഉപയോഗിക്കുന്നു.

---

ചരിത്രപരമായ അധിനിവേശവും വായനയും

ബ്രാഹ്മണിക സാഹിത്യം പിൽക്കാലത്ത് ഈ ബൗദ്ധ കഥാപാത്രങ്ങളെ ഏറ്റെടുക്കുകയും അവരിൽ വിചിത്രമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും ചെയ്തു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.

1. പ്രതിനായക നിർമ്മിതി: ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്ന രാവണനെ വില്ലനാക്കി മാറ്റിയത് തദ്ദേശീയമായ അറിവധികാരങ്ങളെ തകർക്കാനായിരുന്നു.

2. യുക്തിക്ക് പകരം അത്ഭുതം: അനിത്യതയെയും ജ്ഞാനത്തെയും കുറിച്ച് സംസാരിച്ചിരുന്ന രാമനെയും രാവണനെയും അത്ഭുതകൃത്യങ്ങളും അമാനുഷിക ശക്തികളുമുള്ള കഥാപാത്രങ്ങളാക്കി മാറ്റി, ബൗദ്ധമായ യുക്തിചിന്തയെ (Logic) തമസ്കരിച്ചു.

ഹിംസയുടെയും യുദ്ധത്തിന്റെയും ചരടുമുനകളിലൂടെ അധികാരം സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ആധുനിക രാഷ്ട്രീയ വായനകൾക്കിടയിൽ, ശാന്തിയുടെയും അറിവിന്റെയും ഈ ബൗദ്ധ പാഠങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.

ആഭ്യന്തരമായ ലങ്കാവിജയം

രാവണൻ ഒരു ബോധിസത്വനായി മാറിയത് പുറത്തുള്ള യുദ്ധങ്ങൾ ജയിച്ചുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് തന്റെ ഉള്ളിലെ അജ്ഞാനത്തെ കീഴടക്കിക്കൊണ്ടാണ്. “മനസ്സാണ് ലോകം” എന്ന ബോധ്യം ഉണ്ടായാൽ നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ലോകം കൂടുതൽ സുന്ദരമാകും. താൻ തന്നെയാണ് തന്റെ ലോകത്തിന്റെ ശില്പി എന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന നിമിഷം നാം ഓരോരുത്തരും രാവണനെപ്പോലെ ഒരു ‘മഹാമതി’യായി മാറുന്നു. നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ ഇത് എങ്ങനെ പ്രയോഗിക്കാം?

1. ലോകമല്ല, മനസ്സാണ് മാറേണ്ടത്: നാം ഇന്ന് അനുഭവിക്കുന്ന സകല പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണം പുറത്തുള്ള മനുഷ്യരോ സാഹചര്യങ്ങളോ ആണെന്ന് നമ്മൾ കരുതുന്നു. എന്നാൽ ബുദ്ധൻ രാവണനോട് പറഞ്ഞത്, “ലോകം നിന്റെ മനസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ്” എന്നാണ്. നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ദേഷ്യം മാറുമ്പോൾ ലോകം സമാധാനമുള്ളതാകുന്നു.

2. അഹങ്കാരത്തിന്റെ പത്ത് തലകൾ: രാവണന്റെ പത്ത് തലകൾ അഹങ്കാരത്തിന്റേതല്ല, മറിച്ച് അറിവിന്റെയും (പാരമിതകൾ) പ്രതീകമാകണം. നമ്മുടെ ഓരോ നെഗറ്റീവ് ചിന്തയെയും പോസിറ്റീവ് ഗുണമാക്കി മാറ്റിയാൽ നമ്മളും ബോധിസത്വന്മാരായി മാറും.

3. മായയെ തിരിച്ചറിയുക: നാം ഇന്ന് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന പല കാര്യങ്ങളും വെറും നിഴലുകൾ മാത്രമാണ്. ഈ തിരിച്ചറിവ് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ സമാധാനം നമ്മെ തേടിയെത്തും.

സന്ദേശം ഇതാണ്: മറ്റൊരാളെ തോൽപ്പിക്കുന്നതിലല്ല, സ്വന്തം മനസ്സിനെ കീഴടക്കുന്നതിലാണ് യഥാർത്ഥ വിജയം. രാവണൻ തന്റെ അഹങ്കാരത്തെ ബുദ്ധന്റെ പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചു ‘മഹാമതി’യായതുപോലെ, നമുക്കും അറിവിലൂടെയും സ്നേഹത്തിലൂടെയും ലോകത്തെ കാണാം. നമുക്ക് യുദ്ധങ്ങളില്ലാത്ത, അറിവ് വെളിച്ചം വിതറുന്ന ഒരു ലോകം പണിയാം.

The Book Dasaratha Jataka.