മധ്യകാല കേരളത്തിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ ചക്രവാളത്തിൽ ജ്വലിച്ചുനിന്നതും, ഭാരതപ്പുഴയുടെ (നിളയുടെ) മണൽത്തരികളിൽ ചോരകൊണ്ട് എഴുതപ്പെട്ടതുമായ ഒരധ്യായമാണ് മാമാങ്കം. ഓരോ പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തിലും തിരുനാവായയിൽ അരങ്ങേറിയ ഈ മഹാമഹം, കേവലം ഒരു ഉത്സവമായിരുന്നില്ല; അത് അധികാരത്തിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിൻ്റെയും, നഷ്ടപ്പെട്ട അഭിമാനം വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള വീരമൃത്യുവിൻ്റെയും, കേരളത്തിൻ്റെ സാംസ്കാരിക-വാണിജ്യ സമൃദ്ധിയുടെയും നേർചിത്രമായിരുന്നു.

മാമാങ്കത്തിൻ്റെ വേരുകൾ കേരളത്തെ ഭരിച്ചിരുന്ന പ്രാചീന രാജവംശങ്ങളിലേക്ക് ആഴ്ന്നിറങ്ങുന്നു. ഐതിഹ്യങ്ങളനുസരിച്ച്, പരശുരാമൻ്റെ കാലം മുതൽക്കേ ഓരോ വ്യാഴവട്ടത്തിലും (12 വർഷം) നടന്നിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ്, പുതിയ പെരുമാളിനെ (ചക്രവർത്തിയെ) തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനോ അല്ലെങ്കിൽ നിലവിലെ ഭരണാധികാരിയുടെ അധികാരം സ്ഥിരീകരിക്കുന്നതിനോ വേണ്ടിയുള്ളതായിരുന്നു.

ചേര പാരമ്പര്യം

എ.ഡി. 800 മുതൽ 1124 വരെ നിലനിന്ന രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ മാമാങ്കത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.

• രക്ഷാപുരുഷൻ (Guardian): ചേരസാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം, ഈ മഹാചടങ്ങിൻ്റെ രക്ഷാപുരുഷൻ എന്ന പദവി വള്ളുവനാട് രാജാവായ വള്ളുവക്കോനാതിരിക്കായി ലഭിച്ചു. തിരുനാവായ ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ സംരക്ഷകൻ എന്ന നിലയിലും, 17-ഓളം നാടുവാഴികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന സാമന്ത രാജാവെന്ന നിലയിലും, ഈ സ്ഥാനം അദ്ദേഹത്തിന് കേരളത്തിലെ രാജാക്കന്മാർക്കിടയിൽ വലിയ പ്രതാപം നൽകി.

അധികാര കവർച്ച: സാമൂതിരിയുടെ ആധിപത്യം

മാമാങ്കത്തിൻ്റെ ചരിത്രം രക്തരൂഷിതമായി മാറുന്നത്, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി (Zamorin of Calicut) തൻ്റെ അധികാരം വികസിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെയാണ്.

വള്ളുവക്കോനാതിരിയുടെ പതനം

14-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ മധ്യത്തോടെ, സൈനികപരമായും വാണിജ്യപരമായും ശക്തിപ്പെട്ട സാമൂതിരി തൻ്റെ ശ്രദ്ധ വള്ളുവനാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു.

• പോരാട്ടത്തിൻ്റെ തുടക്കം: ഏകദേശം 1350-1361 കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്ന നിരവധി യുദ്ധങ്ങളിലൂടെ സാമൂതിരി വള്ളുവക്കോനാതിരിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി. തന്ത്രപരമായി പ്രാധാന്യമുള്ളതും മാമാങ്കത്തിൻ്റെ വേദിയുമായ തിരുനാവായയുടെ നിയന്ത്രണം സാമൂതിരി പിടിച്ചെടുത്തു.

• രക്ഷാപുരുഷ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുക്കൽ: ഈ വിജയത്തിലൂടെ, പരമ്പരാഗതമായി വള്ളുവക്കോനാതിരിക്കായിരുന്ന മാമാങ്കത്തിൻ്റെ രക്ഷാപുരുഷ സ്ഥാനം സാമൂതിരി ബലം പ്രയോഗിച്ച് സ്വന്തമാക്കി. ഈ സംഭവം വള്ളുവനാടിന് രാഷ്ട്രീയമായ നഷ്ടത്തിനപ്പുറം, അഭിമാനപരമായ വലിയൊരു മുറിവായിരുന്നു.

നിലപാടുതറ: അധികാരത്തിൻ്റെ പീഠം

മാമാങ്കത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ചിഹ്നമായിരുന്നു നിലപാടുതറ.

• സ്ഥലം: ഭാരതപ്പുഴയുടെ മണൽത്തീരത്ത്, മാമാങ്കം നടക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് പ്രത്യേകം നിർമ്മിച്ച ഉയരമുള്ള പീഠം.

• പ്രതീകാത്മകത: രക്ഷാപുരുഷനായി വാഴുന്നതിൻ്റെ പ്രതീകമായി സാമൂതിരി ഇവിടെ വാളുമേന്തി നിന്നിരുന്നു. തൻ്റെ അധികാരം ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ഇനി ആരുമില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം ഈ നിലപാടുതറയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ പീഠം സാമൂതിരിയുടെ വിജയത്തിൻ്റെയും വള്ളുവനാടിൻ്റെ പതനത്തിൻ്റെയും പ്രതീകമായി മാറി.

ചാവേറുകൾ: അഭിമാന സംരക്ഷണത്തിനായുള്ള മരണം 🛡️

മാമാങ്കം കേവലം ഒരു അധികാര പ്രഖ്യാപനം മാത്രമായി ഒതുങ്ങിയില്ല. നഷ്ടപ്പെട്ട അഭിമാനം വീണ്ടെടുക്കാനും, സാമൂതിരിയുടെ നെറികേടിനുള്ള പ്രതികാരവുമായി വള്ളുവക്കോനാതിരി നിയോഗിച്ച ആത്മഹത്യാ പോരാളികളാണ് ചാവേറുകൾ.

വീരമൃത്യുവിൻ്റെ പ്രതിജ്ഞ

“കൊല്ലുക അല്ലെങ്കിൽ മരിക്കുക” എന്നതായിരുന്നു ചാവേറുകളുടെ പ്രതിജ്ഞ. തങ്ങളുടെ രാജാവായ വള്ളുവക്കോനാതിരിയോടുള്ള കൂറ്, മാമാങ്കം നടത്താനുള്ള പരമ്പരാഗത അവകാശം തട്ടിയെടുത്തതിലുള്ള പ്രതികാരം, നാടിൻ്റെ അഭിമാനം എന്നിവയായിരുന്നു ഈ പോരാളികളുടെ ഊർജ്ജം.

ചാവേർ തറവാടുകൾ

മാമാങ്കത്തിലെ ചാവേർപ്പട രൂപീകരിച്ചിരുന്നത് വള്ളുവനാടിൻ്റെ പ്രധാന സൈനിക പിന്തുണയായിരുന്ന നാല് നായർ തറവാടുകളിൽ നിന്നാണ്.

1. ചന്ദനമണ്ണ (പുത്തൻകൂർ) നായർ

2. പൂക്കോട്ട് നായർ

3. കക്കൊട്ട് നായർ

4. പനങ്ങാട്ട് നായർ

ഈ തറവാടുകളിലെ അംഗങ്ങൾ മാമാങ്കത്തിന് പുറപ്പെടുന്നതിനുമുമ്പ് വീട്ടുകാരോടും നാട്ടുകാരോടും യാത്ര പറഞ്ഞ്, തങ്ങളുടെ മരണം ഉറപ്പിച്ചു കൊണ്ടാണ് തിരുനാവായയിലേക്ക് എത്തിയിരുന്നത്.

സാമൂതിരിയുടെ പ്രതിരോധം: നായർ പട

ചാവേറുകളെ നേരിടാൻ സാമൂതിരി അതിശക്തമായ പ്രതിരോധനിര തീർത്തിരുന്നു.

• സൈനികവലയം: നിലപാടുതറയ്ക്ക് ചുറ്റും ഉറച്ചുനിന്നത് സാമൂതിരിയുടെ വിശ്വസ്തരും വിദഗ്ദ്ധ പരിശീലനം ലഭിച്ചവരുമായ നായർ പടയാളികളാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് നായർ പടയാളികളുടെ സുരക്ഷാ വലയം ഭേദിച്ച് സാമൂതിരിയുടെ അടുത്ത് എത്തുക എന്നത് ചാവേറുകൾക്ക് ഏതാണ്ട് അസാധ്യമായിരുന്നു. പലപ്പോഴും ചാവേറുകൾ നിലപാടുതറയിലേക്ക് അടുക്കും മുമ്പേ തന്നെ കൊല്ലപ്പെടുക പതിവായിരുന്നു.

മണിക്കിണർ (Manikkinar)

ചാവേർ പോരാട്ടങ്ങളുടെ ദുരന്തപൂർണ്ണമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ് മണിക്കിണർ.

• ചരിത്രം: കൊല്ലപ്പെട്ട ചാവേറുകളുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ വലിച്ചെറിഞ്ഞിരുന്ന കിണറാണിത്. ചില ചരിത്രകാരന്മാരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, മൃതദേഹങ്ങൾ ആനകളെക്കൊണ്ട് ചവിട്ടിത്താഴ്ത്തിയിരുന്നു എന്നും പറയുന്നു. വള്ളുവനാടിൻ്റെ പരാജയത്തിൻ്റെയും സാമൂതിരിയുടെ അധികാരത്തിൻ്റെ ക്രൂരമായ പ്രഖ്യാപനമായും മണിക്കിണർ നിലനിന്നു.

വള്ളുവക്കോനാതിരിയുടെ ചരിതം: അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ട രാജാവ്

മാമാങ്കത്തിൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്ന അധികാരി എന്നതിലുപരി, വള്ളുവക്കോനാതിരിയുടെ ചരിത്രം പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്.

സമുദായ പദവി

വള്ളുവക്കോനാതിരി പ്രാദേശിക നായർ/സൂത്ര വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു.

• ക്ഷത്രിയ പദവി: മറ്റ് പല നാടുവാഴികളെയും പോലെ, അധികാരവും പ്രതാപവും വർധിച്ചപ്പോൾ, തങ്ങളെ ക്ഷത്രിയ പദവിക്ക് തുല്യമായ സമന്തന്മാരായി കണക്കാക്കാൻ ഇവർ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായി അവർ ക്ഷത്രിയരായിരുന്നില്ല.

അഭിമാനത്തിനായുള്ള പോരാളി

രക്ഷാപുരുഷ സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും മാമാങ്കത്തിൻ്റെ അവകാശം തങ്ങൾക്കാണെന്ന് ലോകത്തോട് പ്രഖ്യാപിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് അദ്ദേഹം ചാവേറുകളെ നിയോഗിച്ചത്. ഇത് വെറുമൊരു യുദ്ധമല്ലായിരുന്നു, മറിച്ച് നീതിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ഒരു രാജാവിൻ്റെ നിലവിളിയും, അതിനെ അനുസരിച്ച സൈനികരുടെ വീരമൃത്യുവുമായിരുന്നു.

സാമൂതിരിയുടെ ചരിത്രം: അധികാര ദാഹം

സാമൂതിരിമാർ (ഏറാടിമാർ) പരമ്പരാഗതമായി നായർ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു. കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിലൂടെയുള്ള വാണിജ്യത്തിലൂടെ നേടിയെടുത്ത അസാമാന്യമായ സാമ്പത്തികവും സൈനികവുമായ ശക്തിയാണ് ഇവരെ കേരളത്തിലെ പ്രധാന ഭരണാധികാരികളാക്കി മാറ്റിയത്.

പദവിയും അധികാരവും

• സമുദായ പദവി: സാമൂതിരിയും നായർ/സൂത്ര വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. മറ്റ് രാജവംശങ്ങൾക്കൊപ്പം തങ്ങളെ പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ വേണ്ടി ഇവർ ക്ഷത്രിയ പദവിക്ക് തുല്യമായ സ്ഥാനം സ്വയം സ്വീകരിച്ചിരുന്നു.

• മാമാങ്കം ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഉപകരണം: സാമൂതിരിക്ക് മാമാങ്കം എന്നത് കേരളത്തിലെ തൻ്റെ അധികാരം പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കാനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ വേദിയായിരുന്നു. ഓരോ 12 വർഷത്തിലും തൻ്റെ നിലപാടുതറയിൽ രക്തം വീഴാതെ നിൽക്കുന്നതിലൂടെ അദ്ദേഹം തൻ്റെ അധികാരം ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ആരുമില്ലെന്ന് തെളിയിച്ചു.

മുറിവേറ്റ ചരിത്രം

ചരിത്രപരമായി, ഒരു മാമാങ്കത്തിലും സാമൂതിരിയെ വധിക്കാൻ ചാവേറുകൾക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.

• പ്രതിരോധം: ശക്തമായ സൈനികവലയം കാരണം ചാവേറുകൾക്ക് അടുത്തെത്താൻ സാധിച്ചിരുന്നില്ല.

• അവസാന മാമാങ്കത്തിലെ സംഭവം: 1755-ലെ അവസാന മാമാങ്കത്തിൽ പൂതമന കണ്ടരുമേനോൻ എന്ന 16 വയസ്സുകാരനായ ചാവേർ നിലപാടുതറയുടെ വളരെ അടുത്ത് എത്തുകയും, സാമൂതിരി തലനാരിഴയ്ക്ക് രക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തതായി ഐതിഹ്യങ്ങളുണ്ട്. എന്നാൽ ഗുരുതരമായ മുറിവുകൾ ഏറ്റതായി ചരിത്ര രേഖകളില്ല.

മാമാങ്കം: വ്യാപാരവും സംസ്കാരവും 🎪

യുദ്ധവും പ്രതികാരവും നിറഞ്ഞതിനപ്പുറം, മാമാങ്കം കേരളത്തിൻ്റെ സാംസ്കാരിക-വാണിജ്യ ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തി.

വാണിജ്യ കേന്ദ്രം

മാമാങ്കം ഒരു വലിയ വ്യാപാര മേളയായിരുന്നു (Trade Fair).

• സമയദൈർഘ്യം: ഏകദേശം 28 മുതൽ 30 ദിവസം വരെ നീണ്ടുനിന്നിരുന്ന ഈ ചടങ്ങിൽ, കേരളത്തിൽ നിന്നും അറേബ്യ, ചൈന, യൂറോപ്പ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വ്യാപാരികൾ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.

• ചരിത്ര സാക്ഷ്യം: പോർച്ചുഗീസ് സഞ്ചാരിയായ ബാർബോസ (Duarte Barbosa), ബ്രിട്ടീഷ് സഞ്ചാരിയായ റാൽഫ് ഫിച്ച് (Ralph Fitch) തുടങ്ങിയവർ മാമാങ്കത്തിലെ കച്ചവടത്തിൻ്റെയും ജനത്തിരക്കിൻ്റെയും പ്രാധാന്യം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

കലാസാംസ്കാരിക രംഗം

കളരിപ്പയറ്റ് പ്രകടനങ്ങൾ, നൃത്തങ്ങൾ, നാടൻ കലാരൂപങ്ങൾ എന്നിവ മാമാങ്കത്തിൻ്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. വിവിധ നാടുവാഴികൾ തങ്ങളുടെ കലാകാരന്മാരെയും വിദഗ്ദ്ധരെയും മാമാങ്കത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ എത്തിച്ചിരുന്നു.

ചേകവന്മാരുടെ പങ്ക്

ചേകവന്മാർ (തീയ്യ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ട ആയോധന വിദഗ്ദ്ധർ) മാമാങ്കത്തിലെ ചാവേർ പോരാട്ടത്തിൽ നേരിട്ടുള്ള പങ്കാളികളായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും, ഒരു മഹാമേള എന്ന നിലയിൽ, കേരളത്തിലെ എല്ലാ സമുദായക്കാർക്കും വ്യാപാരപരമായും കലാപരമായും മാമാങ്കത്തിൽ സജീവമായ പങ്കാളിത്തമുണ്ടായിരുന്നു.

അന്ത്യവും ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളും

മാമാങ്കം എന്ന മഹോത്സവത്തിന് അന്ത്യം കുറിച്ചത് രാഷ്ട്രീയപരമായ മാറ്റങ്ങളാണ്.

• അവസാന മാമാങ്കം: പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ചരിത്രമനുസരിച്ച്, മാമാങ്കം അവസാനം നടന്നത് 1755 A.D.-ലാണ്.

• പതനം: 1766-ൽ മൈസൂർ സുൽത്താനായിരുന്ന ഹൈദരലി മലബാർ ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കി. അതോടുകൂടി സാമൂതിരിക്ക് തൻ്റെ അധികാരം നഷ്ടമായി. രക്ഷാപുരുഷൻ്റെ സ്ഥാനവും അധികാരവും ഇല്ലാതായതോടെ, നൂറ്റാണ്ടുകളായി തുടർന്നുപോന്ന ഈ ആചാരം എന്നെന്നേക്കുമായി നിലച്ചു.

ഇന്ന് തിരുനാവായയിലെ നിളാതീരം, നിലപാടുതറയുടെയും മണിക്കിണറിൻ്റെയും അവശേഷിപ്പുകളിലൂടെ, കേരള ചരിത്രത്തിലെ വീര്യത്തിൻ്റെയും ചോരയുടെയും ആ സങ്കീർണ്ണമായ കഥ നമ്മോട് മന്ത്രിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മാമാങ്കം, അധികാരത്തിനും അഭിമാനത്തിനും വേണ്ടി മനുഷ്യർ എന്ത് വില കൊടുത്തു എന്നതിൻ്റെ ഉജ്ജ്വലവും എന്നാൽ ദുരന്തപൂർണ്ണവുമായ ഒരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്.